рдкреБрдгреНрдпрд╛рддреАрд▓ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрдХреНрд░рд╛рдВрддреАрдЪреА рд╣рд╛рдХ: CBSE рдкреЕрдЯрд░реНрди рдХрд╛ рдЖрд╣реЗ рдХрд╛рд│рд╛рдЪреА рдЧрд░рдЬ? рдЖрдгрд┐ рдЬрд╛рдзрд╡рд░ рдЗрдВрдЯрд░рдиреЕрд╢рдирд▓ рд╕реНрдХреВрд▓ рд╡ рдЬреНрдпреБрдирд┐рдЕрд░ рдХреЙрд▓реЗрдЬ (JISJC) рдХрд╛ рдЖрд╣реЗ рд╕рд░реНрд╡реЛрддреНрддрдо рдирд┐рд╡рдб?
рдЖрдЬрдЪреНрдпрд╛ рдмрджрд▓рддреНрдпрд╛ рдЬрдЧрд╛рдд рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рдХреЗрд╡рд│ рдкреБрд╕реНрддрдХреА рдЬреНрдЮрд╛рди рдирд╡реНрд╣реЗ, рддрд░ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЖрдгрд┐ рдЬрд╛рдЧрддрд┐рдХ рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛ рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдЪреА рдХреНрд╖рдорддрд╛.1 рдЬреЗрд╡реНрд╣рд╛ рдкрд╛рд▓рдХ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдкрд╛рд▓реНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рд╢рд╛рд▓реЗрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╛рдЪреА рдирд┐рд╡рдб рдХрд░рддрд╛рдд, рддреЗрд╡реНрд╣рд╛ рддреЛ рдирд┐рд░реНрдгрдп рдХреЗрд╡рд│ рд╡рд░реНрддрдорд╛рди рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рд╡рд░реНрд╖рд╛рдкреБрд░рддрд╛ рдорд░реНрдпрд╛рджрд┐рдд рдирд╕рддреЛ; рддреЛ рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рднрд╡рд┐рд╖реНрдпрд╛рддреАрд▓ рдХрд░рд┐рдЕрд░рдЪреНрдпрд╛ рдорд╛рд░реНрдЧрд╛рдЪреА рджрд┐рд╢рд╛ рдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рдд рдХрд░рдгрд╛рд░рд╛ рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪрд╛ рдЯрдкреНрдкрд╛ рдЕрд╕рддреЛ. рдкреБрдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдЖрдгрд┐ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреЗрдВрджреНрд░рд╛рдд, рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░реАрд▓ рдорд╛рдиреНрдпрддрд╛ рдЖрдгрд┐ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛рддреНрдордХ рддрдпрд╛рд░реА рджреЗрдгрд╛рд░рд╛ CBSE (Central Board of Secondary Education) рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рдХрд╛рд│рд╛рдЪреА рдЧрд░рдЬ рдореНрд╣рдгреВрди рд╕рдореЛрд░ рдпреЗрдд рдЖрд╣реЗ. рдЬрд╛рдзрд╡рд░ рдЗрдВрдЯрд░рдиреЕрд╢рдирд▓ рд╕реНрдХреВрд▓ рдЖрдгрд┐ рдЬреНрдпреБрдирд┐рдЕрд░ рдХреЙрд▓реЗрдЬ (JISJC) 2 рдпрд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдорд╛рдЧрдгреАрд▓рд╛ рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛рдкреВрд░реНрдг рдЖрдгрд┐ рдореВрд▓реНрдп-рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╕рдордиреНрд╡рдпрд╛рдиреЗ рдкреНрд░рддрд┐рд╕рд╛рдж рджреЗрдд рдЖрд╣реЗ.
┬арез: рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╛рддреАрд▓ рдмрджрд▓рддреА рдХреНрд╖рд┐рддрд┐рдЬреЗ рдЖрдгрд┐ CBSE рдЪреА рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рднреВрдорд┐рдХрд╛
CBSE рдмреЛрд░реНрдбрд╛рдЪреА рдирд┐рд╡рдб рдХрд░рдгреЗ рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рдПрдХрд╛ рд╡реНрдпрд╛рдкрдХ, рд╕реБрд╕рдВрдЧрдд рдЖрдгрд┐ рджреВрд░рджреГрд╖реНрдЯреАрдЪреНрдпрд╛ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реАрдЪреА рдирд┐рд╡рдб рдХрд░рдгреЗ рд╣реЛрдп. рд╣рд╛ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рдХреЗрд╡рд│ рдПрдХрд╛ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рд░рд╛рдЬреНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЧрд░рдЬрд╛ рдкреВрд░реНрдг рдХрд░рдд рдирд╛рд╣реА, рддрд░ рддреЛ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рднрд╛рд░рддрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рдкрд▓реАрдХрдбреАрд▓ рд╕рдВрдзреАрдВрд╕рд╛рдареА рддрдпрд╛рд░ рдХрд░рддреЛ.
