L'Albania è in un processo di forte ristrutturazione del quadro normativo nel settore energetico. Gli sforzi di riforma avviati già nel lontano 2006, con l'adesione alla Comunità dell'energia, sono stati portati ormai a termine con l'adozione di una nuova legge sul settore dell'elettricità nel 2015. Mentre la riforma è rallentata un po’ negli ultimi due anni, il Consiglio dei ministri e le principali parti interessate, negli ultimi mesi, hanno trovato nuovo slancio, sotto l'impulso del processo d’integrazione europea, per proseguire con la riforma settoriale. Un processo concretizzato con l'approvazione del piano strategico per la riforma del settore energetico al chiusura del 2018. Un intervento che mira a creare un nuovo quadro giuridico per poter affrontare un'ampia gamma di questioni, tra cui le riforme istituzionali, promozione e maggiore efficienza di generazione di energia rinnovabili, l'istituzione di nuove tariffe elettriche, integrazione nel mercato interno dell'elettricità dell'UE, ecc. Quindi, ormai il paese è stato già avviato ad attuare le fasi delle riforme, che riguardano, tra l'altro, lo sviluppo di un mercato organizzato dell'energia elettrica (APEX), la completa separazione di OSHEE, e la graduale apertura del mercato al dettaglio insieme alla creazione di una mercato concorrente all'interno del più ampio sistema regionale di elettricità. La liberalizzazione del mercato all'ingrosso che accanto agli scambi bilaterali (OTC) e alle negoziazioni a termine, comprenderà i mercati giornalieri e intra-giornalieri, come il mercato del bilanciamento, in cui si prevede che la formazione dei prezzi si formerà liberamente sulla base di segnali di scarsità, concorrenza e esigenze d’investimento. Per quanto sopra essenziale è la menzione che il documento strategico è venuto come parte dello strumento basato sul prestiti della politiche di riforma (Political Based Loan - PBL). Il che significa che i fondi di istituzioni finanziarie internazionali sono prestati sulla base dell'attuazione delle specifiche riforme politiche elencate nel piano strategico dell'energia (Planning Reform of Energy - PRE). Come inoltre va notato che il piano strategico esamina e attua gli impegni internazionali dell'Albania, in particolare per quanto riguarda il processo di adesione nella Comunità dell'energia e nell'UE. Piano strategico che comprende una serie completa di misure e rappresenta un'importante riforma per il settore energetico con obiettivi multipli, dove in particolare primeggiano quegli strutturali, operativi e finanziari. In sostanza della quale il PRE mira a creare un mercato organizzato basato sul modello UE, che è guidato dai principi di trasparenza, non discriminazione e sostenibilità a lungo periodo, basato sulla formazione dei liberi prezzi attraverso la concorrenza. Gli contenuti chiavi della quale possono essere riassunti come la creazione di accesso e tariffe trasparenti e non discriminatorie, un rafforzamento del ruolo indipendente del regolatore, prezzi competitivi e trasparenti, sistemi di sostegno equi con rischi minimi per le categorie vulnerabili, trasparenza e regime di sostegno non discriminatorio per le società produttrici di energia rinnovabile, ecc. A tale riguardo si prevede che i benefici di questo cambiamento radicale portino ad creazione di un mercato che produce, trasmette e consuma elettricità in modo efficiente, nonché un ambiente che offre possibilità di investire con la massima redditività. Nonostante, che in breve, il principale vantaggio della riforma è la creazione di un valore aggiunto a base di mercato per le risorse energetiche e il denaro pubblico, è anche molto importante il riconoscimento e l'indirizzare per tempo di tutti i rischi associati al non pienamente attuazione di questa riforma strategica. Nota: L’opinione espresse in questo articolo appartengono al suo autore. Nonostante tutti gli sforzi compiuti per garantire l’accuratezza di questa pubblicazione, quanto qui non intende fornire consulenza legale in quanto le singole situazioni possono differire e dovrebbero essere discusse con un esperto. Per qualsiasi consulenza tecnica o legale specifica sulle informazioni fornite e argomenti correlati, si può contattare attraverso l’indirizzo e-mail “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

