Yaşasaydı diye başlayan her cümle manasız kalmaya mahkum. Ama yaşadığı kadarının anlamı o denli büyük ki, kısa bir zaman diliminde bırakmayı başardığı büyük mirasın hakkı yalnızca Deniz'in devrimci ruhunun izini sürerek verilebilir. O izin sürüleceği toprak da Deniz'in çok sevdiği memleketi Türkiye'dir.
Deniz, Türkiye'nin devrimci ruhudur. Bu ruh yaşadığı için Deniz Gezmiş bugün 75 yaşında bir delikanlıdır.
soL olarak, genelde ölümüyle anılan memleketin bu güzel evladını bu defa doğum günü vesilesiyle anıyoruz. Nice yıllara sevgili Deniz! İyi ki doğdun...
DENİZ GEZMİŞ KİTAP,GAZETE,DERGİ,ŞİİR OKUMAYI SEVERDİ BUNLARDAN BİR KAÇI:
DERGİ OLARAK (YÖN) DERGİSİ,YENİ DERGİ)
GAZETE OLARAK (CUMHURİYET,AKŞAM, TANİN)
KİTAP OLARAK ( ALİ FAİK CİHAN'IN SOSYALİST TÜRKİYESİ, NİYAZİ BERKES'İN YÜZYILDIR NEDEN BOCALIYORUZ, JOHN STRACHEY'İN SOSYALİZM NEDİR)
DENİZ GEZMİŞ'İN EDEBİ YÖNÜ'DE ZENGİNDİ: SİNEMA,TİYATRO, EDEBİYAT,ŞİİRİ SEVERDİ. HİKAYE YAZARLIĞINI DA SEVERDİ ŞİİRE ÇOK TUTKUNDU. MEHMET FUAT'IN ÇIKARTTIĞI YENİ DERGİ EDEBİYAT DERGİSİNİ ALIRDI. NAZIM HİKMET'İ ZATE BİLİRDİ, OKTAY RIFAT,EDİP CANSEVER, TURGUT UYAR, CEMAL SÜREYYA, ÖZKAN MERT, ATAOL BEHRAMOĞLU VE İSMET ÖZEL'İN ŞİİRLERİNİDE BİLİRDİ.
SİNEMACILIĞA SİNEMA YAPIMCILIĞINA İLGİ DUYARDI. OSMAN SAFFET AROLAT'LA SİNEMA,EDEBİYAT, ÜZERİNE TARTIŞIRDI.
DENİZ GEZMİŞ'İN HAYATINDAN KISA YAZI:
24 Eylül, 1962 İstanbul'a Tayin Gezmiş ailesi, tayin nedeniyle Sivas'a yerleşir. Deniz ilk ve ortaokulu Sivas'ta bitirir. 1962 yılında baba Cemil Gezmiş'in tayini çıkınca İstanbul'a taşınırlar. Deniz 1962 yılında Haydarpaşa Lisesi'ne kaydolur ancak Haydarpaşa lisesinde bir yıl kaybeder ve liseyi Bilir Koleji'nde tamamlar.
11 Ekim, 1965 TİP Üyelik Başvurusu Deniz Gezmiş, 16 Eylül 1965 tarihinde Türkiye İşçi Partisi (TİP) Üsküdar İlçe Örgütü'ne üyelik başvurusunda bulunur. İlçe yönetimi 11 Ekim 1965 günü üyelik başvurusunu uygun bulur ve Deniz Gezmiş'in aday üyelik süreci başlar. Deniz, 2 Nisan 1966 tarihinde aday üyelik sürecini tamamlayarak partinin asıl üyesi olur. Bir sonraki ilçe kongresinde ilçe sekreteri olacaktır.
31 Ağustos, 1966 Çorumlu İşçilerin Yanında Çorum'da Genel-iş Sendikası üyesi belediye işçilerinin işten çıkarılması üzerine işçiler Çorum'dan Ankara'ya yürüme kararı alır. Danıştay'da açılan davayı kazanmalarına rağmen işçiler işe geri alınmaz. Bunun üzerine işçiler Ankara'dan İstanbul'a bir yürüyüş başlatırlar. Deniz Gezmiş, yoldaşlarıyla birlikte işçileri karşılamaya gider. Vapurla Avrupa yakasına geçen kitle, Gümüşsuyu'ndaki Türk-İş Binası önünde Türk-İş aleyhinde sloganlar atmaya başlar. Gösteri Taksim Meydanı'nda devam eder ve Deniz Gezmiş'in de aralarında olduğu eylemciler gözaltına alınır.