рез.рез. рдкреНрд░рд╛рджреЗрд╢рд┐рдХ рдЕрдбрдерд│реНрдпрд╛рдВрд╡рд░ рдорд╛рдд: CBSE рдЪреА рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдПрдХрд░реВрдкрддрд╛
CBSE рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рдЪрд╛ рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рдореЛрдард╛ рдлрд╛рдпрджрд╛ рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рджреЗрд╢рднрд░рд╛рдд рддреНрдпрд╛рдЪреА рдкреНрд░рдорд╛рдгрд┐рдд рдЖрдгрд┐ рдПрдХрд╕рдорд╛рди рд░рдЪрдирд╛.1 рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рд╛рдд рдХрд╛рд░реНрдпрд░рдд рдЕрд╕рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдЕрдиреЗрдХ рдкрд╛рд▓рдХрд╛рдВрд╕рд╛рдареА, рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрдГ рдЬреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдиреЛрдХрд▒реНрдпрд╛ рдХреЙрд░реНрдкреЛрд░реЗрдЯ, рд╕рдВрд░рдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рд╕рд░рдХрд╛рд░реА рдХреНрд╖реЗрддреНрд░рд╛рдд рдмрджрд▓реАрдЪреНрдпрд╛ рд╕реНрд╡рд░реВрдкрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЕрд╕рддрд╛рдд, рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдкрд╛рд▓реНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╛рдд рд╕рд╛рддрддреНрдп рд░рд╛рдЦрдгреЗ рд╣реЗ рдПрдХ рдореЛрдареЗ рдЖрд╡реНрд╣рд╛рди рдЕрд╕рддреЗ. CBSE рдмреЛрд░реНрдбрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдорд╛рдирдХреАрдХрд░рдгрд╛рдореБрд│реЗ, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереА рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛рд╣реА рд░рд╛рдЬреНрдпрд╛рдордзреНрдпреЗ рд╕рд╣рдЬрдкрдгреЗ рд╢рд╛рд│рд╛ рдмрджрд▓реВ рд╢рдХрддрд╛рдд рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╛рдд рдХреЛрдгрддрд╛рд╣реА рдореЛрдард╛ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдЦрдВрдб рдкрдбрдд рдирд╛рд╣реА.3
рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЧрддрд┐рд╢реАрд▓рддрд╛ (National Mobility) рдЖрдгрд┐ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ-рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдлрд╛рдпрджрд╛ (Socio-Economic Advantage) рдпрд╛ рджреГрд╖реНрдЯреАрдиреЗ рдпрд╛ рдорд╛рдирдХреАрдХрд░рдгрд╛рдЪреЗ рдорд╣рддреНрддреНрд╡ рдореЛрдареЗ рдЖрд╣реЗ. рдкреНрд░рдорд╛рдгрд┐рдд рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо 1 рдЕрд╕рд▓реНрдпрд╛рдореБрд│реЗ, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рд▓рд╛ рдХреЗрд╡рд│ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рд╕рд╛рддрддреНрдп рдорд┐рд│рдд рдирд╛рд╣реА, рддрд░ рддреЗ рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдЖрдгрд┐ рдХрд░рд┐рдЕрд░рдЪреНрдпрд╛ рд╕рдВрдзреАрдВрд╕рд╛рдареА рдореЛрдареНрдпрд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░ рджрд░рд╡рд╛рдЬреЗ рдЙрдШрдбрддреЗ. рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рд░рд╛рдЬреНрдп рдордВрдбрд│рд╛рдЪреНрдпрд╛ 5 рддреБрд▓рдиреЗрдд, CBSE рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░реАрд▓ рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдкреНрд░рд╡реЗрд╢ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реАрд╢реА рдереЗрдЯ рдЬреЛрдбрд▓реЗрд▓реЗ рдЕрд╕рд▓реНрдпрд╛рдореБрд│реЗ, рддреЗ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдХрд░рд┐рдЕрд░ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛рддреНрдордХрддреЗрдд рдирд┐рд░реНрдгрд╛рдпрдХ рдард░рддреЗ. CBSE рдЪреА рдирд┐рд╡рдб рдХрд░рдгреЗ рд╣рд╛ рдХреЗрд╡рд│ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рдирд┐рд╡рдбрдгреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдирд┐рд░реНрдгрдп рдирд╕реВрди, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рднрд╡рд┐рд╖реНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдХреЗрд▓реЗрд▓рд╛ рдПрдХ рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪрд╛ рдзреЛрд░рдгрд╛рддреНрдордХ рдирд┐рд░реНрдгрдп рдард░рддреЛ.