Ulja në vazhdimësi e kostove të paneleve fotovoltaike po ndikon drejtpërsëdrejti në rritjen e interesit për vet-prodhimin (apo prosumer) të energjisë elektrike. Natyrisht, mundësia eventuale e lidhjes së tyre direkt me rrjetin e shpërndarjes, njohur gjerësisht si gjenerues të shpërndarë (Distribute Generation - DG), do të shtonte edhe më tej përfshirjen e përdorimit në shkallë të gjerë të kësaj teknologjie, duke përputhur njëkohësisht target-et e pavarësisë energjetike me politikat e qëndrueshmërisë e të ndikimit të ulët në mjedis. Por që kjo përputhje ideale të ndodhë disa nga çështjet që do duhet të adresohen dhe zgjidhen paraprakisht kanë të bëjmë me vlerësimin e ndikimit aktual dhe të ardhshëm të këtyre gjeneruesve të shpërndarë në rrjet, duke identifikuar përfitimet ose kostot shtesë për sistemin në tërësi, dhe caktuar detyrimet për vet-prodhuesit për të mbuluar me drejt efektet anësore për të cilët këta të fundit janë përgjegjës. Kështu së pari, siç dihet rrjetet e shpërndarjes janë projektuar në mënyrë thelbësore për të përmbushur kërkesën për energji duke përdorur një rrjedhje të njëanshme e radiale nga nënstacionet tek marrësi i ngarkesës. Nga ana tjetër praktika njeh se gjeneruesit e shpërndarë mund të kenë edhe efekte të dobishme të rëndësishme, veçanërisht nëse ndjekur me investimet e nevojshme në rrjet. Pra gjeneruesit e shpërndarë mund të kenë një ndikim të rëndësishëm në vazhdimësinë e furnizimit dhe cilësinë e tensionit, që do duhet të vlerësohet në mënyrë sa më të saktë të mundshme përpara çdo avancimi në praktik të çdo opsioni të net-metering (ose net-billing). Metodat e vlerësimit të këtyre efekteve janë të domosdoshme, për të përcaktuar me tej nivelin e ndikimit ekonomik të mbështetjes rregullatore për të qenë tërheqës për investitorët privatë. Vetëm sa këtu do të bënte të mundur përdorimin e këtyre burimeve në rrjet, duke mos cenuar sigurinë apo rritur kostot e rrjetit për përdoruesit tradicional. Një rregullim i tillë do të ndihmonte garantimin e rolit neutral të operatorit të rrjetit të shpërndarjes (OSSH) duke kalibruar më mirë përfitimet dhe përgjegjësitë për të gjithë “aktorët” e përfshirë. Një aspekt më vete mbi rregullimin e shpërndarjes që do të mbetet i hapur edhe më tej në afatgjatë është se si të inkurajohen inovacionet nëpërmjet dizajnimit dhe funksionimit të rrjetit, në përballimin e sfidave të ardhshme si ato të rritjes së mundësinë për menaxhimin e kërkesës (Demand-Side Management - DSM), magazinimit të shpërndarë, automjeteve elektrike, etj. Kështu përmbledhurazi me gjithë përmirësimet e deri këtushme në sistemin e shpërndarjes, ka ende një seri pengesash teknike, ekonomike e rregullatore që do të duhet të tejkalohen në të ardhmen e afërt për të lehtësuar integrimin e DG-ve në rrjetin dhe tregun e energjisë elektrike. Siç dizajni i ardhshëm i rrjetit të energjisë elektrike, planifikimi dhe zhvillimi do të preken drejtpërdrejtë nga këto teknologji shumë premtuese, të cilat gjithashtu do të influencojnë tek secili konsumator edhe një shumëllojshmëri sjelljesh të përditshme. Shënim: Mendimet e këtu më sipër shprehur i përkasin autorit të tyre. Ndërsa të gjitha përpjekjet janë bërë për të siguruar saktësinë e tyre, sa këtu nuk ka për qëllim të ofrojë këshilla ligjore, pasi që situatat individuale mund të ndryshojnë dhe duhet të diskutohen me një ekspert. Për çdo këshillë specifike teknike ose ligjore, mbi informacionin e ofruar dhe tema të ngjashme, mund të kontaktoni përmes “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