7 Kasım, 1966 Üniversiteye İlk Adım Deniz Gezmiş, Hukuk Fakültesi'nin 10058 numaralı öğrencisi olarak 1966 İstanbul Üniversitesi'na ilk adımını atar. 1966-67 öğretim yılı, öğrencilerin derse girmeme eylemiyle başlar.
19 Ocak, 1967 TMTF Çatışması ve Gözaltı Türkiye Milli Talebe Federasyonu (TMTF) seçimlerini kaybeden hükümet yanlısı öğrenciler, yeni bir delegasyon toplayarak kendi adaylarını seçtirirler. Böylece federasyonun tüzel kişiliği "iki başkanlı" hale gelir ve yeddi emine devredilir. Buna karşı çıkan solcu öğrenciler, Cağaloğlu'nda TMTF binası önünde polisle çatışır ve Deniz Gezmiş gözaltına alınır. Tutuksuz yargılanmak üzere ertesi gün serbest bırakılır.
22 Kasım, 1967 Emperyalizme Geçit Yok Öğrenci dernekleri tarafından düzenlenen Kıbrıs Mitingi Beyazıt'ta başlar. Taksim'e yürüyüşün ardından meydandaki eylemde Amerikan bayrağı yakılır. Eylemde Deniz Gezmiş gözaltına alınır.
30 Ocak, 1968 Devrimci Hukuklular Örgütü 30 Ocak 1968 günü aralarında Deniz Gezmiş'in de bulunduğu İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencileri Devrimci Hukuklular Örgütü'nü (DHÖ) kurar. Dernek tüzüğüne göre derneğin adresi Arda Apt. 472/1 Tünel, Beyoğlu'dur. Yine tüzüğe göre derneğin amacı; "Türkiye'nin ulusal tam bağımsızlığı ve Türk halkının her türlü sömürüden uzak olarak en ileri uygarlık düzeyine ulaşması için, Atatürk Devrimi doğrultusunda elinden gelen katkılarda bulunmaktır."
7 Mart, 1968 DHÖ Eylemleri ve AİESEC Olayı Kuruluşundan sonra DHÖ aktif olarak eylemlerin içinde yer almaya başlar. 20 Şubat'ta TBMM'de Adalet Partili milletvekillerinin TİP milletvekillerine saldırması üzerine aralarında DHÖ'ün de bulunduğu öğrenci örgütleri Taksim'de bir protesto düzenler. 24 Şubat'ta Ankara'da Anayasa eylemi yapılır. 20 Mayıs'ta Adalet Partisi Gençlik Kolları'nın İstanbul Üniversitesi'nde Atatürk Anıtı önüne bıraktığı çelenk devrimci öğrencilerce yakılır. 7 Mart günü İstanbul Üniversitesi'nde düzenlenen AİESEC 20. Genel Kurulu'nda Başbakan Demirel adına Devlet Bakanı Seyfi Öztürk'ün kürsüye çıkması üzerine öğrencilerin protestosu başlar.
2 Mayıs, 1968 Devrimci Öğrenciler Hapsediliyor AİESEC Genel Kurulu'ndaki protestolar sonucu, başta Deniz Gezmiş olmak üzere devrimci öğrenciler hakkında dava açılır ve öğrenciler polis tarafından aranmaya başlar. Birçok devrimci öğrenciyle birlikte Deniz Gezmiş bu süreçte tutuklanır ve Sultanahmet Cezaevi'ne gönderilir. Bu tutuklamalar, dönemin gençliğinin hapishane ile ilk kez tanışması bakımından önemlidir. Deniz Gezmiş, 2 Mayıs 1968 günü serbest bırakılır.
12 Haziran, 1968 İstanbul Üniversitesi İşgalı 68 Mayıs ayı boyunca hem sağ hem de sol görüşlü öğrenciler arasında üniversitede reform talepleri dile getirilir. 12 Haziran 1968 günü Hukuk Fakültesi öğrencileri, Haziran dönemi sınavları için okula gelir. Sabah saatlerinde başlayan ve bitmek bilmeyen tartışmalar sonucu devrimci öğrenciler boykot kararı alır ve işgal başlar. 14 Haziran günü öğrenciler işgal komitesi kurar. Üniversitenin sorunlarını çözmek için öğretim üyeleri, asistanlar ve öğrencilerden oluşan bir komisyon kurulur. Komisyonda öğrencileri temsilen Deniz Gezmiş de yer alır. İşgal, 27 Haziran günü öğrencilerce sonlandırılır.
