#regio38

Pilots gedraaid en dan? Voorbeelden van pilots die vanaf september 2015 draaien zijn coaches voor risicoleerlingen in het vierde jaar van het vmbo, in verband met de doorstroom naar het mbo, en het stimuleren en bewerkstelligen van de overstap van speciaal naar regulier onderwijs. Deze trajecten hebben naar verwachting een positief effect op de vsv-cijfers. “Vanaf september 2016 is het de bedoeling dat scholen de trajecten zelf oppakken en faciliteren”, vertelt Jan. “Wij lobbyen voor steun bij samenwerkingsverbanden, vo en gemeenten, zodat we successen blijven boeken. En we hebben ook ambities. We willen de samenwerking tussen voortgezet onderwijs (met name vmbo), mbo en passend onderwijs versterken en we willen nóg beter anticiperen op de risicoleerlingen binnen het vo en het mbo. Werk aan de winkel dus.”

Kwetsbare jongeren Daarnaast wordt de doelgroep uitgebreid. “Kwetsbare jongeren uit het praktijkonderwijs en het passend onderwijs krijgen expliciet de aandacht. Dit betekent dat vertegenwoordigers vanuit deze onderwijsvormen officieel aanschuiven bij het samenwerkingsoverleg. Een goede zaak, want door deze nieuwe opzet kunnen we nog beter samenwerken voor deze jongeren. Dat is belangrijk omdat er vaak sprake is van meerdere problemen tegelijk. Kwetsbare jongeren hebben maatwerk nodig. Denk bijvoorbeeld aan het succesvolle Buddyproject.”

Algemene conclusie voor RMC 38 Daling van 725 vsv’ers in 2012-2013 naar 643 in 2013-2014; 1,8 % wordt 1,6 % (landelijk 1,9% ) Totaal vo blijft vrijwel gelijk van 131 naar 128 in 2013-2014: 0,5 % (landelijk 0,5 %) Totaal mbo neemt af, daling van 595 naar 515; van 4,9 % naar 4,2 % ( landelijk 5,3 % ), met stijging mbo niveau 1 en daling mbo niveau 2,3 en 4

Venlo: daling van 2,6 % naar 2.2 % Totaal vo: blijft 0,7 % Totaal mbo: daling van 6,8 % naar 5,4 % > stijging niveau 1 en daling niveau 2,3 en 4

Venray: daling van 1,6 % naar 1,4 % Totaal vo: van 0,3 % naar 0,4 % Totaal mbo: daling van 4,4% naar 3,6 % > daling niveau 1, lichte stijging niveau 2 en daling niveau 3 + 4

Roermond: daling van 3,2 % naar 2,7 % Totaal vo: daling van 0.8 % naar 0,6 Totaal mbo: daling van 8,2 % naar 7,2 % > sterke stijging niveau 1, stijging niveau 3 en 4, daling niveau 2.

Weert: lichte stijging van 1,4 % naar 1,5 %. Totaal vo: gelijk gebleven op 0,3 % Totaal mbo: lichte stijging van 3,8 % naar 4,0 %. Sterke stijging niveau 1, lichte stijging niveau 2, daling niveau 3 en 4.

Algemene conclusie voor RMC 39 Daling van 866 in 2012-2013 naar 792 in 2013-2014 > 2,2 % wordt 2 % (landelijk 1,9 %) Totaal vo blijft gelijk Totaal mbo neemt af > daling van 704 naar 638 > 6,1 % wordt 5,7 % (landelijk 5,3 %) met lichte stijging mbo niveau 1 + 2 en daling mbo niveau 3 + 4.

Parkstad: daling van 2,3 % naar 2,2% Totaal vo: daling van 0,6 % naar 0,5% > stijging vo onderbouw en H/V bovenbouw, daling vmbo bovenbouw Totaal mbo: daling van 6,0 naar 5,8 > stijging niveau 1 + 2 en daling niveau 3 + 4

Westelijke Mijnstreek: daling van 2,0 % naar 1,9% Totaal vo: daling van 0,5 % naar 0,4 % > stijging vo onderbouw en H/V bovenbouw, daling vmbo bovenbouw Totaal mbo: daling van 6,2 %  naar 5,9 % > stijging niveau 1 + 2 en daling niveau 3 + 4

Maastricht Heuvelland: daling van 2.2 % naar 1.9 % Totaal vo: stijging van 0.6 % naar 0.7% > stijging vmbo bovenbouw, daling vo onderbouw en H/V bovenbouw Totaal mbo: daling van 6.4 % naar 5.4 % > daling in alle niveaus

