Daniel

Samoświadomość jest czymś charakterystycznym dla ludzi. Uświadamiamy sobie siebie, swoich bliźnich, swoją przeszłość oraz szanse na przyszłość, krótkotrwałość życia, niezależne od naszej woli narodziny i śmierć, to że umrzemy przed tymi, których kochamy lub to oni umrą przed nami, ale też swoją samotność, wyodrębnienie oraz bezbronność wobec sił przyrody i społeczeństwa.

Związane z tą samoświadomością jest poczucie odosobnienia, niezwiązania z niczym, co zaś sprawia, że doświadczamy poczucia bezradności, wstydu, poczucia winy i niepokoju. Jest to pewnego rodzaju więzienie nie do zniesienia, w związku z czym dążymy do zjednoczenia się z innymi ludźmi i światem zewnętrznym, a jedną z możliwych form osiągnięcia tego jest miłość.

źródło

Miłość – wg Fromma – to zjednoczenie, w którym jednocześnie zachowana zostaje integralność człowieka – jego indywidualność.

W miłości urzeczywistnia się paradoks, że dwie istoty stają się jedną, pozostając mimo to dwiema istotami.

Miłość jest siłą, która przebija mury dzielące człowieka od jego bliźnich i jednoczy go z nimi. To dzięki niej człowiek przezwycięża uczucie izolacji i osamotnienia, pozostając przy tym sobą.

Miłość jest działaniem, nie zaś biernym doznawaniem. Jej czynny charakter można najprościej określić zdaniem, że kochać to przede wszystkim dawać, a nie brać.

Najważniejsza nie jest też sfera rzeczy materialnych, lecz ludzkich. Co więc możemy dawać innym?

To, co jest w nas najcenniejsze – siebie, swoje życie. Fromm pisze, że nie oznacza to jednak poświęcania swojego życia, a dawanie tego, co w nas żywe – np. naszą radość, zainteresowanie, zrozumienie, swoją wiedzę, humor, ale też swój smutek.

Dając tak swoje życie, wzbogacamy drugiego człowieka, wzmagamy jego poczucie istnienia i jednocześnie również nasze własne.

Nie daje [się] po to, by [coś] otrzymać; dawanie samo w sobie jest doskonałą radością.

źródło

Czynny charakter miłości – poza elementem dawania – ujawnia się w tym, że występują w niej pewne podstawowe składniki wspólne dla wszystkich jej form. Są to: troska, poczucie odpowiedzialności, poszanowanie i poznanie.

Troska i tym samym miłość widziane są przez Fromma jako czynne interesowanie się życiem i rozwojem tego, co kochamy.

Przez słowo czynne rozumieć można na przykład aktywne zaangażowanie w pomoc przy realizacji zadań i zaspokajaniu potrzeb. Kocha się bowiem to, dla czego się pracuje i pracuje się dla tego, co się kocha. Bez troski nie ma miłości.

Odpowiedzialność jest aktem całkowicie dobrowolnym; naszą własną potrzebą zaspokojenia wyrażonych lub nie wyrażonych potrzeb drugiej istoty.

W miłości pomiędzy dorosłymi ludźmi dotyczy ona głównie psychicznych potrzeb drugiego człowieka.

Bez poczucia odpowiedzialności nie ma miłości.

Żeby odpowiedzialność nie przerodziła się w chęć panowania i posiadania, obecny jest trzeci składnik miłości – poszanowanie. Oznacza ono: – zdolność przyjmowania człowieka takim, jakim jest i zdawania sobie sprawy z jego niepowtarzalnej indywidualności oraz – pragnienie, aby kochana osoba wzrastała i rozwijała się taka, jaka jest, dla jej własnego dobra i w sposób dla niej odpowiedni, a nie po to, aby mi służyć.

Miłość jest dzieckiem wolności, nigdy zaś ujarzmienia.

Bez poszanowania nie ma miłości.

Poszanowanie, troska i odpowiedzialność wynikają zaś z poznania. Zdaniem Fromma musimy poznać drugiego człowieka, by wszystkie wcześniejsze elementy mogły zaistnieć.

Poznanie wynikające z miłości nie ogranicza się do peryferii, lecz przenika do samego sedna i wiąże się mocno z uczuciem sonder – świadomością tego, że życie innych ludzi jest równie złożone i skomplikowane co nasze i każdy, tak jak my sami, jest głównym bohaterem w swoim życiu.

Z głębokim poznaniem wiąże się umiejętność dostrzegania stanu drugiej osoby bez konieczności bezpośredniego okazywania go. Potrafimy wyczuć i rozróżnić na przykład kiedy druga osoba jest zirytowana, niespokojna, zła, czuje się samotnie czy też przeżywa poczucie winy.

Miłość jest jednocześnie...

[...] czynnym przeniknięciem drugiej osoby, przeniknięciem, w którym moje pragnienie poznania zostaje zaspokojone dzięki zespoleniu. W akcie zespolenia poznaję ciebie, poznaję siebie, poznaję wszystkich [...] i jest to wiedza, której nie może dać myśl.

W akcie miłości, w akcie oddawania się, w akcie przenikania drugiego człowieka znajduję siebie, odkrywam siebie, odkrywam nas oboje, odkrywam człowieka.

Toteż oznacza, że jedyna droga do pełnego poznania to akt miłości.

Bez poznania miłość nie wystąpi.

źródło