Lidhur me historikun e investimeve në veprat prodhuese të energjisë, së pari, duhet sjellë që projektet infrastrukturore kanë shikuar në praktik përdorimin e të gjitha formave të investimit të njohura nga praktikat botërore. Kështu, po t’i referohemi kuadrit në të cilin bazohet regjimi i të drejtave për zhvillimin e burimeve energjetike, projektet shikojnë nga ato në marrëveshje të shkëmbimit me rrjetin, me autorizim direkt, me kontraktim direkt, në koncesione te formave të ndryshme BOT, ROT, BOO, etj., me gare ndërkombëtare, etj., ku siç e dimë praktika është edhe me larmishme dhe këto procedura shpesh shikojnë ndërthurjen midis tyre të elementeve të ndryshëm të kornizave klasike. Në këtë kuadër, investimet kryesore në totalin e tyre kanë konsistuar në vënien në eficience të burimeve hidrike, nisur nga deri këtu kostot më të ulëta të kësaj teknologjie. Fatkeqësisht, ato kane tërhequr më shume vëmendjen për abuzimin e dhënies se tyre, pikërisht duke përdorur pa kritere principet e koncesionimit të pakërkuar. Procedure që nuk është as më e mira as më e gabuara per se dhe ka gjetur zhvillim të gjere falë interesit të përbashkët të të gjithave palëve për ta përdorur lidhur me eficientimin e kostove në fazën paraprake. Megjithëse, bazuar në të dhënat zyrtare më të fundit, deri më sot impiantet e reja të ndërtuara tërësisht janë vetëm rreth 590 MW. Pra të gjitha të marra së bashku nuk shkojnë më shumë se sa vetëm HEC-i i Fierzës. Nga ana tjetër duhet sjellë që veprat hidroenergjetikë jepen edhe me autorizim, praktik që ndiqet edhe për projektet fotovoltaike deri në 2 MW. Procedure e cila është konceptuara si më e shpejte, dhe behet për investimet e vogla, me interes për investitorët lokal duke rritur sigurisht problemet lidhur me konkurrence dhe per rrjedhim edhe transparencën. Një kuadër i bazuar në parimin që lë ngarkesën (ose rrezikun) e madh të punës të ndiqet nga investitori. Me këtë procedure janë ndjekur dhe kane filluar fazën e ndërtimit projekte e para në fotovoltaike deri ne 20 MW. Natyrisht, e ardhmja duket më dinamike me plotësimet e ligjit të ri për energjitë e rinovueshme, do të vijohet më tej me projektet më të mëdha me tarifa feed in premium (FiP). Kjo qasje në fakte ka nisur në praktike me projektin e Akërnisë të hapur kohët e fundit për përzgjedhjen e ofertuesit për ndërtimin e impiantit fotovoltaike mbi 50 MW. Një projekt i parë i bazuar në parimin e tenderit për kapacitete, i cili paraqet një inovacion në shkallë të gjerë për avantazhet dhe mundësitë e ofruara, ku çdo gjë përgatitet në paketë nga autoriteti publik. Fakt që bënë që ajo të ketë me afër vëmendjen e autoriteteve publike që në fazën fillestare të propozimit duke dhënë kështu mbështetje maksimale për investitorët e interesuar. Një praktikë që mundësohet fale avancimit të tregut energjetik dhe me siguri ka për t’u adoptuar si një model për koncesionet e mëtejshme hidroelektrike, ere, e të ngjashme, por është më pak e favorshme ku nuk mund të aktivizohen principet konkurrueshmerise. Më tej nga pikëpamja e diversifikimin dhe mirë menaxhimit, si shumë pak nga vendet rajonit aktualisht kemi një impiant përpunimi mbetjesh, dhënë me procedurën klasike të partneritetit. Siç kemi për herë të parë investimin strategjike të TEC-it të Korçës, me mbështetjen e institucioneve financiare ndërkombëtare, për të prodhuar energji elektrike nga gazi natyror që vjen nga TAP-i. Apo nga ana tjetër më shumë se 15 mil euro të akorduara në formën e granitit nga KFW që po investohen aktualisht në efiçencë energjetike në ndërtesa në qytetin studenti. Pra duke synuar për të trajtuar