#vasconselos

                          KİTAP YORUMU: Şeker Portakalı

 Yazarı       : Jose Marue De VASCONSELOS (Çeviri Aydın EMEÇ)

Yayınevi   : Can Yayınları

Basım       : 107. Basım (Orijinal ilk basımı, 1968) / 183 Sayfa

Türü          : Roman

Kategori   : Ortaöğretim / Yetişkin

                                          Kitabın Yorumu

Brezilyalı yazar Jose Marue De VASCONSELOS’in “Şeker Portakalı” kitabı, dünyada ve ülkemizde çok okunan bir kitaptır.

Kitap; hayat kadar gerçekçi olan öyküsüyle, akıcı ve etkili anlatımıyla okuru hem sarsıyor, hem de kendine bağlıyor. Anlatımın içtenliği, duyguların işlenişi ve başarılı kurgu; okurda, kitabı bir çırpıda bitirme isteği doğuruyor, tıpkı sürükleyici bir film izler gibi.

Kitap; esas olarak acı, dayak, kırgınlık ve yoksulluk gibi olumsuz temaları işlese de, anlatımdaki ferahlık ve genişlik okuru karamsarlığa itmiyor ve onu sıkmıyor. Çünkü kitaptaki; arkadaşlık, vefa, mutluluk gibi olumlu duygular daha da güçlü anlatılmış (Belki de biz öyle anlamak istiyoruz). Şu var ki; VASCONSELOS’in cümleleri özgür bir ruh taşıyor. Şüphesiz, basit cümlelerle oluşturulan bu güçlü anlatım şekli; hikâyenin gücünün yanında, yazarın ustalığına da işaret ediyor. Anlatılan olaylarda ayrıca; “bir çocuğun saflığı ve nesnelliği, adalet hissi, hayvan sevgisi, bir portakal ağacıyla kurulan iletişim, gülmenin ve ağlamanın hayatın birer parçası olması” gibi konular da işlenmiş.

Romanın hem kurgusu oldukça sağlam, hem de yaşanan olaylar özgün ve etkileyici. Bu kapsamda; romanın kahramanı olan çocuğun (Zeze’nin) dünyasını kaplayan portakal ağacının, bir gün habersizce kesilmesi karşısında; romanda Zeze’nin yaşadığı çaresizlik mi, yoksa okurun hissettiği üzüntü mü daha büyük, bilemiyoruz.

Romanın altı yaşındaki kahramanı Zeze’nin dilinden sürüp giden anlatım şekli, kitabı zevkli hale getirmekle birlikte; çocuğun kurduğu cümlelerin, verdiği cevapların ve hareketlerindeki kararlılığın, değil o yaştaki bir çocuk, 16 yaşındaki bir genç için bile fazla iddialı. “Yazarın, kendi yaşının getirdiği birikimi ve olgunluğu romandaki kahramana aktardığı” şeklinde bir his oluşuyor okuyanda. Yine de; Zeze bir kahraman olduğundan, bu konuyu geçiyoruz. :)  Ama yine de şunu vurgulayabiliriz; kitap sadece orta öğretim kategorisi için değil, yetişkinler için de oldukça faydalı. Zira kahramanımızın; küfür, hırsızlık, yalan gibi bazı küçük (!) kabahatleri var. Bunlar olumlu örnekler olmadığına göre; çocukları ve onların duygularını anlama (duygudaşlık) ve kırmadan, dökmeden doğruya yönlendirme adına, bu kitabı ebeveynlerin de okuması tavsiye edilebilir.

        Sonuç olarak; renkli bir hayatı olan yazarın, kendi yaşadıklarından esinlenerek yazdığı “Şeker Portakalı” romanını, güçlü bir şekilde tavsiye ediyoruz.

                                            Kitaptan Alıntılar

 * Kitap Hakkında: “Günün birinde acıyı keşfeden küçük bir çocuğun öyküsü” (Syf:11)

* “Başlangıçta utangaçlıktan ya da komşular üzerinde iyi bir izlenim yaratmak istediğimden, akıllı uslu davranıyordum.” (Syf:63)

* - “Anne, benim doğmamam gerekirdi. Balonum gibi olmalıydım.”

  Hüzünle saçlarımı okşadı.

-      “Herkes doğması gerektiği biçimde doğar” dedi. “Sen de öyle oldun. Ama

Zeze, ara sıra hiç söz dinlemiyorsun” (Syf: 140)

* Benimkiler gibi yaşlarla dolan gözlerine bakarak ölü gibi mırıldandım.

   - “Onu kestiler bile baba, benim küçük şeker portakalı fidanım kesileli bir haftadan çok oluyor.” (Syf:182)

* Olup bitenleri çocuklara niçin anlatmalı? (Syf:183)

             *  Benim Değerlendirmem *

              * Dış Değerlendirmeler *

- 1000 kitap’ ta “En çok okunanlar” arasında; 6. Sırada   (18.000 okur).