#vedep

Ninh Thuận, đẹp tuyệt tác

Họ đã bắt đầu hiểu vẻ đẹp và vinh quang của một dân tộc không phải do cách mạng hay chiến tranh mang lại, cũng không phải do các nhà tư tưởng hay các Hoàng đế mang lại, bởi vậy họ sống đỡ căng thẳng hơn, hợp tự nhiên hơn

Bạn đã đứng dưới bóng mát của một cây măng cụt chưa? Tôi luôn nhớ rằng chính hình ảnh là thứ giết chết huyền thoại. Mỹ nhân (diễn viên, hoa hậu, người mẫu) càng đẹp thì chụp ảnh càng nhiều, chụp đủ kiểu, treo đầy khắp nơi, chạy đâu cũng không thoát. Còn đâu những mơ màng về một người đẹp mà nếu nàng rửa lông mày thì chết cá ao nhà ai. Rồi có khi thời đại máy ảnh kỹ thuật số cũng giết chết văn chương. Văn chương bắt đầu ở đây: con gái đi Hà Tây nhìn thấy một cái cây không biết tên; về nhà con gái cố tả lại cái cây đó cho mẹ nghe và hỏi cây đó cây gì. Nhưng con gái có điện thoại di động máy ảnh 5 megapixel nên con gái sẽ đưa máy lên chụp cái cây, về nhà không mất công nhớ lại, không mất công tìm cách nào tả lại cái cây ấy làm sao cho mẹ cũng đứng trong buổi chiều đó trên cánh đồng đó nhìn cái cây với mình. Con gái không học cách dùng lời để tả một cái cây, thì cũng không biết cách nhớ lại tâm trạng và cảm xúc của mình lúc đứng đó trong độ nghiêng đó của ánh nắng, lúc trời có một chút gió và mây bay rất cao. Hồi đó cô tôi lấy chồng ở Lái Thiêu. Khi cô về chơi, chúng tôi hỏi cây măng cụt như thế nào. Tôi không còn nhớ lời cô tả, nhưng lạ lùng thay tôi lại nhớ rất rõ những cây có lá dầy và to, màu xanh mướt, đứng ở dưới bóng mát rất mát, trong những khu vườn đầy lá khô phủ bên trên mặt đấp thấp và ẩm ướt. Những cây đó tôi chưa thấy bao giờ nhưng tôi đã đứng trong không gian đó, lúc đó và nhiều năm về sau, trong khu vườn của cô tả. Hôm nay có bạn ngoài Hà Nội hỏi tôi cây măng cụt như thế nào, thì tôi nói Ơ, không biết vào google mà google hay sao? A picture is worth a thousand words. Thật không? Không. Chúng tôi không cần phải tưởng tượng, nên cũng mất đi đôi chút huyền thoại làm cho thế giới mơ màng và êm ái hơn. Chúng tôi không cần phải nhớ lại gì cả, đã có google làm cho. Bây giờ gặp người quen không biết nói chuyện gì. Hôm qua gặp một cô đi học London về, đáng lẽ có bao nhiêu thứ làm tôi tò mò. Nhưng tôi không hỏi gì cả và cô không kể gì cả. Ơ, không biết vào google mà google hay sao?

Hỡi các bạn trẻ của tôi, bây giờ tôi sẽ giới thiệu với các bạn nghệ thuật thượng đẳng, một xứ sở đầy mê hoặc; mắt của các bạn đã được học; tay đã được luyện. Bây giờ là lúc cần khai sáng các bạn. Tôi tạm dừng tại đây; để nói với các bạn vài lời khôn ngoan và thông thái trước khi mở màn. Các bạn đang bồn chồn và tràn đầy nhiệt huyết; đó là một điềm tốt; các bạn tin rằng sẽ ngạc nhiên, say sưa với những gì tôi sẽ cho các bạn xem; hãy tỉnh ngộ lại đi các bạn. Vẻ đẹp không bao giờ tạo ra trạng thái đê mê đối với những ai không hiểu nàng. Nàng rất giản dị, nàng chỉ nói cho những người được khai sáng. Những người lần đầu tiên nhìn thấy biển thường ngạc nhiên vì chẳng có mấy ấn tượng; một đường thẳng vạch chân trời, cơ man nào là nước, đó là thất cả đối với những ai không biết biển, song đối với những ai hiểu những điều bí ẩn của nó thì biển thật tuyết vời biết bao. Dáng vẻ của các đồ vật cổ đại đẹp, các bức hoạ của Raphael, Michelangelo, Rubens, Titian, Rembrandt, mọi thứ vĩ đại và mênh mông đều không khiến các bạn ngạc nhiên. Tôi muốn cảnh báo để các bạn khỏi cho rằng mình bị lừa. Để các bạn hiểu tôi sẽ minh hoạ bằng câu chuyện dưới đây. Một hôm, để tự tiêu khiển, tôi đặt mua một chai sâm-banh tuyệt ngon cho một người nông dân: tôi mời anh ta uống, và chờ nghe lời thán phục của anh ta. Nhưng anh ta nốc cạn ly sâm-banh mà chẳng tỏ vẻ thích thú gì hơn khi anh ta uống rượu táo. Tôi ngạc nhiên hỏi anh ta: “Cậu có thích rượu này không?” “Cũng được, nhưng hơi nhạt,” anh ta nói. Sâm-banh thượng hạng mà lại bảo hơi nhạt! Tôi muốn đấm anh ta. Tôi cho anh ta uống rượu này hai tuần liền, và tôi cũng kiếm mấy chai rượu anh ta thường uống mà anh ta từng hết lời tán dương. Sau hai tuần, tôi lén rót cho anh một li thứ rượu chua của anh ta. Anh ta nhanh chóng uống cạn li, rồi nhăn mặt, nói: “Trời đất, bác cho em uống cái gì thế này?” “Thứ rượu mà cậu vốn rất thích đấy,” tôi trả lời. “Có thể thế được chăng? Bây giờ sao nó tởm thế. Cho em uống rượu của bác đi; em nay đã quen với nó rồi.” Tôi sẽ cho các bạn uống một thứ rượu sâm-banh trí tuệ, để làm các bạn ghê tởm thứ rượu chua của mình đi.

Không có nơi nào an bình trong các tỉnh của người da trắng. Không có chỗ nào để nghe tiếng lá cuộn mình trong mùa xuân, hay tiếng cọ sát của cánh những con bọ. Cũng có thể vì tôi là người man rợ nên tôi không hiểu. Những tiếng động đó hình như chỉ nhức tai họ. Sống làm chi nếu con người không nghe thấy tiếng kêu lẻ loi của con én hay tiếng trò chuyện tào lao của các con ếch trong cái ao ban đêm ? Chắc tôi là người da đỏ nên tôi không hiểu. Người chúng tôi ưa tiếng gió êm ru lườn trên mặt hồ, ngay cả mùi của gió đã được nước mưa trưa nay rửa sạch, hay đã được lá thông đã cho thêm hương thơm. Không khí rất trân quí cho người da đỏ, vì mọi sự đều chia nhau một hơi thở. Súc vật, cây cối, con người. Đều chung với nhau một hơi thở.