#regio39

Kwetsbare jongeren Daarnaast wordt de doelgroep uitgebreid. “Kwetsbare jongeren uit het praktijkonderwijs en het passend onderwijs krijgen expliciet de aandacht. Dit betekent dat vertegenwoordigers vanuit deze onderwijsvormen officieel aanschuiven bij het samenwerkingsoverleg. Een goede zaak, want door deze nieuwe opzet kunnen we nog beter samenwerken voor deze jongeren. Dat is belangrijk omdat er vaak sprake is van meerdere problemen tegelijk. Kwetsbare jongeren hebben maatwerk nodig. Denk bijvoorbeeld aan het succesvolle Buddyproject.”

“School en gemeente vinden iets van elkaar”, legt hij uit. “Scholen moeten zich beter realiseren dat de gemeente gebonden is aan regels. En de gemeente moet begrijpen dat scholen zich met veel meer zaken bezighouden dan het stukje dat zij zien. Er gebeurt veel meer dan het registreren van verzuim bijvoorbeeld. Natuurlijk, het is belangrijk en moet goed gebeuren. Maar dat geldt ook voor andere zaken. We streven uiteindelijk dezelfde doelen na voor onze jongeren.”

Studieloopbaanbegeleider Mark van Kaam startte op 23 februari 2015 als studieloopbaanbegeleider Zorg & Welzijn Sittard niveau 3 & 4 en teamondersteuner Loopbaanportaal bij Leeuwenborgh. Daarvoor was hij jongerenconsulent, RMC-consulent en leerplichtambtenaar bij de gemeente Sittard-Geleen. Ook werkte hij als jeugdadviseur bij de Stichting Jeugd-Punt en op de afdeling Jeugdzaken van de gemeente Venlo.

‘Voor iedere student het onderste uit de kan’

Spin in web Een verrassende overstap. “Dat valt mee. Als RMC-consulent was ik via het BAS-project (Bewust Aanwezig op School) al veel op scholen te vinden. Ik hield me ook bezig met het monitoren van de overstap van vmbo naar mbo. Ik probeerde ervoor te zorgen dat jongeren daadwerkelijk op het mbo terecht kwamen. Een van de scholen waar ik mee samenwerkte was Leeuwenborgh. In mijn laatste functie als jongerenconsulent was ik veel bezig met doorverwijzen en het beoordelen van criteria voor het verkrijgen van een uitkering. Leuk werk, maar ik wilde méér doen. Bij Leeuwenborgh ben ik spin in het web. Ik werk in het belang van de student samen met allerlei partijen. Dat is heel dynamisch.”

Meer begrip Van Kaam merkt wel duidelijke verschillen tussen de gemeente en het onderwijs. “Er mag meer begrip zijn voor elkaar. Ik probeer wanneer er onderlinge onenigheid is die te nuanceren, omdat ik situaties van beide kanten kan bekijken.” Maar de samenwerking verloopt toch goed? “Wat mij betreft wel, maar het kan nog beter. De doelgroep staat in de regio heel goed in de spotlight, maar de samenwerking is niet integraal genoeg. Ik vind dat er contact moet zijn tussen mensen van verschillende disciplines van de samenwerkende organisaties. Niet alleen met één vast aanspreekpunt of één team per organisatie.”

Passend aanbod Heeft de overstap nieuwe inzichten opgeleverd? “Absoluut. Ik heb onderschat hoeveel er op scholen gedaan wordt voor jongeren. Ik dacht dat school er is voor het onderwijs en dat er een grens zit aan de zorg en begeleiding voor jongeren. Het blijkt dat Leeuwenborgh echt het onderste uit de kan haalt voor studenten. Denk bijvoorbeeld aan counseling of School Maatschappelijk Werk bij multi-problematiek. Voor iedere student is er een passend aanbod. Dat vind ik mooi.”

Algemene conclusie voor RMC 38 Daling van 725 vsv’ers in 2012-2013 naar 643 in 2013-2014; 1,8 % wordt 1,6 % (landelijk 1,9% ) Totaal vo blijft vrijwel gelijk van 131 naar 128 in 2013-2014: 0,5 % (landelijk 0,5 %) Totaal mbo neemt af, daling van 595 naar 515; van 4,9 % naar 4,2 % ( landelijk 5,3 % ), met stijging mbo niveau 1 en daling mbo niveau 2,3 en 4

Venlo: daling van 2,6 % naar 2.2 % Totaal vo: blijft 0,7 % Totaal mbo: daling van 6,8 % naar 5,4 % > stijging niveau 1 en daling niveau 2,3 en 4

Venray: daling van 1,6 % naar 1,4 % Totaal vo: van 0,3 % naar 0,4 % Totaal mbo: daling van 4,4% naar 3,6 % > daling niveau 1, lichte stijging niveau 2 en daling niveau 3 + 4

Roermond: daling van 3,2 % naar 2,7 % Totaal vo: daling van 0.8 % naar 0,6 Totaal mbo: daling van 8,2 % naar 7,2 % > sterke stijging niveau 1, stijging niveau 3 en 4, daling niveau 2.

