#tekstschrijven

‘Waarom zou je de hele dag met teksten bezig willen zijn?’

Als je als freelance tekstschrijver/corrector vertelt wat je precies doet, zijn er veel mensen die zich afvragen of dat niet saai is, de hele dag met teksten bezig zijn. “Waarom zou je je de hele dag blindstaren op teksten en dan ook nog eens alle fouten er uit halen?” Voor mij is dat antwoord heel simpel: Omdat ik het leuk vind.

(more…)

Shelley Simons

Als muzikant zijnde weet ik dat een goede versterker vaak zwaar weegt. Deze zin klopt als een bus zou je denken, maar nee. Er staan twee stijlfouten in. Contaminaties om precies te zijn. Zelfs dat klopt als een bus klopt niet. Een contaminatie is een foutieve combinatie van betekenisverwante woorden of uitdrukkingen.

Als muzikant zijnde is een combinatie van als muzikant en muzikant zijnde. Zwaar wegen is een foutieve combinatie van zwaar zijn en veel wegen.

Iedere dag hoor je wel mensen contaminaties gebruiken. Zelfs op kantoor zeggen collega’s weleens dat ze iets gaan uitprinten. Maar eigenlijk zouden ze uitdraaien of printen moeten zeggen. Veel contaminaties worden zo veel gebruikt door mensen dat ze niet meer als fout worden gezien.

Meneer Van Nunen, jammer genoeg met pensioen, vertelde mijn klas in mijn eerste jaar van de Vertaalacademie dat 'dat klopt als een bus' hartstikke fout is. Ik kon het in de weken erna maar niet uit mijn hoofd zetten dat Nederlanders massaal een foute uitdrukking gebruiken. Inmiddels weet ik wel beter.

Sluiten als een bus bestond al in de zestiende eeuw. De uitdrukking werd gebruikt om aan te geven dat een rekening goed was opgemaakt of dat een beredenering goed was. Een bus was in die tijd een goed afsluitbare doos om voedsel in te bewaren. Dat klopt kwam daarentegen in gebruik in de negentiende eeuw. Dat klopt als een zwerende vinger is een variant erop. Uiteindelijk zijn deze uitdrukkingen gecombineerd tot dat klopt als een bus, wat eigenlijk niets betekent. Toch werd het zoveel gebruikt dat de verhaspeling in 1986 werd opgenomen in het woordenboek de Grote Koenen. Vele woordenboeken volgden de Grote Koenen en namen de uitdrukking over, en erna volgden nog meer verkeerde uitdrukkingen.

Van de ene kant vind ik dat dit een verkeerd beeld geeft van de woordenboeken. Een woordenboek is een naslagwerk voor mensen om betekenissen, schrijfwijzen en uitspraken te controleren. Is het dan niet vreemd dat dezelfde naslagwerken fouten overnemen omdat mensen het niet voor elkaar krijgen om even iets na te zoeken?

Van de andere kant wordt een taal wel door de sprekers gemaakt en vastgelegd. Een taal is aan vele soorten veranderingen onderhevig. Als sprekers hun taal op een bepaalde manier gebruiken, wie zijn wij (de taalfanaten) dan om dit af te keuren?

Lenn Janssen Wanneer ik niet snel genoeg op het Nederlandse woord kom, dan gebruik ik maar het Engelse woord. For some reason is het vaak gemakkelijker om op Engelse woorden te komen. Een Engelse tekst schrijven gaat voor mij vaak ook wat makkelijker dan een Nederlandse tekst. In mijn dagelijkse vocabulaire gebruik ik op z’n minst 25% aan Engelse woorden en zinnen, qua denken misschien wel een hoger percentage. Natuurlijk let ik wel op in welke situatie ik aan het spreken of schrijven ben, maar wanneer ik daar niet over hoef na te denken, lopen die percentages toch erg hoog op.

Deze taalbesmetting had ik ook op het moment toen ik een Spaanse taaltoets aan het maken was. Het enige wat in mijn hoofd ronddwaalde waren Franse woorden, terwijl ik dat al een aantal jaar niet gehoord, gelezen of gesproken had. Mijn Frans is ook nog eens totaal bagger. Dus waarom kwamen al die Franse woorden opeens opdagen alsof ik ze gisteren nog gezien of gehoord had? Nu ben ik altijd wel enigszins bezig geweest met verschillende talen en ben vervolgens ook de Chinese taal en communicatie gaan studeren. Hetzelfde probleem vindt nog steeds plaats, alleen zijn het nu Chinese woorden die mij niet met rust kunnen laten als ik probeer na te denken over hoe je iets zegt in een andere taal. Kortom: het is af en toe een zooitje aan talen daarboven.