Intergrip en warme overdracht “Neem bijvoorbeeld het nieuwe Intergrip-systeem. De eerste resultaten zijn zeer positief. Maar het is goed om kritisch te kijken naar de verdere ontwikkeling om het nog succesvoller in te zetten. Ook de overstap van een eerste naar een andere mbo-instelling is een belangrijk onderwerp. De eerste mbo-instelling krijgt via Intergrip alle benodigde informatie. Bij een verandering van studiekeuze en van instelling, krijgt de tweede dit echter niet. Terwijl zij daar wel recht op hebben. Welke stappen zijn noodzakelijk? De sleutel zit in het maken van goede afspraken. We moeten niet bang zijn om zaken anders te organiseren wanneer dat nodig is. Maar ook uitbreiden kan een conclusie zijn.”

Verdeling gelden Bovendien is het zaak om kritisch te kijken naar het verdelen van de gelden. “Wat kunnen scholen en instellingen zelf bekostigen en wat niet? En als een aanpak goed werkt, kan het dan misschien ook anders of scherper? Belangrijk hierbij is dat bestaande bovenschoolse afspraken niet moeten komen te vervallen. Die moeten blijven bestaan. Hoe kunnen regio’s daarvoor zorgen?”

Jongeren in een kwetsbare positie Nog een vraag is de aandacht voor jongeren in een kwetsbare positie. Die wordt nog belangrijker. “Hoe kunnen we deze jongeren beter bedienen? Het doel is om maatwerk te bieden. Dat kan via onderwijs, werk of een combinatie van beide. Nu is het tijd om te inventariseren wat er tot nu toe gedaan is, wat beter kan en welke maatregelen succesvol zijn. Door de veranderingen binnen het onderwijs zijn bovendien misschien nieuwe kwetsbare groepen ontstaan. Bereiken we die jongeren al via bestaande kanalen of is een andere aanpak noodzakelijk? Allemaal vragen waar de regio’s de komende tijd een antwoord op moeten vinden.”

Wilbert Hendriks (54) werkte jarenlang als docent techniek op een middelbare school in Venlo. Naast zijn didactische plicht, was hij zeer begaan met zijn leerlingen. Wilbert: “In 2009 startte OGVO, Onderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken, in samenwerking met het mbo Gilde Opleidingen en de gemeente Venlo, het Schoolverlatersproject. Het doel van het project: de vsv-aantallen aanpakken. Ik werd de eerste vsv-makelaar in de regio en kleurde de functie geheel naar eigen overtuiging en ervaring in. Door de jaren heen kreeg mijn baan steeds meer vorm. Inmiddels leveren we waardevol werk én zijn we enorm uitgebreid. Zo is er een vsv-team voor regio 38 en een vsv-kenniskring waar iedereen die beroepsmatig gelinkt is aan risicoleerlingen, informatie komt halen en brengen. En niet onbelangrijk: het landelijke vsv-cijfer ligt op 1,9%, ten opzichte van 5,5% in 2002, en het VSV-cijfer in regio 38 ligt op 1,6%.”

‘Volhouden is wat telt nu’

Het geheim van de makelaar Daar waar andere professionals, zoals decanen, mentoren of zorgcoördinatoren er niet aan toekomen binnen hun huidige facilitering risicovolle jongeren te begeleiden, gaat een vsv-makelaar verder. Wilbert: “Wij filteren alle kwetsbare jongeren aan de hand van vier opvallende zaken:

• Studieresultaten

• De gezinssituatie

• Het verzuim

• LOB en bewustwording

Dit filtersysteem geeft ons een honderd procent dekkend beeld van de jongeren zonder startkwalificatie. Wanneer we een risicoleerling in beeld hebben, blijven we hem monitoren. Er formeert zich een keten aan natuurlijke partners rondom de vsv’er en van daaruit komt een plan van aanpak. Maar dat betekent niet dat wij zaken, zoals een inschrijving, voor hem regelen. De leerling neemt de verantwoordelijkheid voor zijn eigen keuzes. Van ons mag een jongere verwachten dat we eerlijk zijn en proactief handelen. En een gemaakte belofte, lossen we in. Want na de minste teleurstelling, loop je het risico dat ze weg zijn.”