Weert: lichte stijging van 1,4 % naar 1,5 %. Totaal vo: gelijk gebleven op 0,3 % Totaal mbo: lichte stijging van 3,8 % naar 4,0 %. Sterke stijging niveau 1, lichte stijging niveau 2, daling niveau 3 en 4.

Algemene conclusie voor RMC 39 Daling van 866 in 2012-2013 naar 792 in 2013-2014 > 2,2 % wordt 2 % (landelijk 1,9 %) Totaal vo blijft gelijk Totaal mbo neemt af > daling van 704 naar 638 > 6,1 % wordt 5,7 % (landelijk 5,3 %) met lichte stijging mbo niveau 1 + 2 en daling mbo niveau 3 + 4.

Parkstad: daling van 2,3 % naar 2,2% Totaal vo: daling van 0,6 % naar 0,5% > stijging vo onderbouw en H/V bovenbouw, daling vmbo bovenbouw Totaal mbo: daling van 6,0 naar 5,8 > stijging niveau 1 + 2 en daling niveau 3 + 4

Westelijke Mijnstreek: daling van 2,0 % naar 1,9% Totaal vo: daling van 0,5 % naar 0,4 % > stijging vo onderbouw en H/V bovenbouw, daling vmbo bovenbouw Totaal mbo: daling van 6,2 %  naar 5,9 % > stijging niveau 1 + 2 en daling niveau 3 + 4

Maastricht Heuvelland: daling van 2.2 % naar 1.9 % Totaal vo: stijging van 0.6 % naar 0.7% > stijging vmbo bovenbouw, daling vo onderbouw en H/V bovenbouw Totaal mbo: daling van 6.4 % naar 5.4 % > daling in alle niveaus

Intergrip en warme overdracht “Neem bijvoorbeeld het nieuwe Intergrip-systeem. De eerste resultaten zijn zeer positief. Maar het is goed om kritisch te kijken naar de verdere ontwikkeling om het nog succesvoller in te zetten. Ook de overstap van een eerste naar een andere mbo-instelling is een belangrijk onderwerp. De eerste mbo-instelling krijgt via Intergrip alle benodigde informatie. Bij een verandering van studiekeuze en van instelling, krijgt de tweede dit echter niet. Terwijl zij daar wel recht op hebben. Welke stappen zijn noodzakelijk? De sleutel zit in het maken van goede afspraken. We moeten niet bang zijn om zaken anders te organiseren wanneer dat nodig is. Maar ook uitbreiden kan een conclusie zijn.”

Verdeling gelden Bovendien is het zaak om kritisch te kijken naar het verdelen van de gelden. “Wat kunnen scholen en instellingen zelf bekostigen en wat niet? En als een aanpak goed werkt, kan het dan misschien ook anders of scherper? Belangrijk hierbij is dat bestaande bovenschoolse afspraken niet moeten komen te vervallen. Die moeten blijven bestaan. Hoe kunnen regio’s daarvoor zorgen?”

Jongeren in een kwetsbare positie Nog een vraag is de aandacht voor jongeren in een kwetsbare positie. Die wordt nog belangrijker. “Hoe kunnen we deze jongeren beter bedienen? Het doel is om maatwerk te bieden. Dat kan via onderwijs, werk of een combinatie van beide. Nu is het tijd om te inventariseren wat er tot nu toe gedaan is, wat beter kan en welke maatregelen succesvol zijn. Door de veranderingen binnen het onderwijs zijn bovendien misschien nieuwe kwetsbare groepen ontstaan. Bereiken we die jongeren al via bestaande kanalen of is een andere aanpak noodzakelijk? Allemaal vragen waar de regio’s de komende tijd een antwoord op moeten vinden.”