zhvillimet në tërësi të panoramës së projekteve të dhëna për zhvillim, përveç rasteve të një mbështetje të jashtme, siç duket forma projekteve Koncesinare/PPP mund të ofrojnë përfitime të konsiderueshme për sektorin publik, si dhe për përdoruesit e projektit. Problemi është kompleksiteti i zbatimit te tyre në kohë të gjate, i cili gjithsesi, përtej dëshirës për ti limituar, në situatën e kufizimeve buxhetore me nivelin aktuale të rritje prej 4%, dhe kufizimeve te vendosura nga institucionet ndërkombëtare që monitorojnë sektorin, janë mundësia e vetme për zhvillimin e investimeve publike, dhe në fakt hapin rrugën e futjes së kapitaleve private gjithnjë e më shumë në sektorët ekonomisë. Kështu, në këtë drejtim po punohet për të përmirësuar menaxhimin e kontratave publike me ekspertë më me përvojë të PPP, të Departamentit të Shërbimeve Këshillimore të Bankës Evropiane të Investimeve (EIB), ku fokusi i përmirësimeve po synohet të vihet në  krijimin dhe reformimin e njësive PPP, Vlerësimi i Vlerës së Parasë (VVP), menaxhimin e kontratës PPP dhe përdorimin e këshilltarëve të PPP, dispozitat e ndërprerjes dhe forca madhore, shpërndarjen e riskut dhe trajtimin e bilancit si edhe implikimet e direktivave të reja të prokurimit të BE-së për PPP-të. Shënim: Sa me sipër është mbështetur me se shumti ne intervistën “Zhvillimet e investimeve dhe tregut energjetike” e Dr. Lorenc Gordani dhëne për znj. Mirilda Tili në Fax News TV, më 24 Tetor 2018. Shënim: Mendimet dhe opinionet e këtu me sipër shprehur i përkasin autorit të tyre. Ndërsa të gjitha përpjekjet janë bërë për të siguruar saktësinë e tyre, sa këtu nuk ka për qëllim të ofrojë këshilla ligjore, pasi qe situatat individuale mund të ndryshojnë dhe duhet të diskutohen me një ekspert. Për çdo këshillë specifike teknike ose ligjore, mbi informacionin e ofruar dhe tema të ngjashme, mund të kontaktoni përmes “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

The power sector, with introduce of the distributed energy sources, has been undergoing one of the most challenging changes of the last 40-50 years. Thereby it make being increased significantly the changing of network planning and operation philosophy. Besides the impact from technical point of view, the distributed generation with self-consumption is additionally opening a set of commercial issues that need to be resolved with the least market distorting effects possible. The concept of the "Net energy metering schemes" introduced by new res law in the 2017 foreseen a scheme that makes the bidirectional measuring possible for small and medium enterprises or household customers, who have installed a total capacity for the production of electricity from wind or sun under 500 kW. This “prosumer” will inject excess production and withdraw electricity when self-production is not sufficient to meet own needs. The new law foreseen that the surplus of electric energy higher than their monthly consumption is sold to the supplier of the universal service, charged with the duty of public service, according to the price defined by ERE, based on the corresponding methodology approved by the Council of ministers, upon proposal of the minister. The net balance and the billing is made on a monthly basis for each measuring unit. However, all around the world there are a number of commercial schemes developed, in order to regulate self-consumption and injection of excess production in distribution network. A development that has make the followed by not a uniform definitions of the most important terms, thereby making some inconsistencies in different policies, laws and secondary regulations. By one side the ‘’Net metering’’ is a regulatory framework under which the excess electricity injected into the grid can be used at a later time to offset consumption during times