рез.реи. рдХрдареЛрд░рддрд╛ рдЖрдгрд┐ рд╕рдордЧреНрд░рддрд╛ рдпрд╛рдВрдЪрд╛ рд╕рдордиреНрд╡рдп
CBSE рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рдХреЗрд╡рд│ рдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рдЪреНрдпрд╛ рдХрдХреНрд╖рд╛ рд░реБрдВрджрд╛рд╡рддреЛ рдЕрд╕реЗ рдирд╛рд╣реА, рддрд░ рддреЛ рд╢рд┐рдХрд╡рдгреНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдкрджреНрдзрддреАрдВрд╡рд░рд╣реА рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рднрд░ рджреЗрддреЛ. рдпрд╛ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реАрдд рдХреЗрд╡рд│ рдкрд╛рд░рдВрдкрд░рд┐рдХ рд░реЛрдЯ рд▓рд░реНрдирд┐рдВрдЧ (рдШреЛрдХрдВрдкрдЯреНрдЯреА) рдкрджреНрдзрддреАрдРрд╡рдЬреА, рдирд╛рд╡рд┐рдиреНрдпрдкреВрд░реНрдг рдЖрдгрд┐ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереА-рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрди рдкрджреНрдзрддреАрдВрдЪрд╛ рдЕрд╡рд▓рдВрдм рдХреЗрд▓рд╛ рдЬрд╛рддреЛ.1 рдЬрд╛рдзрд╡рд░ рд╕реНрдХреВрд▓рдордзреНрдпреЗ рд╕рдХреНрд░рд┐рдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг (Active Learning) 6 рдкрджреНрдзрддреАрдЪрд╛ рд╡рд╛рдкрд░ рдХреЗрд▓рд╛ рдЬрд╛рддреЛ, рдЬрд┐рдереЗ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ рд╡рд╛рдЪрди, рд▓реЗрдЦрди, рдЪрд░реНрдЪрд╛ рдЖрдгрд┐ рд╕рдорд╕реНрдпрд╛ рд╕реЛрдбрд╡рдгреЗ рдпрд╛рдВрд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рдЧрддрд┐рд╡рд┐рдзреАрдВрдордзреНрдпреЗ рдЧреБрдВрддрд╡реВрди рдареЗрд╡рд▓реЗ рдЬрд╛рддреЗ, рдЬреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рддреЗ рд╕рд╛рдордЧреНрд░реАрдЪреЗ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рд╕рдВрд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдЖрдгрд┐ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХрд░рдгреНрдпрд╛рд╕ рд╢рд┐рдХрддрд╛рдд.
рдпрд╛ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реАрдордзреНрдпреЗ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдЧреБрдгрд╡рддреНрддреЗрд╕реЛрдмрддрдЪ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╕рд░реНрд╡рд╛рдВрдЧреАрдг рд╡рд┐рдХрд╛рд╕рд╛рд▓рд╛ (Holistic Development) рдорд╣рддреНрддреНрд╡ рджрд┐рд▓реЗ рдЬрд╛рддреЗ. рдпрд╛рдордзреНрдпреЗ рдЦреЗрд│, рдХрд▓рд╛, рд╕рдВрдЧреАрдд рдЖрдгрд┐ рдирд╛рдЯреНрдп рдпрд╛рдВрд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рд╕рд╣-рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рдВрдЪрд╛ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢ рдЕрд╕рддреЛ.1 рдпрд╛ рд╕рдВрддреБрд▓рд┐рдд рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдирд╛рдореБрд│реЗ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдордзреНрдпреЗ рд╕рд░реНрдЬрдирд╢реАрд▓рддрд╛, рдиреЗрддреГрддреНрд╡рдЧреБрдг, рд╕рд╛рдВрдШрд┐рдХ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд╖рдорддрд╛ рдЖрдгрд┐ рднрд╛рд╡рдирд┐рдХ рдХрд▓реНрдпрд╛рдг (Emotional Well-being) рдпрд╛рдВрд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рдЬреАрд╡рдирд╛рд╡рд╢реНрдпрдХ рдХреМрд╢рд▓реНрдпрд╛рдВрдЪрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рд╣реЛрддреЛ.3
рез.рей. рдкреБрдгреНрдпрд╛рддреАрд▓ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдХреЗрдВрджреНрд░рд╕реНрдерд╛рдиреА рдЬрд╛рдзрд╡рд░ рд╕реНрдХреВрд▓рдЪреА рднреВрдорд┐рдХрд╛
