#struiken

  Herfst is één en al kleur, een laatste spektakel voor de winterrust. En daarin schuilt zo veel variatie, dat ik me ieder jaar weer verwonder. Deze blogpost gaat over die enorme verscheidenheid aan kleuren. Ik hoop dat je er net zo van zult genieten als ik! (more…)

Bramen vol heerlijk sap en struiken vol rozenbottels. Wat een rijkdom! En dan heeft u ook al kunnen genieten van hun bloei! In de tuin zijn sierplanten met culinaire meerwaarde ideaal. Steeds meer mensen zoeken die combinatie. Bramen zijn geweldig om van te snoepen, in desserts te verwerken of om sap en jam van te maken. Rozenbottels zijn heerlijk gekookt als zoete saus, in jams en compotes, om thee van te trekken en in ijs. Plant bramen beschut als leiplant tegen de schutting en zet bottelrozen gewoon tussen de sierplanten. Een aanwinst voor uw tuin en eettafel! 

Bramen zijn ook rozen 

Er zijn zoveel bramensoorten met vaak grote verschillen dat de indeling erg lastig is. Veel gecultiveerde bramen stammen af van Amerikaanse bramensoorten. De echte Europese bosbraam is Rubus fruticosus met hoekige stengels die in een grote boog groeien. Iedereen kent deze planten met hun grote stekels en heerlijke vruchten.

De vruchten bestaan uit een cluster kleine steenvruchten die rond een centrale kolf of spil zijn gegroepeerd. Ze beginnen groen, worden dan rood en, als ze rijp zijn, glanzend zwart. Kies uit rassen met gestekelde takken (bijv. ‘Himalaya’) of stekelloze (doornloze), zoals Rubus ‘Thornless Evergreen’, ‘Thornfree’, ‘Dirksen Thornless’ of ‘Smoothstem’.

Ze geven grote vruchten, ieder jaar kilo’s opbrengst en per ras verschilt de smaak van zoet tot friszuur. Proef en kies. Het is er nu de tijd voor (oogst van juli-augustus tot oktober).

Goede bottelrozen 

De bekendste bottelleveranciers (speciaal voor de bottelproductie) zijn vormen van de Japanse bottelroos of rimpelroos (Rosa rugosa) die het ook aan de kust goed doet. Deze roos trekt zich niets aan van zoute lucht.. Er zijn diverse variëteiten, zoals de wit bloeiende ‘Alba’, en hybriden met Rosa rugosa als een van de ouders, bijvoorbeeld de paarsroze ‘Fru Dagmar Hastrup’. Ze bloeien in juni-september.

Deze planten leveren bottels die wel 2 cm groot kunnen zijn, glad en kogelvormig tot platrond, oranjerood. Ook vogels zijn er gek op (vooral groenlingen!). Ook bij de Engelse of Austin rozen komen bottelproducenten voor, zoals de sterke, halfgevuld en roze bloeiende Rosa ‘Dapple Dawn’.

Kleur van bottels 

De échte bottelroos (qua Nederlandse naam) heet Rosa villosa en komt uit Oost-Europa en de Kaukasus. Deze soort heeft iets roodachtige, berijpte twijgen, grijsgroen, lichtbehaard blad en lichtrode, enkele bloemen in juni-juli. Al in augustus verschijnen de eerste bottels (groot en  rood) aan deze tot 2 m hoge heester.

Nog een goede, tot 1,5 m hoge bottelroos: de eglantier (Rosa rubiginosa) met geurende, rode bloemen (juni-juli), naar frisse appels geurend blad en ronde, oranje bottels. Lang niet alle rozenbottels zijn (oranje)rood. Bij de Chinese roos (Rosa chinensis) worden ze blauwgroen, bij de duinroos (Rosa pimpinellifolia) zijn ze bruinzwart.

Soms zijn ze borstelig of behaard, zoals bij Rosa × damascena, of flesvormig zoals bij Rosa moyesii, peervormig (Rosa omeiensis) of eivormig (en donkerrood) (Rosa wichuraiana).

Verzorging 

In pot gekweekte bramen en bottelrozen kunt u het hele jaar door planten. Bramen ca. 1,5 m uit elkaar planten. Bind de scheuten aan. Ze geven tot in oktober vruchten. Snoei in de periode november-maart (raadpleeg een goed snoeiboek). Geef begin augustus nog een keer kalirijke mest. Bottelrozen tijdens de bloei rozenmest geven. In december-februari snoeien. In september-oktober bottels oogsten. 