when onsite renewable generation is absent or not sufficient, where the value of excess energy is equal to the retail electricity price. By the other part the ‘’Net billing’’ is a special form of net metering scheme with the difference that the value of excess energy is lower than the retail electricity price. The above, two most common used self-consumption schemes are also completed by the commercial arrangement with the selling of excess energy at the market, with or without premium for the self-consumed production. While it is waiting for the ERE decision to make clear the price of the electricity to be sold of the supplier of the universal service, charged with the duty of public service, a stable, transparent and comprehensive legal and regulatory framework form is crucial for development of the distributed generation for self-consumption purposes. Disclaimer: The opinion expressed pertain to the author. While all the effort are made to ensure the accuracy of this publication, it is not intended to provide legal advices as individual situations may differ and should be discussed with an expert. For any specific technical or legal advice on the information provided and related topics, contact us through “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

Në ditët e sotme diskutohet gjerësisht mbi ndërhyrjet publike në rregullimet e monopoleve natyrore, lidhur me shërbimet që ato ofrojnë, për sa i përket: energjisë elektrike, ujit, telekomunikacionit, gazit, etj. Në këtë artikull do fokusohemi tërësisht në lidhje me industrinë e rrjetit të energjisë elektrike, me referencë specifike mbi  bazat e metodave më të zakonshme për rregullimin e të ardhurave në veçanti në kompanitë e shpërndarjes së energjisë elektrike. Tradicionalisht, metoda më e zakonshme rregulluese e shpërblimit apo njohjes të të ardhurave është ajo që njihet si kosto e shërbimit ose rregullimi i normës së kthimit. Në ketë rast, çdo një ose dy vjet, rregullatori analizon kostot, asetet dhe investimet e kompanisë dhe përcakton kërkesën e re të të ardhurave për periudhën në vijim. Kërkesa e tillë e të ardhurave i mundëson kompanisë të mbulojë kostot operative dhe shpenzimet e amortizimit të aseteve, si dhe të fitojë një normë kthimi, të përcaktuar nga rregullatori, mbi një normë bazë ose bazuar ne vlerën neto të aseteve. Per nje saktësi me te madhe rregullatori zakonisht përcakton tarifat për llojin e ndryshëm të konsumatorëve, nga zbatimi i të cilave kërkohet rikthimi i të ardhurave. Metodë që ka disa kufizime, të cilat mund të përmblidhen: mos ofrim të nxitjes për uljen e kostove të kompanisë, pasi që rregullatori ka tendencë të pranojë të gjitha shpenzimet e bëra; normë e kthimit përgjithësisht mjaft e lartë për të krijuar një nxitje për kompanitë që të investojnë më shumë se sa është ekonomikisht optimale, dhe asimetri të informacionit midis rregullatorit dhe kompanisë të vështira për t’u menaxhuar në mënyrë adekuate. Për të zbutur probleme të tilla, metodat e rregullimit të bazuara në stimujt po bëhen gjithnjë e më shumë popullore për të rregulluar industritë e rrjetit. Sa këtu realizohet me dy metodat më të përdorura: price caps (kapsulat e çmimeve) dhe revenue caps (kapsulat e të ardhurave). Karakteristika kryesore të këtij rregullimi është se tarifat ose të ardhurat që kompania është e autorizuar për të marrë mbahen të fiksuara për intervale më të gjata, zakonisht 4 ose 5 vjet. Kjo siguron një nxitje për kompaninë që të ulë kostot e saj dhe të jetë më efikase. Përmirësimet që rrjedhin nga efikasiteti janë konsideruar nga rregullatori në kontrollin e çmimeve në vijim, duke sjelle një përfitim direkt edhe për konsumatorët. Rregullimi i bazuar në stimuj që nxit kompanitë të ulin kostot në punë ose investime mund t'i bëjnë ata ta ndjekin këtë në kurriz të cilësisë së