#stollingscascade

Hemostase = het fysiologische process om bloedingen te stoppen = bloedstolling + vaatconstrictie + plaatjesaggregatie

Als de hemostase niet goed verloopt krijg je hemorragische diathese.

Gezonde vaatwand geen stolling, want collageen en weefselfactor van de vaatwand zijn niet beschikbaar en er is antistelping in plaats door mate van een negatief geladen endotheel oppervlakte en de afgifte van antistollingsfactoren

Kapotte vaatwand wel stolling, want collageen en weefselfactor van de vaatwand is beschikbaar en de negatieve lading van het endotheel oppervlakte is weggevallen. De afgifte van antistollingsfactoren zorgen dat de stolling lokaal blijft.

Primaire hemostase

Fase 1 Vasoconstrictie; voor tijdelijk minder bloedverlies Standaard plaatjesadhesie; thrombocyten binden aan collageen van de vaatwand Plaatjesadhesie via von Willebrand factor; vWf komt uit het endotheel of het plasma en bindt ook aan collageen van de vaatwand waarna het verlengt (confirmatieverandering) en meer thrombocyten aantrekt doordat ze een receptor voor vWf hebben

Fase 2: primaire plaatjesplug Activatie via collageen + vWf: vormverandering thrombocyten (activatie) waardoor deze signaalstoffen zoals ADP en thromboxanen gaan uitscheiden, die vervolgens weer andere plaatjes activeren Activatie en aggregatie via ADP; vormverandering van thrombocyten en activeren de receptoren om fibrinogeen te binden Aggregatie via Thromboxanen: activeren van receptoren voor fibrinogeen binden van eigen thrombocyt en buren (Brengen specifieke fosfolipiden (PF3) tot expressie voor binden van stollingsfactoren in fase 3) (Thromboxanen zorgen ook voor vasoconstrictie)

Secundaire hemostase/stollingscascade/fase 3

Intrinsieke route (APTT)

Het beschadigde weefsel zorgt ervoor dat factor XII in contact komt met negatief geladen endotheliale structuren (meestal collageen, mssr ook de bloedplaatjes met PF3), waardoor deze activeert tot factor XIIa Factor XIIa knipt vervolgens XI tot XIa dat factor IX knipt tot IXa. Factor IXa vormt een complex samen met factor VIII, fosfolipiden en Ca2+ en dit complex knipt vervolgens factor X tot Xa. Factor Xa vormt een complex met factor V, fosfolipiden en Ca2+ en dit complex knipt vervolgens protrombine tot trombine. Trombine knipt fibrinogeen tot fibrine voor het fibrinenetwerk.

Extrinsieke route (PT)

Het beschadigde weefsel zorgt ervoor dat factor VII in contact komt met weefselfactor (WF, maar ook wel tissuefactor TF genoemd), waardoor deze activeert tot VIIa. Factor VIIa vormt een complex met WF en dit complex knipt vervolgens factor X tot Xa. Factor Xa vormt een complex met factor V, fosfolipiden en Ca2+ en dit complex knipt vervolgens protrombine tot trombine. Trombine knipt fibrinogeen tot fibrine voor het fibrinenetwerk.

Maar er is ook een alternatieve route, vanaf het Factor VIIa/WF complex: Dit complex knipt vervolgens factor IX knipt tot IXa. Factor IXa vormt een complex samen met factor VIII, fosfolipiden en Ca2+ en dit complex knipt vervolgens factor X tot Xa Factor Xa vormt een complex met factor V, fosfolipiden en Ca2+ en dit complex knipt vervolgens protrombine tot trombine. Trombine is het eindproduct van de stollingscascade.

Trombine Plaatjesreactie -> trombine stimuleert beide de plaatjesactivatie en plaatjesaggregatie zoals in fase 2 van de hemostase Factor XIII -> trombine knipt XIII tot XIIIa wat voor crosslinks zorgt in het fibrinetwerk fibrinogeen -> trombine knipt fibrinogeen tot fibrine, wat vervolgens een fibrinenetwerk kan gaan vormen trombus -> trombus is de primaire plaatjesplug + het fibrinenetwerk, zonder trombine/stollingscascade kan deze dus niet gevormd worden

Diagnostiek van de stollingscascade (APTT vs PT)

Herstel

Fase 4: Begin herstel Contractie van stolsel; contractie van het cytoskelet van de thrombocyten Begin fibrinolyse; plasminogeen bindt aan fibrine en activeert tot plasmine door tissue plasminogeenactivator (tPA) van endotheelcellen, plasmine knipt fibrinenetwerk kapot tot fibrine degradatie producten (FDP)

Fase 5: Herstel Meer fibrinolyse; de FDP hebben ook een stolselremmende functie