Na jarenlang ziek te zijn geweest met ‘taalchaos’, ben ik toch maar wat research gaan doen. Hey, daar heb je nog zo een woord. Helaas, kon ik niks concreets vinden wat leek op het fenomeen dat ik ‘taalchaos’ noem. Het enige wat ik vond is mensen die zich afvroegen of je in een andere taal kan denken. Ja. Ja, dat kan… en ik spreek uit ervaring! Daarbuiten vond ik ook informatie over dat als je een andere taal spreekt, je persoonlijkheid meeverandert. Interessant voor een andere blog!

Maar niet ik alleen ben besmet met de ziekte, ook anderen om mij heen hebben er last van. Zo ken ik een Afghaanse vriend die ooit eens een keer “baleh” (‘ja’ in Dari) zei toen ik hem riep. Hij had zelf niet eens door dat hij in een andere taal antwoord gaf. Ik denk dat vooral mensen die tweetalig of met meerdere talen zijn opgevoed regelmatig zulke situaties hebben. Nederland is ook een melting pot van alles en nog wat, naast het feit dat we op een jonge leeftijd al bezig zijn met andere talen te leren. Dus zo gek is het niet om verschillende talen door elkaar te spreken of aan elkaar te linken. Ik vind dat dit ook wel moet kunnen in deze moderne tijd, zolang je rekening houdt met de situatie waarin je jou bevindt. Je gaat niet bij een meeting met een ‘hoge piet’ waar duidelijk alleen ABN wordt gesproken casual een Engels woord erdoorheen gooien, zoals: “Dat is probably niet de beste manier, maybe is dit een betere oplossing.” Hoogstwaarschijnlijk dat jij "probably" de volgende meeting er niet bij bent.

Christine Sanders Het is me al vaker opgevallen. In de trein, tussen het dorp waar mijn ouders wonen en Nijmegen. In de nieuwere stoptreinen: de zogenaamde FLIRTS. Je weet wel, die treinen met USB-aansluitingen, recycle afvalbakken en rolstoelvriendelijke toiletten. Die treinen die nog fris ruiken en waarvan de stoelen nog werkelijk blauw zijn en niet smerig bruin of stoffig grijs. Deze stoptreinen zijn in vrolijke kleuren geschilderd, vooral de buitenkant van de toiletmuren. Op de muur zijn stickers van dansende mensen geplakt en vlakken van blauw, wit, zwart, rood, grijs en geel. Die vlakken moeten de reiziger doen denken aan Mondriaan, al zou de gemiddelde Nederlander waarschijnlijk niet eens weten wie deze kunstenaar is. Mondriaan? Oh, die van die vlakken en kleurtjes? Ja die.

Op de deur van het toilet staat het volgende: geïnspireerd op Mondriaan. De eerste keer dat ik het las, was ik in de war. Geïnspireerd op? Is dat juist? Is het niet ‘geïnspireerd door’? Na het een aantal keer te hebben gezien, besloot ik de gratis service ‘Wifi in de trein’ te gebruiken waarvan deze stoptreinen zijn voorzien. Op de website onzetaal.nl, die als Bijbel geldt voor professionele tekstschrijvers zoals wij van Diversitaal, kwam ik erachter dat ‘geïnspireerd op’ wel degelijk bestaat. Ik citeer Onze Taal over deze kwestie: Het lijkt erop dat geïnspireerd op het sterkst aangeeft dat de makers een direct verband zien tussen hun 'eindproduct' en hun inspiratiebron. Geïnspireerd door geeft aan dat de inspiratiebron het maken van de film of het kunstwerk in gang heeft gezet - niets meer (Onze Taal, 2015). Als de inspiratiebron namelijk een persoon of personage is, wordt ‘geïnspireerd door’ gebruikt. Is ‘geïnspireerd op’ of ‘door’ te vervangen door ‘gebaseerd op’, dan moet ‘geïnspireerd op’ worden gehanteerd. ‘Gebaseerd op’ betekent dat een kunstuiting als uitgangspunt is genomen bij het maken van het eindproduct.  

Als we deze theorie toepassen, zou ‘Gebaseerd op Mondriaan’ moeten kunnen. Dat klinkt echter verschrikkelijk. Het is namelijk niet gebaseerd op de man zelf, maar op zijn kunst. Om deze reden is ‘geïnspireerd door’ correct en rijden de FLIRT-stoptreinen massaal rond met een grammaticale fout op de toiletdeuren.