shërbimit. Për këtë arsye, mekanizmat e tillë rregullatorë shkojnë krah për krah me atë që njihet si rregullore e bazuar në performancë, e cila jo vetëm që rregullon të ardhurat por përcakton objektivat që duhet të përmbushë kompania. Më të rëndësishmet nga këto objektiva janë standardet e cilësisë. Rregullatorët mund të krijojnë objektiva të nivelit të sistemit për të verifikuar performancën mesatare të kompanisë ose standardet individuale për të garantuar një cilësi minimale për secilin konsumator. Në të dyja rastet, kur kompania nuk arrin të përmbushë standardet e vendosura, ajo penalizohet me reduktim të të ardhurave të lejuara. Megjithëqë përparësitë e rregullimit të bazuar në nxitje, për shkak të theksit të saj në efikasitet, ajo është gjerësisht e destinuar të dështoj në nxitjen e aktiviteteve të inovacionit, të cilat janë me rrezik të lartë dhe zakonisht kanë nevojë për kohë më të gjata të pjekurisë se sa janë periudhat e fiksuara të çmimeve në rregullimin e bazuar në stimuj. Adresimi i së cilës është një fushë kërkimore aktuale e hapur që ndiqet nga qindra ekspertë në mbarë botën. Shënim: Mendimet e këtu më sipër shprehur i përkasin autorit të tyre. Ndërsa të gjitha përpjekjet janë bërë për të siguruar saktësinë e tyre, sa këtu nuk ka për qëllim të ofrojë këshilla ligjore, pasi që situatat individuale mund të ndryshojnë dhe duhet të diskutohen me një ekspert. Për çdo këshillë specifike teknike ose ligjore, mbi informacionin e ofruar dhe tema të ngjashme, mund të kontaktoni përmes “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

Sektori energjetik është një treg i liberalizuar apo të paktën investimet në prodhim janë të hapura dhe pa asnjë kufizim për t’u zhvilluar nga secila kompani që e shikon me interes. Por fakt është se ato në shkallë të vogël akoma nuk mund të “qëndrojnë me këmbët e tyre”, dhe tarifa me të cilin ato paguhen zënë një pjesë të rëndësishme në koston për konsumatorin finale. Sa më sipër ka bërë që mbështetja të jetë e balancuar mes nevojave të kompanive që kërkojnë qëndrueshmëri për planet e biznesit, konkurrueshmërisë dhe inovacionit për kompanitë dhe teknologjitë e reja që duan të hyjnë në një treg që gjithsesi mbetet me shumë barriera, dhe interesit që prodhimi të sigurohet me kosto sa më të ulët për konsumatorin. Natyrisht, e ardhmja duket më dinamike me plotësimet e ligjit të ri për energjitë e rinovueshme. Me këtë ligj, do të vijohet më tej me projektet më të mëdha me tarifa feed in premium (FiP). Këto tarifa kanë nisur tashmë në praktike me projektin e Akërnisë, ku falë garës për çmimin dhe kapaciteteve pa mbështetje, praktikisht ky projekt pritet të dalë edhe me feasible (d.m.th. ekonomik) se ato aktuale në hidroenergjetikë. Një praktikë e cila me siguri do të shihet me interes të adoptohet si një domosdoshmëri edhe për koncesionet e mëtejshme hidroelektrike. Sa këtu, së pari edhe për të evituar shfrytëzimin me patjetër dhe në mënyre jo të qëndrueshme të burimeve ujore dhe së dyti në varësi të faktit që futja e të njëjtit parim hap skenar zhvillimi të projekteve me kosto edhe më ulët. Fakte është se deri këtu burimet hidrike, kane tërhequr me shumë vëmendjen për abuzimin e dhënies se tyre pa kriter (pikërisht duke përdorur principet e kundër të Akernisë d.m.th. të koncesionimin e pakërkuar). Megjithëse, bazuar në të dhënat më të fundit zyrtare, mund të thuhet se deri me sot impiantet e reja të ndërtuara tërësisht janë vetëm rreth 590 MW. Pra të gjitha të marra së bashku në tërësi nuk janë më shumë se HEC i Fierzës. Kështu, në një sintezë, duke konsideruar edhe pas shumë vitesh rreth 393 impiante për një kapacitet 1785 MW ende nuk kanë filluar ose kanë avancuar shumë pak do të thotë që shqetësuese është problematikat që ato kanë hasur në lidhje me planet e biznesit, të cilat kanë rezultuar te pafinancueshme