#nova delphini

Hubble-opname van de puinwolk van een nova. Dit is niet Nova Delphinis 2013.

Met behulp van NASA’s vliegende observatorium SOFIA1 hebben astronomen ontdekt dat bij nova-uitbarstingen de ruwe materialen voor rotsplaneten zoals de aarde geproduceerd worden. Een nova is het minder gewelddadige neefje van de supernova en kan als een nieuwe ster aan de hemel stralen (nova betekent dan ook “nieuw”). In werkelijkheid is het helemaal geen nieuwe ster, maar juist een hele oude. Een nova is feitelijk een explosie aan het oppervlak van een uitgedoofde ster, waarbij de ster niet vernietigd wordt. Bij een supernova zou zo’n ster het geweld niet overleven!

Anyway, met behulp van SOFIA heeft men gekeken naar Nova Delphini, die in 2013 is “afgegaan” in het sterrenbeeld Delphinum (Dolfijn). De restanten van die nova blijken rijk te zijn aan koolstof, zuurstof, stikstof, neon, magnesium, aluminium en silicium – de bouwstenen voor rotsplaneten én levende wezens. De waarnemingen hebben uitgewezen dat nova’s een belangrijke bron van deze elementen vormen. Wellicht hebben wij ons eigen bestaan zelfs te danken aan dit soort kosmische explosies! ((Na de oerknal bestond het universum alleen maar uit waterstof en helium – de rest is later geproduceerd door stervende sterren en soortgelijke processen).

Bron: NASA

Noot:

Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy [↩]

<!-- if(wpa2a)wpa2a.script_load(); //-->

Astronomers Measure the Size and Structure of a Nova’s Nuclear Blast

For the first time, a team of astronomers has measured the size and structure of a nova’s nuclear blast as it happened.

The discovery of Nova Delphini 2013, along with the data collected about it, could well sharpen or reshape our understanding of the nature of such blasts. The research appears online in the journal Nature.

Novae are found in solar systems with two closely orbiting stellar…

Illustratie van een nova-explosie in een dubbelstersysteem. (David A. Hardy / www.astroart.org / STFC)

Met de CHARA Array (Center for High-Angular Resolution Astronomy), een telescopennetwerk op Mount Wilson in Californië, zijn gedetailleerde waarnemingen verricht aan Nova Delphini 2013 – een sterexplosie die op 14 augustus 2013 plaatsvond op bijna 15.000 lichtjaar afstand van de aarde in het kleine sterrenbeeld Dolfijn. De resultaten van de waarnemingen zijn vandaag online gepubliceerd in Nature. De ‘nieuwe ster’ werd ontdekt door de Japanse amateurastronoom Koichi Itagaki. Bij een nova vindt een thermonucleaire explosie plaats aan het oppervlak van een compacte witte dwergster, doordat er zich materie van een begeleider ophoopt. Astronomen van Georgia State University richtten vijftien uur na de ontdekking de CHARA Array op de sterexplosie, om de uitdijende vuurbal op te meten. CHARA is een zogeheten optische interferometer, die extreem gedetailleerde metingen kan verrichten. Uit de CHARA-metingen blijkt dat de vuurbal zich uitbreidde met een snelheid van ca. 600 kilometer per seconde. Dag na dag zagen de sterrenkundigen de vuurbal groeien, tot hij zes weken na de uitbarsting een afmeting had bereikt vergelijkbaar met de baan van de planeet Neptunus in ons eigen zonnestelsel. Uit de metingen kon ook de afstand tot Nova Delphini 2013 worden afgeleid: 14.800 lichtjaar. Dertig dagen na de explosie zagen de onderzoekers de vuurbol wat diffuser en transparanter worden, vermoedelijk als gevolg van de vorming van stofdeeltjes. Nooit eerder is een nova-explosie zo gedetailleerd in kaart gebracht. Bron: Astronomie.nl.

A Spectrum of Nova Delphini

When a new star appeared in the constellation Delphinus late last week, astronomers found its spectrum hinted at the apparition's true nature. Now known as Nova Delphini, its visible light spectrum near maximum brightness is centered in this image of the nearby star field captured with prism and telescope on the night of August 16/17 at the Sternwarte Bülach, Switzerland. Strong absorption lines due to hydrogen atoms are seen as the darkest bands in the nova's spectrum, but the strong absorption lines are bordered along their redward edge by bright bands of emission. That pattern is the spectral signature of material blasted from a catalysmic binary system known as a classical nova. Other stars in field are fainter, identified by their Hipparcus catalog numbers, brightness in magnitudes, and spectral types. By chance, the faint emission line from planetary nebula NGC 6905 was also included, indicated at the lower right.