20 Temmuz, 1968 6. Filo Protestoları ve Vedat Demircioğlu Aynı hafta içerisinde devrimci öğrencilerin Dolmabahçe'deki ABD bayrağını yarıya indirmesi, Beyoğlu'nda gezen Amerikan askerlerine boya ve mürekkep atması ve 6. Filo'nun Taksim anıtına bıraktığı çelengi yakmaları sonucunda polis Gümüşsuyu öğrenci yurdunu basar. Baskında Vedat Demircioğlu ağır yaralanır. Aynı gün Deniz Gezmiş'in de aralarında bulunduğu gençler, Amerikan askerlerini Dolmabahçe'de döverek denize atar. Ağır yaralanan Vedat Demircioğlu, 24 Temmuz sabahı hayatını kaybeder. Sonrasındaki protestolar sonucu Deniz Gezmiş 30 Temmuz'da tutuklanır ve 2 ay Sultanahmet Cezaevi'nde kalır.
15 Ekim, 1968 Devrimci Öğrenci Birliği'nin Kurulması ve Mustafa Kemal Yürüyüşü 21 Eylül günü tahliye olan Deniz Gezmiş'in de katılımıyla 15 Ekim günü Devrimci Öğrenci Birliği (DÖB) kurulur. Adresi DHÖ ile aynı olan dernek tüzüğünde derneğin amacı, "Ülkemizde devrimci düşünceyi ve eylemi yaşatmak ve yaymak" olarak açıklanır. DÖB'ün kuruluşunu takiben 30 Ekim-10 Kasım arasında düzenlenen "Tam Bağımsız Türkiye İçin Mustafa Kemal Yürüyüşü" sırasında ortaya çıkan "11,11,11" parolası ve kulaktan kulağa yayılan darbe söylentisinin de etkisiyle yürüyüş 9 Kasım'da bitirildi.
2 Ocak, 1969 Deniz Bir Kez Daha Tutuklanıyor 27-28 Aralık'ta İstanbul Üniversitesi'nde yaşanan olaylar nedeniyle polis tarafından aranan Deniz Gezmiş, 2 Ocak'ta tutuklanır. 22 Şubat'ta tekrar serbest kalır. Yakalanışını şöyle anlatmıştır: "...Yakalandığımdan bir saat sonra Sultanahmet Cezaevi'ndeydim. Bu hızlı çalışmanın sadece adliyede değil memleket kalkınmasında da geçerli olmasını dilerim." Ayrıca dönemin İçişleri Bakanı Faruk Sükan, tarihe "Kanlı Pazar" olarak geçen ve 16 Şubat'taki "Emperyalizme ve Sömürüye Karşı İşçi Yürüyüşü"ne islami kesimin saldırısı sonucu yaşanan olaylardan, o gün Sağmalcılar Cezaevi'nde tutuklu bulunan Deniz Gezmiş'i sorumlu tutar.
9 Haziran, 1969 Devrimci Direniş Komitesi ve 9-10 Haziran Olayları Üniversitelere ilişkin reform tasarıları görüşülmeden meclisin tatile girmesi üzerine İstanbul Üniversitesi merkez kampüsünde ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi'nde işgal başlar. İşgal sırasında aralarında Deniz Gezmiş'in de bulunduğu öğrenciler Devrimci Direniş Komitesi'ni kurar ve açıklama yapar. İşgal ertesinde Haziran dönemi sınavları için okula gelen öğrenciler 9-10 Haziran günlerinde polisle çatışır ve çok sayıda öğrenci gözaltına alınır, yine birçoğu yaralanır. Yaralananlar arasında Deniz de vardır. Ayrıca olayların ardından Deniz hakkında bir kez daha arama kararı çıkar.
30 Ağustos, 1969 Filistin Günleri Polis tarafından aranan Deniz Gezmiş, Haziran ayında içlerinde Yusuf Küpeli ve Cihan Alptekin'in de bulunduğu bir grupla Filistin'e gitmeye karar verir. Burada FDHKC konferanslarına ve kampına katılırlar. Filistin'den Ağustos ayında geri dönerler.
23 Eylül, 1969 Öğrenci Birliklerine Müdahale ve Tutuklanma Filistin dönüşü Ankara'da SBF ve ODTÜ'de Öğrenci Birliği etkinliklerine katılan Deniz, benzer şekilde İstanbul'daki etkinliklere katılmak üzere devrimci öğrencilerle İstanbul'a geçer. İstanbul Üniversitesi'nde çıkan olaylarda 19 Eylül günü Mehmet Cantekin öldürülür. Ardından çıkan olaylarda 23 Eylül günü Deniz Gezmiş yakalanır ve Sağmalcılar Cezaevi'ne gönderilir. Aynı gün Taylan Özgür öldürülür. Deniz Gezmiş 25 Kasım günü serbest kalır. Mehmet Büyüksevinç ve Battal Mehetoğlu'nun peşpeşe öldürülmesiyle başlayan olaylar sonucu 20 Aralık'ta Cihan Alptekin ile birlikte tekrar tutuklanır ve 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kalır.