në praktikë. Kështu, autoritet do duhet të interesohen në kohë për vlefshmërinë e studimeve të projekteve të dakordesuara dhe të marrin në analize dhënien me eficience të mbështetjes publike. E ardhmja është e qartë në ecurinë drejt platformës të shkëmbimit të energjisë elektrike, kombëtare APEX apo rajonale, e cila do te rrisë edhe shkallën e optimizmit të aseteve energjetike dhe uljen e nevojës për ndërtime të reja. Siç lejon të menduarin për projekte më të mëdha, të cilat reduktojnë drejtpërdrejt koston e prodhimit dhe promovojnë mundësinë e atyre që bazohen në treg. Përmbledhurazi, duhet thënë që shfrytëzimi i burimeve ujërore deri këtu ka qënë një ndihmë për konsumatorin dhe kontribuar për të kufizuar largimin e miliona euro siç ndodhi për rreth 200 milion Euro gjatë vitit të thatë që sapo kaluam në 2017. Por në vijim kërkohet të menduarit ekonomike midis kostove dhe përfitimeve për të hapur rrugë zhvillimit të atyre projekteve që nuk dëmtojnë mjedisin dhe mbështeten në mekanizmat e tregut duke rritur energjitë e gjelbërta dhe sigurinë energjetike. Shënim: Mendimet e këtu më sipër shprehur i përkasin autorit të tyre. Ndërsa të gjitha përpjekjet janë bërë për të siguruar saktësinë e tyre, sa këtu nuk ka për qëllim të ofrojë këshilla ligjore, pasi që situatat individuale mund të ndryshojnë dhe duhet të diskutohen me një ekspert. Për çdo këshillë specifike teknike ose ligjore, mbi informacionin e ofruar dhe tema të ngjashme, mund të kontaktoni përmes “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

Në momentin aktual, janë të shumta zhvillimet në sektorin e energjisë ku vetëm duke ju referuar periudhës së fundit mujore mund të përmendim ndër të tjera: Tec Vlorën, mos arritjen e nivelit të kërkuar të uljeve të humbjeve në rrjet, Dunwell Haberman (DH Albania), negocimin e PV Akernisë, aprovimin e planit të reformës (p.sh. lidhur me derregullimin e çmimeve), etj. Të gjitha këto, por në fakt edhe shumë tjetër, me sa duket kanë aktivizuar nevojën për të bërë një “bilanc të përgjithshëm” si e domosdoshme për të qartësuar situatën. Në fakt sa këtu ka nisur shumë kohë më herët, veçanërisht ndjekur me EITI, dhe si në shumë sektorë të tjerë, duket se së fundmi po përfshin në një lloj “vetting-u” apo “reflektimi” edhe sektorin e energjisë. Megjithatë, aktualisht lidhur me sa bërë publike nga ministria e energjisë, fakt është se nuk kemi një urdhër, udhëzim, apo diçka tjetër në formë zyrtare. Por pavarësisht këtë, befasuese është të dëgjohet nga aktorët direkt të interesuar që nuk janë përfshirë apo nuk kanë pasur informacion. Ndërkohë që normalisht partneritet janë të përfshirë (apo të ndërlidhura) në vazhdimësi në një procedure normale komunikimi dhe monitorimi, gjatë të cilës nëse ka probleme kërkohet të plotësohen me dakordësi, madje pa munguar edhe në vendosjen e penaliteteve të rastit. Më tej vetëm nëse verifikohen kushtet e caktuar në ligj dhe të dakordësuara në kontrate kjo çon në prishjen e marrëveshjes koncesionare duke kaluar përmes gjykatës. Në të kundër ajo që konkretisht kemi janë thjeshte disa deklarata përgjatë një tour-i njohës në terren në një objekt (ose me sakte vend) me vlera dhe specifika të dalluara natyrore. Për vijimin, situata konkrete nuk është qartësuar tërësisht për të dhënë një gjykim të plotë, madje disi me nxitim është edhe trajtuar me “paragjykim”. Për këtë duhen pritur qëndrimet zyrtare të ministrisë së energjisë dhe autoriteteve të tjera (Atrako) atyre të varësisë (AKBN) apo te pavarura (ERE), të gjithë përfaqësuesve të investitorëve, shoqatave mjedisore, e më gjerë të vet kompanive të prekura. Gjithsesi, fakt është që tashmë kemi një rritje të ndërgjegjësimit për çështjet mjedisore të cilat po kërkojnë më shumë nga politika. Kemi në krye të sektorit një drejtuese me energji te reja. Siç për sa i përket ideve