ARTergatis

(Παρίσι, 7 Ιουνίου 1848 - 8 Μαΐου 1903) Τον Πωλ Γκωγκέν δεν θα τον συναντήσει κανείς καταχωρημένο ανάμεσα στους επαναστάτες, αν κι ελάχιστοι άνθρωποι έχουν τόσο δικαίωμα σ’ αυτόν τον τίτλο όσο αυτός. Πολύ δε περισσότερο, που η επανάσταση του δεν κατέληξε στα συνηθισμένα λουτρά αίματος των κοινών επαναστάσεων, αλλά υπήρξε ένα ακόμα “αγκωνάρι” στόν μεγάλο καθεδρικό του Ωραίου που υψώνει εδώ και χιλιάδες χρόνια η Ανθρωπότητα. Τίποτε δεν προέλεγε το τι θα γινόταν αυτός ο μέσος Γάλλος αστός και τίποτε δεν συνέτεινε για να περάσει στα βιβλία της μνήμης. Η ζωγραφική δεν περιλαμβανόταν στις πρέπουσες ασχολίες ενός καθωσπρέπει κύριου κι έτσι, τίποτα δεν τον συνέδεσε μ’ αυτήν μέχρι τα 25 χρόνια του. Συνηθισμένος άνθρωπος, με συνηθισμένη μόρφωση και μάλλον κοινότυπη εργασία, στον χρηματιστηριακό οίκο Μπερτέν. Παντρεύεται την Δανή Μέτε Σοφί Γκάντ, καλής οικογένειας, με την οποία θα αποκτήσουν και 5 παιδιά. Όλα μοιάζουν προδιαγεγραμμένα, χωρίς εκπλήξεις και δράματα κι η θέση του στο οικογενειακό κοιμητήριο τον περιμένει στο τέρμα μιας σεβάσμιας ζωής. Μόνο που ένα χρόνο μετά το γάμο του αρχίζει τελείως ανεξήγητα να εκδηλώνει ενδιαφέρον για την

ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΜΠΟΛΗ:

ΤΡΙΑΝΤΑ ΑΡΓΥΡΙΑ ΚΑΙ ΕΝΑ ΦΙΛΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ

Γράφει ο Αργύρης Αργυρόπουλος

Μέχρι πριν από λίγο καιρό, τα τριάντα αργύρια και το φιλί ήταν η «σούμα» της μεγαλύτερης προδοσίας, στην ιστορία. Εδώ και λίγους μήνες, τα τριάντα αργύρια και το φιλί είναι ο τίτλος του πρόσφατου, από τα βιβλία του Βασίλη Καμπόλη. Η πρωτοτυπία είναι ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα τριάντα αργύρια και το φιλί προορίζονται για τον πλανήτη, το γνωστό μπλε ουράνιο σώμα του ηλιακού μας συστήματος, που συνηθίσαμε να αποκαλούμε με τη μονοσύλλαβη λέξη Γη. Τίτλος που εκτός από ευρηματικός είναι και απόλυτα δικαιολογημένος, αν αναλογισθεί

Βαθύτατα και γνήσια αριστοκράτης, όπως κανένας τίτλος ευγενείας ή προγονική συνέχεια δεν θα μπορούσαν ποτέ να εξασφαλίσουν, έχει το θάρρος του άρχοντα να βρει το ουσιώδες στο «ευτελές», στο λαϊκό, σ’ όλα εκείνα που η τυφλή «ελίτ» θέλει να βλέπει μόνο το χυδαίο.

Zωγράφος και σκηνογράφος. Έτσι ορίζουν τα βιογραφικά. Και συμπληρώνουν ότι υπήρξε επιφανής εκπρόσωπος της γενιάς του Τριάντα. Μ’ αυτό τον ορισμό περιγράφεται συνοπτικά η μεγαλύτερη προσπάθεια  καλλιτεχνικής και λογοτεχνικής αναγέννησης του έθνους μας, που έβαλε ουσιαστικά τα θεμέλια του νεοελληνικού πολιτισμού ανάμεσα στις θύελλες των δύο μεγάλων πολέμων.

O Συμβολισμός είναι μια γοητευτική, αλλά και μυστηριώδης περιοχή της Τέχνης. Άνθρωποι με πολύ ευρύτερα πνευματικά ενδιαφέροντα, συνήθως μεταφυσικά, χρησιμοποιούν το σχέδιο και τα χρώματα για να πλησιάσουν το ανέκφραστο, εκείνο που υπάρχει πέρα και πίσω από την ύλη.

Μια τέτοια μακριά κι αδιόρατη γραμμή ενώνει τον Albrecht Durer, τον William Blake και τον Ελβετό Ferdinand Hodler.

