Troep, waxinelichthouders, Sinterklaas en modern ascetisme
"Bij de Action heb je hele leuke dingetjes voor maar een paar euro", vertelt een vriendin enthousiast. Perfect voor de Sinterklaas die ik volgende week vier met vrienden en met haar. Surprises zijn te veel werk, maar het Sinterklaas dobbelspel is wel leuk. Iedereen koopt 3 cadeautjes voor een tientje en daar ga je om spelen, een avond lang. Wijntje en chocolade erbij, top avond.
Maar wat je koop je dan? In de hedendaagse wegwerpmaatschappij is er zat 'leuks' te vinden voor een paar euro. "Ik had al hele leuke cadeautjes gezien. De handboeien met bont heeft iedereen al, maar mooie kaarsen of haaksetjes of een mok met chocolaatjes erin, die zijn altijd goed", ging de vriendin verder. En toen viel het woord: 'waxinelichthouder'. Ik moet lachen, heel hard. Maar niet hardop, want de vriendin was zĂł enthousiast aan het vertellen.Â
Waarom ik moest lachen? Ik ben afgelopen week naar een theatervoorstelling geweest over troep, die heet ook TROEP. Van de jonge en hele goede theatergroep Firma MES. De voorstelling gaat over hoeveel spullen een mens nu echt nodig heeft, dat het moeilijk is om spullen weg te gooien en echt met minder te leven. Over de Haagse Barbara die probeert met 8 (!) spullen te gaan leven, maar die wel een spuuglelijk drinkbakje voor de kat in de vorm van een pootafdruk voor haar verjaardag krijgt van haar beste vriendin. Thaise monniken doen dat ook. Kortom, de voorstelling gaat over de mens en de objecten die hij verzamelt en hoeveel troep daar eigenlijk tussen zit. En over de vraag of dat goed is.
De voorstelling begint met een lange en herkenbare opsomming: "Barbara is niet een blauwe gieter in de vorm van een olifant, Barbara is niet drie stapelbare identieke cd-rekken, Barbara is niet een multifunctioneel stoomapparaat." Er is extra aandacht voor waxinelichthouders. "Een setje van vier glazen waar een waxinelichtje in kan, een grote vaas waar je zand en kiezels in giet waar een waxinelichtje in kan, een houten hart met Home is where the heart is waar een waxinelichtje in kan." En zo minuten lang. Hilarisch.
Een mens heeft in zijn huis duizenden spullen. Veel meer dan hij in werkelijkheid nodig heeft om gelukkig te zijn. Heel veel spullen heb je al meer dan een jaar niet meer gebruikt, sommige zijn kapot, dubbel of passen niet meer. Hoeveel tijd ben je wel niet bezig om je spullen te onderhouden en hard te werken zodat je weer meer spullen kunt kopen? Absurd eigenlijk. Maar bijna elk item herbergt ook een stukje van jezelf of van een van ander als het een cadeau was. Een mens hecht zich aan spullen en omringt zich graag met mooie, leuke en soms handige spullen. Aard van het beestje enzo.
Maar paradoxaal genoeg is je spullenboel reduceren tot alleen de noodzakelijke items juist een manier om je extra met spullen bezig te houden. Elk item telt dan echt. Een soort snobistisch consumeren is het. Kijk mij heel mindfull een challenge aangaan en 100 items overhouden, die elk super waardevol en duurzaam en verantwoord zijn, zodat ik me meer kan concentreren op mezelf en mijn al dan niet gedeelde ervaringen. 'Meer met minder.' Kriebels krijg ik daarvan. Zelfbevlekking en ascetisme in een. Brrrrrrr. Alsof je jezelf vindt door het aangaan van een challenge. Je bent nog steeds doelmatig, resultaatgericht bezig met egotripperij, zeker als je dat ook allemaal op Instagram zet. Het lijkt alleen anders, doordat je er een licht boeddhistisch sausje over giet.