Vraag achter de vraag Hoe werkt Jongeren@Work? “Door de vraag achter de vraag te vinden”, licht Hameleers toe. “Dat doe je door persoonlijk contact te leggen, goed te luisteren en zelf de juiste vragen te stellen. Zo dring je door tot de kern van het probleem. Vervolgens pak je dat op een integrale manier aan, via de persoonsgerichte aanpak.” Wat voor problemen dat zijn? “Jongeren hebben bijvoorbeeld schulden, zitten al een tijd thuis van school of verrichten mantelzorg. Soms is de problematiek complex, dan concentreren we ons op één ding, om vervolgens verder uit te breiden. Soms is een kleine interventie of verwijzing voldoende, waarna een jongere  weer verder kan.”

Eén regiehouder, samen verantwoordelijk In het Expertteam J@W is altijd één iemand verantwoordelijk voor de regie. “Die persoon houdt het overzicht en onderhoudt de contacten met iedereen. Zo worden jongeren niet van het kastje naar de muur gestuurd. We merken dat we steeds integraler werken, elkaar beter weten te vinden en aanspreken wanneer nodig. De uitdaging is om alle noodzakelijke gegevens en activiteiten  aan elkaar te knopen én te stroomlijnen. Dan is het belangrijk dat je onderling weet wat de ander doet. Zo hebben we een zeer nauwe samenwerking met de medewerker van Leren en Werken naar Vermogen. Via dit project zijn de mogelijkheden voor jongeren in of afkomstige uit het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs enorm uitgebreid.”

Als het lukt geeft het zoveel energie

Collega’s op het Werkplein In de vijf jaar dat het team actief is heeft het al veel jongeren bijgestaan. “We willen jongeren helpen om zélf hun problemen op te lossen. We zetten hen in hun kracht en maken zoveel mogelijk gebruik van hun eigen netwerk.” Waar dit niet kan bieden we (enige vorm van) ondersteuning. Twee jaar geleden opende het Servicepunt Jongeren@work haar deuren. “We zijn toen met het team onderwijs naar het Werkplein verhuisd. Een goede zet, want je legt gemakkelijk contact met collega’s van team Werk en Inkomen en Zorg en Inkomen.”

Ontwikkelen werkwijze Ook de samenwerking met Werk en Inkomen is nog in ontwikkeling. De coördinator J@W: “We zitten twee meter uit elkaar en informeren elkaar op een persoonlijke manier. Dat is prima, maar we willen kijken hoe we verder kunnen ontwikkelen in onze werkwijze. We willen blijven leren. Wat kan beter en efficiënter? Ook pakken we als team Onderwijs het verzuim van 18+ jongeren op in het kader van preventie. De afgelopen vijf jaar is het aantal vsv’ers gedaald. We willen dit aantal nog verder terugdringen door bijvoorbeeld te onderzoeken wat belangrijke redenen van uitval zijn. We weten dat nogal wat jongeren uitvallen doordat ze een verkeerde beroepskeuze hebben gemaakt. Ook hier is nog winst te behalen.”

Op tijd aan de bel De twee dames zijn zeer enthousiast over het project. Logisch, want de eerste cijfers over 2014-2015 liegen er niet om. Dankzij de intensieve samenwerking, de inzet van decanen en die van consulenten Leerplicht is het gelukt 100% van de vierdejaars vmbo overstapleerlingen te registreren. Het resultaat is dat 91% zich voor 1 juli heeft aangemeld bij een mbo of andere school of instelling. 98% van de leerlingen die het vmbo verlaat, schrijft zich uiteindelijk in. Steegs: “Mijn onderwijshart gaat er sneller van kloppen. Soms is het dramatisch hoe we leerlingen uit het oog verliezen tijdens de overstap. Met Intergrip blijven ze in beeld en kunnen we op tijd aan de bel trekken. Waarom hebben ze nog geen keuze gemaakt? Waarom stagneert het aanmeld-intaketraject?” “We kijken nu ‘real time’ mee in het systeem”, legt Pennartz uit. “Wanneer een leerling blijft hangen, belt Annie of iemand anders van het projectteam met de decaan of leerplichtambtenaar om te kijken wat er speelt. Decanen en consulenten bellen of mailen sneller om uit te zoeken wat er aan de hand is. Bij alle ROC’s in Zuid-Limburg  zijn stagnatiemeldpunten ingericht waardoor direct, gerichte actie mogelijk is. Het projectteam heeft gewerkt als een soort mobiele helpdesk.” Steegs: “Decanen hebben veel werk op hun bordje liggen en dus helpen we als projectteam  mee met het zoeken naar een oplossing.”