 Oι φιλοσοφικές θεωρίες των Ροδόσταυρων τον ενδιέφεραν πολύ περισσότερο από την φύση, ή το ανθρώπινο σώμα. Η αισθητική όμως τελειότητα των έργων του, που

Η οικιστική κακοδαιμονία της Αθήνας, σαν μητρόπολης του νεότερου Ελληνικού κράτους, αρχίζει σχεδόν ταυτόχρονα με τον ορισμό της σαν πρωτεύουσας. Κι όμως, αυτό το ασφυκτικό κι απάνθρωπο κέντρο, που στραγγαλίζει σήμερα τα εκατομμύρια των κατοίκων τής υδροκέφαλης πόλης, μπορούσε να είχε κατασκευαστεί σαν ένας πρωτοποριακός ιστός, που θα εξασφάλιζε την ομαλή ανάπτυξη του ταπεινού χωριού σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη.

Το 1830, στα πρώτα κιόλας βήματα του νεοϊδρυθέντος κράτους, ένα γερμανοσπουδασμένο χωριατόπαιδο έρχεται στη νέα Ελλάδα.

Είναι ο Κλεάνθης, προσωνυμία του Σταμάτη Σταματίου, που κέρδισε το όνομα που θα

Yπάρχουν πολλοί που μπερδεύουν τη μνημειακή γλυπτική με την Γλυπτική. Aδριάντες, προτομές κι ιστορικές αναπαραστάσεις, ΔEN είναι Γλυπτική, είναι μνημειακή γλυπτική. Kι αυτό σημαίνει πως στοχεύουν απευθείας στη μνήμη μας, ενώ η τέχνη στοχεύει στην ερμηνεία και την αποκάλυψη.

Γλύπτης είναι εκείνος που «θ’ ακούσει» ποια μορφή του ζητάει το άμορφο υλικό να του δώσει, έλεγε ο Mικελάντζελο.

«Aκούει» όμως μόνον εκείνος που έχει καθαρίσει καλά τ’ αυτιά του, αυτός που έχει συναντηθεί με την πεταλούδα - Ψυχή. Kι αυτή είναι η τέταρτη διάστασή του.

(Γιαννούλης Χαλεπάς - Φιλοστοργία)

Πώς γίνεται κι όταν περπατάει κανείς στα δρομάκια ενός καλοδιατηρημένου παραδοσιακού οικισμού, έχει τόσο έντονη την αίσθηση της ομορφιάς, ενώ αυτό που διατρέχει τις πιο μοντέρνες μεγαλουπόλεις μας είναι η αίσθηση της απέραντης ασχήμιας;

Γιατί ένα ταπεινό σκεύος μαγειρικής δημιουργημένο πριν από εκατοντάδες ή και χιλιάδες ακόμα χρόνια, είναι τόσο άψογο αισθητικά, τόσο καλλίγραμμα διακοσμημένο, ενώ σήμερα βασιλεύει η παγερά άκομψη χρηστικότητα της βιομηχανοποίησης; Όχι, δεν φταίει η τεχνολογία, όσο ότι χάθηκε η αντίληψη της αρμονίας. Ας πάρουμε σαν παράδειγμα το

O αυτοδίδακτος και λαϊκός Θεόφιλος είναι σίγουρα ένα οικείο όνομα. Τόσο οικείο που πιθανώς πολλοί απορούν γιατί αυτός ο “άτεχνος” καλλιτέχνης θεωρήθηκε σημαντική προσωπικότητα της νεο-Ελληνικής ζηγραφικής από ανθρώπους σαν τον Γ. Τσαρούχη, τόν Ν. Χατζηκυριάκο-Γκίκα, τον Κ. Παρθένη…

O δια την Τέχνη και την Πατρίδα Θεόφιλος δεν είναι εύκολος ζωγράφος, όπως δεν υπήρξε κι εύκολος άνθρωπος. Σαν τα προδρομικά  έργα των ανώνυμων Βυζαντινών αγιογράφων, τα όσα ζωντάνεψε μ’ αυγό, γάλα συκιάς και το χυμό της φλούδας του ροδιού δεν προσεγγίζονται παρά μέσω μιας πνευματικής διεργασίας, που προϋποθέτει την ταπεινότητα και την δεκτικότητα του θεατή.

O Θεόφιλος δεν είναι απεικονιστικός, αλλά εκφραστικός. Απευθύνεται στην

Υπάρχουν μικρά διαμάντια, έργα ζωγράφων που δεν αξιώθηκαν ποτέ της διεθνούς αναγνώρισης, «θαμμένα» στις τεράστιες συλλογές τέχνης των μεγάλων μουσείων. Σπάνια ο επισκέπτης θα σταθεί μπροστά τους, αφού δεν είναι του Χι ή του Δείνα.

Ίσως κάποιοι απ’ αυτούς να έχουν κάποια τοπική αξία, άγνωστη κι αδιάφορη για τον πολυάσχολο περαστικό.

Γι’ αυτούς τους αφανείς εργάτες του Ωραίου, δεν θα βρούμε πουθενά τις βιογραφίες τους, δεν θα μάθουμε ποτέ τι άλλο έκαναν, δεν θα μας απασχολήσει ποτέ το τι πίστευαν. Το πολύ-πολύ,

O άνθρωπος έπιασε τον πηλό, χώμα και νερό, κι έπλασε το πρώτο του τεχνούργημα.Μια απλή γαβάθα ή κάτι σαν μικρό πιθάρι. O ήλιος στην αρχή κι αργότερα η φωτιά θα το έκαναν να ζήσει, αποκτώντας μιαν ανεπάντεχη διάρκεια στο χρόνο. Αλλ’ ακόμα έλειπε η ψυχή. Το τεχνούργημα δεν ήταν ακόμα ανθρώπινο, δεν είχε πάρει μέσα του την ανάσα του δημιουργού του.