Waar de schoen wringt De gemeente pakt de regierol op en zit bij diverse overleggen aan tafel. “Wij komen in beeld wanneer een jongere uitvalt op school en zich meldt bij het Jongerenloket. Maar al eerder kijken we mee wanneer er signalen zijn dat het niet goed gaat. Het liefst al voor aanmelding bij het loket bespreken we hem of haar in een casusoverleg met partners als jongerenwerk, woningbouw,  onderwijs en maatschappelijk werk. We kijken waar de schoen wringt en bepalen samen met de partners wie hoofdverantwoordelijk voor de jongere is zodat die niet van het kastje naar de muur gestuurd wordt. Er is niet één sjabloon dat we kunnen toepassen op alle jongeren die uitvallen. We hebben diverse bouwstenen en leveren voor elke jongere maatwerk.” 

Smeermiddel Ook beschikt de gemeente over een functionaris ‘Werkend Leren’. “Die leidt leerlingen die buiten de boot vallen richting opleiding, werk of een passend voortraject. Hij kijkt per leerling naar wat het probleem is en is het smeermiddel tussen onderwijs, bureau VSV, gemeente en werkgevers.” De gemeente werkt nauw samen met instanties, scholen en werkgevers. “We zien elkaar in diverse overleggen, van de aanpak van VSV tot de Participatiewet. Daarmee kijken we over de drempel van onze eigen organisaties heen. Dat geeft een goed gevoel.”

Onderwijs belangrijker Een jongere zonder startkwalificatie die jonger is dan 27 jaar wordt in eerste instantie terug geleid naar school. “Op die leeftijd vinden wij onderwijs belangrijker dan werk. Pas wanneer een jongere echt niet te handhaven is op school, kijken we naar andere mogelijkheden. Niet iedere student past in de reguliere schoolse aanpak. We zoeken dan bijvoorbeeld naar een leer-werktraject zodat de student in de praktijk een vak kan leren. Dit geldt met name voor de groep jongeren die uitvalt in het speciaal of het praktijkonderwijs. Uitgangspunt zijn dan de talenten van de jongeren. Ze zijn misschien niet zo goed in taal en rekenen, maar kunnen misschien fantastisch schilderen. Dan zoeken we naar een praktijkplek om het vak van schilder te leren. Hopelijk mét diploma, maar anders met certificaten.” 

‘Tot 27 jaar vinden we onderwijs belangrijker dan werk’

De presentatietrainingen zijn voor leerlingen van vmbo 3 en 4. Zij krijgen 100 minuten lang les in hoe je jezelf presenteert tijdens een sollicitatie of intakegesprek. Geen overbodige luxe, vindt Patrick Boggan van Deviante Communicatie & Ontwikkeling, bedenker en leverancier van de trainingen. “Veel jongeren realiseren zich niet dat ze geen goede indruk maken. Ze begrijpen oprecht niet waarom ze bijvoorbeeld niet worden aangenomen voor dat ene bijbaantje. Met deze training willen wij hen op weg helpen.” Echte sollicitatiesfeer Er starten begin april twee pilots in het kader van loopbaanoriëntatie en -begeleiding binnen het vmbo. Het Dendron College in Horst geeft 160 leerlingen de kans om hun presentatievaardigheden te verbeteren, het Sint-Maartenscollege geeft de training aan 65 leerlingen. Deze vmbo leerlingen zijn van alle niveaus. Boggan: “We starten de workshop met een vacaturekrant. Hierin staan fictieve vacatures voor bijbaantjes uit de regio. De leerlingen schrijven een sollicitatiebrief die we vervolgens bekijken. We werken met groepjes van veertien leerlingen, een coach en een HR-professional uit het bedrijfsleven. De trainers gaan allemaal netjes gekleed om een echte sollicitatiesfeer neer te zetten. Een aantal leerlingen voert een sollicitatiegesprek, de anderen geven commentaar.”

Basisvaardigheden De training gaat vooral in op basisvaardigheden. “Denk aan hoe je ergens binnenkomt, het geven van een goede hand, het stellen van vragen en het netjes en duidelijk beantwoorden van vragen. Maar ook het kauwen op kauwgom, de juiste lichaamshouding tijdens een gesprek en het uitzetten van de telefoon.” Tips en tops Het doel is bewustwording. “Omdat ze elkaar observeren, zien ze beter waar het misgaat. We willen ze aan het denken zetten. Na afloop vertelt de trainer ook wat er goed ging en wat beter kan. Zo krijgen ze vanuit verschillende hoeken feedback. Ook maken we opnames. Dit om leerlingen hun eigen gedrag te tonen én om na afloop de tips en tops te bundelen. De scholen die meedoen ontvangen een video die weer kan dienen als lesmateriaal.”