kemi domosdoshmërinë e një riorientim të sektorit drejt liberalizmit, mundësisë tashmë për të bërë vepra të mëdha (p.sh. HEC-et ne Sakavicë, Zhur, Dragash) apo në teknologji të reja (PV, gaz natyror, eolike, etj.). Jemi në një moment ku duhet të vendoset strategjia për klimën por dhe arritja e standardeve në çështjet mjedisore lidhur hapjen e negociatave (kapitulli 27), por të mos harrojmë që është edhe një vit i rëndësishëm përballje elektorale. Pavarësisht sa më sipër, pra përveç nevojës për më shumë informacion, për sa deri këtu diskutuar në fazën aktuale kemi edhe disa rezerva. Thelbi i të cilave ka të bëj me faktin se nuk mund të trajtohen të gjitha koncesionet bashkë pasi çdo projekt është një histori tërësisht më vete. Në çdo rast duhet të ndiqen procedurat ligjore specifike të parashikuara. Në të kundër në skenarin që do të anashkalohen etapat do të rrezikoheshim të futeshim në një kolaps gjyqësor që do të ngrinte edhe më tej situatën aktuale. Më tej çështje që duan një trajtim specifik janë ato që lidhen me procedurat e monitorimit dhe zgjidhjes së kontratave. Ky artikull në pjesën më të madhe të tij është diskutuar përgjatë intervistës dhënë për emisionin “Për të Fol”, të drejtuar nga znj. Dafina Hysa, pranë Radio Televizionit Scan, më 30 Janar 2019. Shënim: Mendimet e këtu më sipër shprehur i përkasin autorit të tyre. Ndërsa të gjitha përpjekjet janë bërë për të siguruar saktësinë e tyre, sa këtu nuk ka për qëllim të ofrojë këshilla ligjore, pasi që situatat individuale mund të ndryshojnë dhe duhet të diskutohen me një ekspert. Për çdo këshillë specifike teknike ose ligjore, mbi informacionin e ofruar dhe tema të ngjashme, mund të kontaktoni përmes “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article

Sektori energjitik është një nga strategjikët për ekonominë e një vendi. Tek ne, ky sektor ka kaluar peripeci të ndryshme megjithatë situata është e turbullt.  Nisur dhe nga rëndësia e temës, i ftuar në emisionin “Para dhe Pasuri” në Ora News ishte z. Lorenc Gordani. Ky i fundit bëri një pasqyrë përmbledhëse sa i takon gjendjes aktuale të sektorit energjitik në vend. Sektori i energjisë ka dalë nga kolapsi në të cilin u ndodh gjatë privatizimit. Sipas z. Gordani kanë qenë disa burime të cilat ndikuan në përmirësimin e gjendjes. Fakti që u ndërmorrën nisma konkrete apo plane të sakta tregon se sektori ka filluar të shikojë drejt së ardhmes. Një tjetër problem që lidhet me sektori ka të bëjë dhe me humbjet që ndodhin në rrjet. Është fakt që sistemi energjitik vjen pas një periudhe që shoqërohej me humbje të mëdha e që tani këto të fundit kanë rënë në nivele të pranueshme. Këto rezultate vijnë si pasojë e investimeve dhe reformës që u iniciua pikërisht për këtë shkak. Plani strategjik për reformimin e energjisë është një tjetër hap i rëndësishëm sipas z. Gordani. Përgjatë këtij plani është bërë një parashikim sa i takon së ardhmes. Ndërkohë faktike është se çdo parashikim që ka qenë vendosur nuk është arritur plotësisht. Praktikisht këtë mund ta përkthejmë që rruga përpara do vazhdoj të jetë akoma shume e gjatë. Ky artikull është një përmbledhje e sa diskutuar përgjatë intervistës “Raporti i bankës botërore, sfidat e energjisë në Shqipëri”, dhënë për emisionin “Para & Pasuri”, të drejtuar nga Z. Besart Kadia, pranë Rtv Ora News, më 09 Janar 2019. Shënim: Mendimet e këtu më sipër shprehur i përkasin autorit të tyre. Ndërsa të gjitha përpjekjet janë bërë për të siguruar saktësinë e tyre, sa këtu nuk ka për qëllim të ofrojë këshilla ligjore, pasi që situatat individuale mund të ndryshojnë dhe duhet të diskutohen me një ekspert. Për çdo këshillë specifike teknike ose ligjore, mbi informacionin e ofruar dhe tema të ngjashme, mund të kontaktoni përmes “[email protected]”. Most Read Publications Most Visit Section Read the full article