Ascetisch ideaal volgens Nietzsche en anno nu
Ik moet denken aan de analyse van Nietzsche over ascetisme. Ik heb die bestudeerd voor mijn afstudeerscriptie over religiositeit en neurose bij Nietzsche en Freud.Â
Ascetisme, wat is dat? Uit mijn eigen werk: "Het ascetische ideaal omvat voorgeschreven handelingen ter afsterving van de driften en de zinnelijkheid, die handelingen staan in dienst van een hoger, het leven overstijgend ideaal." Ascetisme komt voor in alle religies. En nu religies minder zeggingskracht hebben, komt het naar voren in de gedaante van online challenges. 100 things challenge, 100 dagen leven als een cavewoman, alleen nog superfoods eten, 40 dagen zonder sex, 25 keer hardlopen in de 25 dagen voor kerst (lijkt wel Advent!), bootcampen, Alpe d'Huzes, RopaRun. Challenges zijn overal! Afzien voor een ideaal, lekkerrrrr!
De woorden van Nietzsche hierover:
"[...] das Asketsiche Ideal entspringt dem Schutz- und Heil-Instinkte eines
degenerirenden Lebens, welches sich mit allen Mitteln zu halten sucht und um sein Dasein kämpft; es deutet auf eine partielle physiologischen Hemmung und Ermüdung hin, gegen welche die tiefsten, intakt gebliebenen Instinkte des Lebens unausgesetzt mit neuen Mitteln und Erfindungen ankämpfen. Das asketische Ideal ist ein solches Mittel: es steht also gerade umgekehrt als es die Verehrer dieses Ideals meinen, - das Leben ringt in ihm und durch dasselbe mit dem Tode und gegen den Tod, das asketische Ideal ist ein Kunstgriff in der Erhaltung des Lebens."(Zur Genealogie der Moral III, 13 5.384)
De 100 things challenger en ook Barbara geeft haar eigen lijden betekenis door het te zien in termen van een challenge die leidt naar een hoger ideaal. En door het op Instagram te posten en erover te bloggen en vloggen, natuurlijk. Er moet afstand gedaan worden van de driften naar meer en nieuwe spullen door letterlijk afstand te doen van die spullen. Op zoek naar jezelf, omdat je je zwaar, moe en geremd voelt, door afstand te doen van aardse zaken. Het is fijn als jouw lijden betekenis heeft, dat het ergens toe leidt. Dat verzacht de zinloosheid en zwaarheid van het bestaan. Dat zorgt ervoor dat je het zwarte beest dat lijden, ontevredenheid, depressie of ongelukkig zijn niet in de bek hoeft te kijken. Want dat vergt moed en is eng. Maar zoals Nietzsche scherp ziet, lijden voor een ideaal is een kunstgreep van een vermoeid en geremd leven. Nee, wij leven nog steeds in de schaduw van de goden en hebben niet door dat we ze zelf lang geleden al ontleed en gedood hebben. Ondertussen blijven we snakken naar betekenis, naar jezelf zijn, alles eruit halen en zijn we daar al lang letterlijk moe van. Gooi er een challenge tegenaan en het leven kan weer toe.
Leuk allemaal, maar wat neem ik mee voor Sinterklaas? Ik kan, als een recalcitrante grap die alleen ik begrijp, alleen maar waxinelichthouders meenemen. Of ik neem wel troep van de Action of Xenos mee en voeg zo troep toe aan de berg die de ontvanger al heeft. Maar wat zegt dat over mij? Dat ik willens en wetens een cadeau geef, waarvan ik weet dat de ander er waarschijnlijk niets mee doet en er niet op zit te wachten. Dan ben je toch geen vriendin? Ik weet het nog niet.
Tip voor mijn Haaksbergse lezers: Fa. MES komt in januari met TROEP naar Haaksbergen. Echt waar! Gaan hoor! Super grappige en vrolijke voorstelling die je aan het denken zet.
Ze komen gelukkig ook op andere plekken in het land. :-)