Κι όσο περίεργο κι αν ακούγεται, ποτέ ο άνθρωπος δεν έπλασε

1η Αυγούστου έως 30η Σεπτεμβρίου

Η Μπιενάλε Τέχνης της Σαντορίνης είναι γεγονός!

Ένα ολόκληρο νησί γίνεται ένας τεράστιος Τεχνοχώρος.

20 κλειστοί και υπαίθριοι χώροι.

18 επιμελητές διεθνούς κύρους από 9 χώρες.

Καλλιτέχνες από 35 χώρες.

Ο Βασίλης Καμπόλης εκθέτει δύο τελάρα που αποτελούν ένα έργο με τίτλο

«Μηνύματα Από Το Παρελθόν».

Ανέκαθεν οι μαθηματικοί υποστήριζαν ότι η επιστήμη τους στηρίζεται κύρια στην Ομορφιά, αλλά πουθενά δεν βρήκε καλύτερη έκφραση αυτή η πεποίθησή τους απ’ ότι στην μακρινή Ιαπωνία. Εκεί, κατά τη διάρκεια της περιόδου Έντο (1603-2867), τα μαθηματικά γνώρισαν μια εκπληκτική άνθιση, που γίνεται ακόμα πιο περίεργη αν σκεφθούμε ότι

Ακόμα κι αν δεν είμαστε φτιαγμένοι από πηλό, σ’ αυτόν στηρίχτηκε μεγάλο μέρος της ανθρώπινης πολιτιστικής εξέλιξης. Μερικές χούφτες λάσπης, τ’ ανθρώπινα χέρια κι η φωτιά στήριξαν την είσοδό μας στη νεολιθική επανάσταση κι έκτοτε τα κεραμικά μας δημιουργήματα μάς συντροφεύουν αναπόσπαστα δεμένα με την ιστορία μας, την τεχνική μας και την τέχνη μας.

Τόσο ο αγγειοπλάστης του Σέσκλου (6.000-7.000 π.Χ.) όσο κι ο σύγχρονος, με τον τροχό ανάμεσα στα πόδια και τις άκρες των δακτύλων να χαϊδεύουν την άμορφη μάζα του άργιλου, θα παλέψουνε μαζί της για να της προσδώσουνε σχήμα, για να γεννήσει η λάσπη μία ύπαρξη χρήσιμη αλλά και όμορφη.

Κι ίσως τίποτε άλλο δεν δηλώνει καλύτερα τη φύση μας από ένα απλό σταμνί με μερικές απλές  γραμμές να μας θυμίζουν πως αυτό που θα μας ξεδιψάσει σωματικά πρέπει να σβήνει και τη δίψα μας για το Ωραίο.

Η εκφραστική λιτότητα της βυζαντινής αγιογραφίας συγκινεί διεθνώς όλο και περισσότερους ζωγράφους.

Νέοι άνθρωποι, χωρίς ιδιαίτερους δεσμούς καταγωγής ή θρησκείας, σπουδάζουν (με την κυριολεκτικότητα του όρου) την καλλιτεχνική της δύναμη, πλουτίζοντάς την ταυτόχρονα με μία δροσερή ματιά, που όμως ξέρει να σέβεται τις μακραίωνες μυσταγωγικές συμβάσεις.

Εργαστήρια Βυζαντινής αγιογραφίας ξεφυτρώνουν παντού, από την Βενετία έως την Νέα Υόρκη.

Από την τελευταία, μερικά δείγματα ενός προικισμένου Αγγλοσάξονα που εμφανώς ξεπέρασε τα όχι και λίγα εμπόδια που υψώνει η μακραίωνη παράδοση που του ήταν εκ γενετής απρόσιτη.

Δεν είναι και πολύ σίγουρο εάν ένας αυστηρός κριτικός θα κατέτασσε τον Μaurits Corneille Escher στους Ζωγράφους ή τους Αρχιτέκτονες.

Ωστόσο, το έργο του αγαπήθηκε όσο λίγα από το ευρύ κοινό, ίσως επειδή ακροβατούσε επάνω σ’ ένα τεντωμένο σχοινί καλλιτεχνικής δεξιότητας, μαγείας και μαθηματικής ανάλυσης. Ισχυρό όντως υπήρξε και το ενδιαφέρον των γεωμετρών για τους φανταστικούς κόσμους του.

…Τότε που τού ’παιρναν του ανθρώπου τη μιλιά οι ξωθιές, αυτός μιλούσε.

Σήμερα κιοτεύει και συντηρείται με τη μασημένη τροφή των μέσων μαζικής ενημέρωσης ―πούθε να περάσει ο άγγελος;

Οδυσσέας Ελύτης

(Ζωγραφική, Βασίλης Καμπόλης, από τον κύκλο έργων, “Άγγελοι της Γης”)