Sander P. Aquino

Ang aking naging repleksyon sa mga dinaanang proseso ng pag-aaral ng Panitikang Filipino sa buong semestre kahit na ipinagbabawal ang face to face classes sa bawat paaralan dito sa Pilipinas dulot ng pandemyang dala ng COVID-19. Pero bagama’t patuloy itong nagpapahirap sa mga Pilipino lalong lalo na sa mga mag-aaral ay nagkaroon ng mga online classes. Sa pag-aaral ng Panitikang Filipino ay marami pa rin akong natutunan gaya na lamang ng iba’t ibang disiplina sa pagbabasa, mga proseso sa pagbabasa, mga paraan ng pagpapahayag, mga iba’t ibang uri ng pagsusulat at maging ang pagsusulat ng mga sanaysay, pagsusuri at maikling kwento.

Natutunan ko rin ang mga batayan sa pananaliksik kung ano ang kahalagahan nito. Akin ring napagtanto na talagang higit na kailangan ng bawat isang Pilipino ang pag-aaral sa panitikan ng Pilipinas. Bukod sa ito ay nagpapakita ng likas na yamang intelektwal ng isang bansa ay masasalamin din ang kagandahan ng kultura ng Pilipinas mula primitibo hanggang sa ito ay lubos na lumago at makasabay sa makabagong panahon. Bukod tangi sa lahat ay ang pag-gawa naming ng isang maikling kwento na talagang sumubok sa amin upang mailabas ang aming mga kakayahan sa pagsusulat at upang mapakita na rin ang aming natutunan sa buong semestre.

Narito ang aking mga pananaw o naintindihan tungkol sa aking dalawang binasa na mga Epekto ng Panitikang Filipino sa Panahong Kontemporaryo. Una ay Ang Kamalayang Feminismo sa Panitikang Filipino. Ang akdang ito ay naglalahad ng patungkol sa opresyon sa mga kababaihan at ang pagwawagi o pagtangkilik sa sistemang patriyarkal. Ang sulating ito ay sumasailalim sa kung anong uri ng lipunan meron tayo hanggang ngayon. Ito ay kung saan walang opinyon mula sa kababaihan ang pinakikinggan at binibigyan ng atensyon kahit na alam ng lahat na kung wala nang kababaihan ay walang maisisilang na mga sanggol na nagpapatuloy ng mga tradisyon o gawain ng mga nakaraan, sa panahon natin ngayon at maging sa kinabukasan. Ito ang sistemang hindi mamatay matay kahit ilang taon na ang nakalipas, kahit ilang taon na rin itong ipinaglalaban. Meron at patuloy pa rin ang karahasan, pang-aabuso, at pagmamalabis sa mga kakabaihan mula sa mga kalalakihan o ng sarili nitong lipunan. Ito ay patuloy na nagbibigay ng takot sa mga kababaihan. Hindi nilang magawang gawin ang mga nais o isuot ang damit na matagal na nilang tinitignan sa mga tindahan sapagkat sa kanilang likod ay mga nagbabanta pa rin sa kanilang panganib at pang-aalipusta. Ang mga kababaihan ay may karapatan na patuloy nilang ipinaglalaban, at patuloy na inaasam. Ang mga nasa posisyon ay dapat itong mas pagtuunan ng pansin at siguraduhing naipapatupad ang batas ng tama dahil ang labang ito ay hindi lamang laban ng isa ngunit nang maging ng lahat, para sa ikabubuti ng bansa at ng mga susunod na herenasyon.

Narito ang aking mga pananaw o naintindihan tungkol sa aking limang binasa na mga fiction at non -fiction na akda. Una ay ang Kasal ni Elie Rueda Guieb, ang nagsasalita ay ang asawa ni Joanne, ama ni Toni. Hindi siya masyadong nanghihinayang sa patutunguhan ng relasyon nilang mag-asawa, ngunit mahal pa din niya si Joanne. Si Joanne na asawa ng nagsasalita, ina ni Toni, na hindi rin siya masyadong nanghihnayang sa paghihiwalay nilang mag-asawa. Mahal pa daw niya ang kanyang dating boyfriend na si Michael. Pangalawa ay si Toni, ang anak ng mag-asawa na namatay sa sakit na hydrocephalus. At panghuli ay si Michael na dating kasintahan ni Joanne. Mahal pa din niya si Joanne, at marahil na magkabalikan sila kapag nagkahiwalay na ang mag-asawa. Ang aral sa akdang ito ay mahirap matamo ang permanenteng ninanais sa buhay. Ang iba ay darating, ngunit sa huli ay mawawala rin. Pangalawa ay ang istoryang Impeng Negro ay isang mahalagang storya na nagtuturong maging mabuti at huwag manakit sa nanakit sa iyo. Si Impen ay niloloko lagi ni Ogor at sinasabi lagi ng nanay ni Impen na huwag lumaban pabalik at umalis na lamang. Sa akdang Dangal ni Normal Wilyayco, ang aking naintindihan sa akdang ito ay, sa mundong ating ito na ating ginagalawan, kahit na dangal na ating pinaka-iingatan ay kaya na ring bilhin ng pera. Sa aking palagay, dahil ito sa lalong tumitinding kahirapan. Ang pinakamatinding naapektuhan nito ay ang mga kabataan.

ANO NGA BA ANG PANITIKAN? Ito ay mga panulat na nagpapahayag ng mga karanasan, damdamin, kaisipan, o kwento ng isang tao. Ito ay maaring batay sa katotohanan o gawa-gawa lamang para sa isang layunin. Ito rin ay kalipunan ng mga sulat, o kwentong-bibig na nagpapahayag ng mga damdamin, hangarin, karanasan, at diwa ng mga tao.

BAKIT KINAKAILANGAN NATING PAG-ARALAN ANG PANITIKAN? Kaya kinakailangan pag-aralan ng mag-aaral o ng isang tao ang Panitikan, dahil ito ay nagbibigay ng impormasyon upang maunawaan ang mga kaugalian at uri ng pamumuhay ng iba’t ibang tao sa iba’t ibang panig ng daigdig. Masasabi rin na ito’y isang uri ng lakas na nagtutulak sa atin upang tayo ay kumilos. Sa ano mang kaparaanan ito’y nag-uugnay sa ating damdamin bilang mga tao upang makita ang ating katwiran at katarungan.

Nalilinang ng panitikan ang kakayahan nating makapag-isip nang mapanuri dahil sumasalamin ito sa realidad ng ating buhay at kapulutan natin ng aral ang mga tekstong ating binabasa. Napalalawak din ng Panitikan ang ating bokabularyo. Dito rin natin naipapapahayag at naipapaliwanag ang ating mga kaisipan, saloobin, mga ideya, kahusayan, talento, diwa at maging sa pagbabahagi ng ang ating mga kaalaman o nalalaman.

PAANO PINAG-AARALAN ANG PANITIKAN? Pinag-aaralan ang panitikan sa paraang ipinapakilala sa mga mag-aaral ang iba’t ibang uri ng Panitikan mula sa panahon bago dumating ang mga Kastila at ng ibang mga bansa pa na sumakop sa Pilipinas hanggang sa kasalukuyan.

Maipa-ilalim ang pang-unawa sa mga tao tungkol sa mga paraan ng pagbibigay-buhay sa mga saloobin, pagnanasa at paniniwalang Pilipino sa pamamagitan ng panitikan bilang produkto ng lipunan at kasaysayan.