Annie Steegs: ‘Samenwerken zorgt er voor dat de overstapleerling in beeld komt en blijft’

Eerder kiezen In de toekomst is de intensieve ondersteuning  steeds minder nodig. Bekendheid met het overstapproces en de structurele samenwerking zorgen ervoor dat de scholen en leerplicht gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor het 100% plaatsen van overstapleerlingen. Steegs: “Het doel is dat er een overstapfunctionaris op iedere school/locatie is die officieel verantwoordelijk is voor de overstap van vo naar mbo. Op die manier borgen we het proces binnen de organisaties.” Bovendien wil het projectteam dat overstapleerlingen zich eerder aanmelden voor een vervolgopleiding. “Het is veel gemakkelijker om in actie te komen voordat de eindexamens afgelopen zijn en de leerlingen niet meer op school komen. Want dan ben je ze kwijt. Het gebeurt ieder jaar weer; na de eindexamens zijn de jongeren met hele andere dingen bezig. Daarom is het doel voor komend jaar dat voor 1 april alle overstapleerlingen een keuze voor een vervolgopleiding hebben gemaakt en zijn aangemeld.”

Voor de leerling “Uiteindelijk doen we dit allemaal voor de leerling”, vertelt Steegs verder. “En ik denk dat die er al echt iets van gemerkt heeft. In ieder geval de ‘risico-overstapleerlingen’. Dit zijn de leerlingen die geen vervolgopleidingskeuze hadden gemaakt, zich niet wilden aanmelden of niet zijn komen opdagen  ondanks uitnodigingen. Doordat deze leerlingen beter in beeld zijn gebleven kregen ouders/verzorgers en leerlingen de ondersteuning die nodig was om na de zomervakantie te starten met een vervolgopleiding. Door alle overstappen te monitoren leren we bovendien iets over risicoprofielen. Daar kunnen we ons voordeel mee doen.” Voor nu staat op de agenda om aan de slag te gaan met de aanbevelingen uit de evaluatie. We gaan bestaande processen beschrijven, vastleggen en in de organisaties borgen. Begin 2016 staan de eerste voortzettingsbijeenkomsten gepland. Ook start er komend jaar een pilot met het Digitale Doorstroom Dossier (DDD). Het DDD vervangt voor een deel het huidige inlichtingenformulier vo-mbo.

Ans Pennartz: ‘We zijn een soort mobiele helpdesk’

Over de grenzen Bovendien gaat Intergrip de grens over van de RMC-regio 39 (Zuid-Limburg). Pennartz gaat helpen met de implementatie in RMC38 Midden- en Noord-Limburg. “De lessen die wij geleerd hebben, neem ik vanzelfsprekend mee.” Intergrip wordt momenteel in bijna alle delen van Nederland gebruikt. “Dat is alleen maar goed, want ook overstapleerlingen die buiten Limburg gaan studeren  brengen we via Intergrip in beeld.” Voor Annie Steegs eindigt het project in 2016. Op 1 februari gaat ze na vijenveertig jaar met veel enthousiasme in het onderwijs te hebben gewerkt met pensioen. “Dat doe ik met een goed gevoel. Ik heb altijd de doorstroom van leerlingen van vo naar mbo willen verbeteren en ben er trots op dat ik een bijdrage heb kunnen leveren aan de samenwerking die hiervoor  nodig is.”

Bestaande structuur Volgens de projectleider zitten Parkstad en de Westelijke Mijnstreek op de rit. “We hebben de entreeopleidingen gepast binnen het bestaande samenwerkingsverband vo. Daarbij hebben we gemeente en mbo informeel uitgenodigd om mee te praten over deze doelgroep. Zij sluiten aan wanneer we het over de doelgroep hebben. Op die manier maken we efficiënt gebruik van de bestaande overlegstructuur.” VOORdeel Het VOORdeel [http://www.vsvlimburg.nl/post/89300960830/van-afstrepen-naar-talent-ontwikkelen]is de concrete uitvoering van het beleid en het voorste stuk van de entreeopleiding. Willems: “Dit dagprogramma kijkt naar wat deelnemers wél kunnen. Het gunt ze de tijd om uit te zoeken waar hun talenten liggen. Wat is haalbaar? Vervolgens wordt de leerling naar een opleiding of naar werk toe geleid. Maar de insteek is altijd positief: je rekent de deelnemer niet af op de hiaten. Voor zover dat mogelijk is, proberen we een leerling altijd richting een diploma te leiden. Maar dat is geen doel op zich. Het doel is dat de leerling zijn of haar talenten ontdekt en een plek vindt in de maatschappij.” 

‘Ik zie stromen leerlingen en geld op gang komen’