Ruk naar links is geen oplossing voor de PvdA
De Gemeenteraadsverkiezingen hebben een slagveld opgeleverd voor de PvdA. Reden voor PvdA-senator Adri Duivenstein om de partij op te roepen tot een linksere koers. Dat is een gebruikelijke reflex, maar geen logische reactie nu de partij ook veel verloor aan D66.
De grote steden waren de afgelopen decennia een belangrijke machtsbasis voor de partij. Nu is Eindhoven de enige stad in de top 15 van grootste steden waar de PvdA nog de grootste is. Dat de PvdA in Eindhoven nog wel de grootste is, zou te maken kunnen hebben met de populariteit van burgemeester Rob van Gijzel. Hij is niet de meest linkse PvdA-er, maar juist iemand die zich ook inzet voor de grote ondernemers in zijn stad. In Amsterdam, Utrecht, Groningen, Tilburg, Enschede, Apeldoorn, Haarlem, Amersfoort, Zaanstad, Arnhem, Zoetermeer en Den Haag werd D66 de grootste. In Almere won de PVV, in Breda de VVD en in Nijmegen de SP.
Hoe logisch is een ruk naar links als D66 de grote winnaar is? Natuurlijk er gingen ook stemmen verloren richting SP, Groen Links en PVV en een deel van de voormalige PvdA-aanhang ging niet eens naar de stembus. Toch is het interessant om te bedenken waarom D66 aantrekkelijker is voor een deel van het electoraat.
Wat ik in mijn omgeving merk is dat met name de bovenste helft van de middenklasse bang is geworden voor een sterke PvdA. Dat zit hem bijvoorbeeld in wat er vlak na de kabinetsformatie gebeurde met de inkomensafhankelijke zorgpremie. De zorgkosten dreigden voor de mensen met hoge inkomens, en daar viel het bovenste deel van de middenklasse ook onder, met honderden Euro's per maand toe te nemen. Dat leidde tot een opstand binnen de VVD, wat reden was om deze maatregel uit het regeerakkoord snel te repareren, Toch zijn de mensen toen wel geschrokken, ook veel mensen uit de middenklasse die op de PvdA stemden. Overstappen naar D66 lijkt voor die mensen niet een geheel onlogische keuze.
Voeg daarbij het sociaal leenstelsel dat de PvdA wil invoeren. Studenten zullen hun studie meer uit eigen zak moeten gaan betalen. Het is de bedoeling dat ze meer geld gaan lenen, ervan uitgaand dat ze later ook genoeg gaan verdienen om het terug te betalen. Toch zal het er in de praktijk op uitdraaien dat veel ouders liever zelf wat meer bijdragen aan de studie van hun kinderen, om te voorkomen dat ze zich diep in de schulden moeten steken. Dat zal ze veel geld gaan kosten en als die zorgpremie ook nog eens veel hoger was geworden, waren dat voor veel mensen precies die paar honderd Euro per maand geweest die ze eigenlijk opzij hadden willen leggen voor de studie van hun kinderen.
Daar kwam nog bij de opmerking van Hans Spekman: "Nivelleren is een feest." Ja dat is het tot op zeker hoogte zeker, maar waar houdt het op? Het is goed als de grote graaiers en hun bonussen worden aangepakt. En het is ook goed dat er een sociaal vangnet is voor mensen die dat nodig hebben, zodat gezinnen niet, zoals in de Verenigde Staten in een tent moeten gaan wonen als ze een paar maanden als de ouders langdurig werkloos worden. En het is ook goed nog wat meer in die mensen te investeren dan alleen maar te voorkomen dat ze in een tent terechtkomen. Maar hoe wenselijk is het om de bovenste helft van de middenklasse vergaand te nivelleren met de onderste helft van de middenklasse? Hoe wenselijk is het dat de ZZP-er die 80 uur per week werkt om wat meer financiële armslag te hebben, extra belasting moet betalen zodat een werknemer die maar 4 dagen per week en iedere dag klokslag 5 uur naar huis gaat zich ook een extra vakantie kan permitteren? Ik denk dat je het ook belangrijk moet vinden dat hard werken loont en dat je niet koste wat kost zo veel mogelijk moet willen nivelleren.
Natuurlijk is er ook bij de laagste inkomens veel werk te doen en is het voor de PvdA belangrijk om ook in een kabinet met de VVD voldoende voor die mensen te kunnen betekenen. Maar het is vooral van belang voor de PvdA om weer een brede volkspartij te worden die erin slaagt om zowel de middengroepen als de mensen met de laagste inkomens aan zich te binden. Dat is in deze tijd een lastige opgave, maar nog altijd geen onmogelijke. Daar horen dan wel nieuwe beelden en verhalen bij en dat zou moeten kunnen zonder de traditie van de sociaal-democratie te verloochenen. De slogan Sterk & Sociaal heeft zijn beste tijd gehad.