29 Aralık, 1970 THKO kuruluyor Deniz Gezmiş, tahliyesinden sonra 19 Eylül'de askerlik şubesinde teslim edilir ancak birliğine teslim olmayarak kaçak duruma düşer. İstanbul'da bir kısım arkadaşıyla görüşme yapar ve Ankara'ya geçer. Ankara ve çevresinde birçok devrimci öğrenci ile görüşür ve Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) fiilen kurulur. Örgütün eylemliliği 19 Aralık günü ABD Büyükelçiliği önündeki polislerin taranması ile başlar. Ardından 11 Ocak günü İş Bankası Emek Şubesi soyulur.
12 Mart, 1971 12 Mart'a Giden Yol Banka soygununun ardından Deniz Gezmiş ve arkadaşları Türkiye'nin dört bir yanında aranmaya başlar. Birçok ev basılır, ülkenin dört bir yanında gençler "Deniz Gezmiş sanılarak" gözaltına alınır. Bu sırada 15 Şubat günü Balgat'taki Amerikan üssünden bir çavuş kaçırılır ve 17 saat sonra serbest bırakılır. 4 Mart günü ise Gölbaşı'ndaki Amerikan üssünden 4 asker kaçırılır ve 4 gün sonra serbest bırakılır. 8 Mart günü başka yerlerde de hareketlilik vardır. 8 Mart'ı 9 Mart'a bağlayan gece silahlı kuvvetler alarma geçer ancak hareket emri gelmez. 12 Mart günü kuvvet komutanlarının verdiği muhtıra üzerine Demirel hükümeti istifa eder.
16 Mart, 1971 Deniz Gezmiş Yakalanıyor Deniz Gezmiş 16 Mart 1971 günü polisle girdiği silahlı çatışma sonucu yakalanır. Yusuf Aslan ile birlikte Sivas'a doğru yola çıkarlar. Şarkışla civarında motorsikletin benzini biter ve civarda oldukları fark edilir. Havaya ateş açarak kaçmak isterler, Yusuf Aslan açılan karşı ateş sonucu kasığından yaralanır. Deniz kargaşadan uzaklaşır ve Şarkışla'dan bir astsubayı rehin alarak otomobiliyle Kayseri'ye doğru yola çıkarlar. Gemerek'te yolları çevrilir. Buradan sonra yaya olarak Yeniçubuk'a doğru giderken etrafı sarılır ve yakalanır. Kayseri'de ilk ifadesi alındıktan sonra Ankara'ya gönderilir.
9 Ekim, 1971 18 Kişi İdama Mahkum Ediliyor 16 Temmuz günü başlaya duruşmalar 86 gün sürer ve 9 Ekim günü idam kararı ilk önce Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan'ın yüzüne okunur. Karar karşısında Deniz "Yaşasın Tam Bağımsız Türkiye" sloganı atar. Daha sonra Hüseyin İnan'ın da aralarında bulunduğu 16 devrimciye daha idam kararı okunur.
30 Mart, 1972 Türkiye Ayakta İdam kararının ardından Türkiye'nin tüm ilerici kesimleri "üç fidan"ı kurtarmak için mücadeleye girişir. Artık "Deniz Gezmiş'i övmek" diye bir suç vardır. Birçok üniversitede öğrenci eylemleri olur, idam cezasına karşı dilekçeler toplanır, ulusal ve uluslararası birçok kuruluş idam cezalarını durdurmak için seferber olur. 16 Mart günü Senato'da yapılan oylamada Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan'ın idam edilmesi onaylanır. 27 Mart günü Ünye Radar Üssü'nda görevli üç İngiliz Mahir Çayan ve Cihan Alptekin'in aralarında bulunduğu devrimcilerce kaçırılır. Mahir Çayan, Cihan Alptekin ve arkadaşları 30 Mart günü öldürülür. Deniz, en yakın arkadaşlarından Cihan'ı kaybetmiştir.
6 Mayıs, 1972 Denizlere Sözümüz Devrim Olacak Deniz'in ailesine son mektubundan: "...son anda yaptıklarımdan en ufak bir pişmanlık duymadığımı belirtir, seni, annemi, abimi ve kardeşimi devrimciliğimin olanca ateşi ile kucaklarım."
68 kuşağının öğrenci liderleri içinde halk tarafından en çok tanınanı ve sevileniydi. Deniz Gezmiş devrimin ve devrimci mücadelenin ruhu olarak yaşamaya devam edecek. Bu halk onu unutmayacak.