Tuintips voor augustus:

Pas op voor schimmelaantastingen nu het vochtiger wordt (dauw!)

Lavendel terugsnoeien

Pioenrozen worden niet graag verplant, maar als het moet, doe het dan nu

Het gazon voor de laatste keer bemesten

Nieuw gazon inzaaien

Coniferenhagen snoeien

Rozen op aantastingen controleren

Woekerende vijverplanten uitdunnen

Tuinkruiden oogsten om te drogen

Afgedragen scheuten bij frambozen wegnemen

Wit is het totaal van zuiver, ongebroken licht. Wit is geen kleur. Wit heeft geen zonlicht nodig om zich te tonen. Als in de schemering alle kleur uit de tuin is verdwenen, zie je wit nog wel. Een beetje maan- of sterrenschijnsel is genoeg om witte bloemen er zelfs ’s nachts uit te laten springen.

Schemertuin

Witte bloemen zijn geweldige richtingwijzers voor de bestuivende nachtvlinders en andere insecten. Daarom wordt een tuin met veel witte bloemen ook wel een schemertuin genoemd. Ideaal voor wie alleen ’s avonds van een tuin kan genieten. Iets dat voor heel veel mensen geldt. Met als extra voordeel dat veel witbloeiers sterker geuren dan andere planten.

Edelweiss

Maar ook overdag kunnen witte bloemen geweldig mooi zijn. Ze zijn puur, soms ragfijn. Witte bloemen hebben iets edels. Edelweiss heet niet voor niets Edelweiss. Heel opvallend is dat witte bloemen vaak een gouden hart hebben. Razend geraffineerd. Een wit margrieten-bladerrokje rond een klompje goud. Ultieme klassieke eenvoud van eenzame klasse!

Combinatie van groen en wit

Het maken van een  tuin met alleen witbloeiers is niet gemakkelijk en het lukt maar zelden zo goed als bij het Engelse Sissinghurst Castle (van de beroemde Rita Sackville-West). Vaak wordt vergeten dat de kleur groen in feite in al zijn verscheidenheid nog veel prominenter meespeelt.

Het gaat in essentie om een spel met groen en wit. Maar planten met witte bloemen hebben ook een verzachtend, sussend en verbindend effect tussen anders gekleurde bloeiers. Ze harmoniseren en zijn daardoor onmisbaar in iedere tuin. Zet witbloeiers tussen andere kleuren en die lijken minder felgetint.

Wit bloeiende struiken

Met wit bloeiende vaste planten is het al moeilijk om het jaarrond wit te houden, met heesters is het nog veel lastiger. De keuze is vrij beperkt, daarom zijn echte, pure witbloeiers van grote waarde in een tuin.

We noemen er een paar. Deutzia × magnifica ‘Nancy’ heet niet voor niets ‘bruidsbloem’. Deze tot 3 m hoge heester bloeit overdadig met zuiverwitte, gevulde trossen bloemen in mei. Het is een plant voor zon en goed doorlatende, humusrijke grond. Hij bloeit aan takken die het jaar ervoor zijn gevormd.

  Cornus kousa ‘Schmetterling’ is een kornoelje met vier uitzonderlijk grote, witte schutbladeren rond de kleine, groene, knopvormige bloemen. In mei-juni lijkt de struik daardoor bezaaid met witte vlinders tussen het groene blad.

Philadelphus coronarius is de altijd al geliefde boerenjasmijn met sterk geurende witte trosjes bloemen in mei-juni. Iedereen kent de geur van jasmijn! Ook heel mooi en vroeg bloeiend is de struikvormige stermagnolia, Magnolia stellata. Bij de cultivar ‘Waterlily’ komen de sterrenbloemen zuiver wit uit roze knoppen. Van eind juni tot midden juli bloeit Spiraea veitchii (tot 4 m hoog) met witte bloemen in brede tuilen. Een heel mooie spierstruik.

  Alle soorten kunt u (mits in pot gekweekt) ook nu planten. Nog veel meer ideeën voor bloeiende heesters vindt u op www.colour-your-life.nl.

Tuintips voor juni:

Gazon regelmatig maaien

De vijver controleren: haal er zoveel mogelijk draadalg uit

Bij rozen en vaste planten uitgebloeide bloemen verwijderen

Onkruid wieden

Bol- en knolgewasssen  rooien als het blad totaal is vergeeld

Hagen snoeien (niet als er nog nestjes met vogels in zitten)

Waar en wanneer nodig water geven en bemesten (rozen!)

Op bladluizen controleren en op sterroetdauw (bij rozen), meeldauw en roest