Iedereen heeft hoogstwaarschijnlijk weleens gehoord van een ‘parenclub’. En iedereen heeft hier zijn of haar eigen opvattingen en ideeën over. Ook weet de een beter wat het inhoudt dan de ander. Toch wordt de parenclub ook vaak als taboe gezien waar niet te veel over gepraat wordt. Maar is dit wel nodig en wat maakt deze geheimzinnige wereld dan zo aantrekkelijk?

Het is woensdagmiddag 14.00 uur. Er schuift een 31-jarige vrouw aan. Het is een alledaags geklede vrouw met een donkerblauw vest, sjaal om haar nek, warrige paardenstaart en een vierkante blauwe bril op. Het is Wendy. Wendy heeft sinds vijf maanden een relatie met de 21 jaar oudere Piet. Dat dit een groot leeftijdsverschil is, zit Wendy niet mee. Zo gaf zij altijd al de voorkeur aan oudere mannen. Dit merkte ze ook al toen zij veel jonger was. “Toen ik zestien was had ik een crush op een man van 35. Alleen was het leeftijdsverschil op dat moment wel een beetje te groot.” Naast dat Wendy kiest voor oudere mannen, kiest zij ook bewust voor het krijgen van géén kinderen. Haar vriend Piet heeft ook geen kinderen. Wendy vindt kinderen te veel tijd en geld innemen. Daarnaast werkt ze doorgaans in de ouderenzorg. In haar vrije tijd doet zij graag leuke dingen met haar vriend en vriendinnen en is zij ook eens in de zoveel tijd te vinden in een parenclub.

Wendy vertelt dat zij een ruime tijd geleden werd benaderd door een vrouw die zij had leren kennen op een dansfeest, een ‘normaal’ dansfeest. De vrouw vertelde haar over een club voor openminded mensen genaamd ‘Organza’. Dit was de eerste keer dat Wendy een parenclub was binnengestapt. Niet dat Wendy daarvoor nooit iets voor een parenclub voelde. Integendeel juist. Vanaf de pubertijd werd zij al getriggerd door deze ‘openminded’ feestjes. Alleen was het tot nu toe nooit echt op haar pad gekomen.

 “Je komt in een sfeer terecht waar iedereen je waardeert en accepteert zoals je bent.”

Voordat Wendy haar huidige vriend ontmoette had ze een ‘maatje’ waarmee zij altijd naar de clubs ging. Tegenwoordig neemt zij haar vriend mee die ook openstaat voor deze speciale clubavonden. Overigens weet bijna niemand uit haar omgeving dat Wendy deze parenclubs bezoekt, op haar vriend en een paar vrienden na dan. Wendy geeft aan dat ze geen zin heeft in gezeur. “Mensen vinden het raar dat je seks in een club hebt met onbekende mensen.” Hieraan voegt zij toe dat de meeste mensen het toch niet zullen begrijpen en vaak ook niet willen begrijpen.

 Maar wat maakt dat wat door velen als taboe wordt gezien dan zo fijn om te doen en te ervaren? Wendy vertelt dat zij hier helemaal zichzelf is. Al helemaal in tegenstelling tot haar werk. “In de club ben ik helemaal mijzelf. Je komt in een sfeer terecht waar iedereen je waardeert en accepteert zoals je bent. Bovendien is het een spannend sfeertje waarbij niks moet maar alles mag.” Wendy zegt dat het niet zo is dat iedereen meteen seks met elkaar hoeft te hebben. Maar dat het vooral gaat om het hebben van een leuke avond. Ook vertelt Wendy dat het een uitstapje is waarbij je even weg bent van je dagelijkse zooi. Ik ga in op haar antwoord en vraag haar waar ze dan precies behoefte aan heeft. Hierin geef zij aan dat zij uit een relatie nooit genoeg spanning haalt. Ze is ontzettend blij met de relatie die zij heeft maar heeft net wat meer uitdaging nodig. “Je wordt opgewonden van de mensen om je heen. Dit opgewonden gevoel zorgt er ook weer voor dat je meer ‘zin’ krijgt, wat voor een beter seksleven met je partner zal zorgen.” Er wordt gevraagd of je daar dan niet juist jaloers van wordt. Hierop antwoordt Wendy dat zij weet dat zij op nummer één staat en andersom. Als dat niet zo is moet je het ook niet doen. Sinds Wendy de parenclubs is tegengekomen weet zij wat ze gemist heeft in haar leven.