рдкреБрдгреНрдпрд╛рддреАрд▓ рдкрд╛рд▓рдХ, рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рдд: рдирд▒реНрд╣реЗ рдкрд░рд┐рд╕рд░рд╛рдд 2 рдЪрд╛рдВрдЧрд▓реЗ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдкрд░реНрдпрд╛рдп рд╢реЛрдзрддрд╛рдирд╛, тАШрд╕рд░реНрд╡реЛрддреНрддрдо CBSE рд╢рд╛рд│рд╛ рдкреБрдгреЗтАЩ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ тАШCBSE рдкреНрд░рд╡реЗрд╢ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛тАЩ рдпрд╛рдВрд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рд╢рдмреНрджрд╛рдВрдЪрд╛ рд╡рд╛рдкрд░ рдХрд░реВрди рд╕реНрдерд╛рдирд┐рдХ рдкрд╛рддрд│реАрд╡рд░ рд╕рдВрд╢реЛрдзрди рдХрд░рддрд╛рдд.7 рдЬрд╛рдзрд╡рд░ рд╕реНрдХреВрд▓ рдХреЗрд╡рд│ CBSE рдЪреЗ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдлрд╛рдпрджреЗ рд╕рд╛рдВрдЧрдд рдирд╛рд╣реА, рддрд░ рдкреБрдгреЗ рдкрд░рд┐рд╕рд░рд╛рддреАрд▓ рдкрд╛рд▓рдХрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ тАШрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕рдВрдзреАтАЩ рдЖрдгрд┐ тАШрд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рд╕рд╛рддрддреНрдптАЩ рдпрд╛ рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЧрд░рдЬрд╛рдВрдирд╛ рдереЗрдЯ рдкреНрд░рддрд┐рд╕рд╛рдж рджреЗрддреЗ. рдЬрд╛рдзрд╡рд░ рд╕реНрдХреВрд▓рдЪреЗ рд╕реНрдерд╛рди (рдирд▒реНрд╣реЗ, рдкреБрдгреЗ) 2 рдЖрдгрд┐ рд╕реАрдмреАрдПрд╕рдИ рдмреЛрд░реНрдбрд╛рдЪреА рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛, рд╣реЗ рддреНрдпрд╛рдВрдирд╛ рдкреБрдгреНрдпрд╛рддреАрд▓ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрд╕рд╛рдареА рдПрдХ рдЖрджрд░реНрд╢ рдЖрдгрд┐ рд╕реНрдерд╛рдирд┐рдХ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдмрдирд╡рддреЗ.
реи: рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛рдВрдЪреЗ рдкреНрд░рд╡реЗрд╢рджреНрд╡рд╛рд░: CBSE рд╡рд┐. рд░рд╛рдЬреНрдп рдордВрдбрд│
рдЖрдЬрдЪреНрдпрд╛ рдХрд╛рд│рд╛рдд, рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╛рдордзреНрдпреЗ рдкреНрд░рд╡реЗрд╢ рдорд┐рд│рд╡рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ JEE, NEET, MH-CET рдпрд╛рдВрд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рдЕрддреНрдпрдВрдд рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛рддреНрдордХ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛рдВрдирд╛ рд╕рд╛рдореЛрд░реЗ рдЬрд╛рд╡реЗ рд▓рд╛рдЧрддреЗ. рдпрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛рдВрдЪреА рддрдпрд╛рд░реА рд╢рд╛рд▓реЗрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░рдЪ рд╕реБрд░реВ рдХрд░рдгреЗ рдЕрдкрд░рд┐рд╣рд╛рд░реНрдп рдмрдирд▓реЗ рдЖрд╣реЗ.
реи.рез. JEE рдЖрдгрд┐ NEET рдЪреА рддрдпрд╛рд░реА: рдереЗрдЯ NCERT/CBSE рд╕рдВрд░реЗрдЦрдг
CBSE рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рд╣рд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░реАрд▓ рдкреНрд░рд╡реЗрд╢ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдЬрд╕реЗ рдХреА, JEE (рдЗрдВрдЬрд┐рдирд┐рдЕрд░рд┐рдВрдЧ), NEET (рд╡реИрджреНрдпрдХреАрдп) рдЖрдгрд┐ рдЗрддрд░ рдкреНрд░рд╡реЗрд╢ рдЪрд╛рдЪрдгреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдЧрд░рдЬрд╛ рдкреВрд░реНрдг рдХрд░рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдзреЛрд░рдгрд╛рддреНрдордХрд░реАрддреНрдпрд╛ рдбрд┐рдЭрд╛рдЗрди рдХреЗрд▓реЗрд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ.1 рдпрд╛ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рдЪреА рд░рдЪрдирд╛ NCERT (National Council of Educational Research and Training) рдЪреНрдпрд╛ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рд╢реА рдЬреЛрдбрд▓реЗрд▓реА рдЕрд╕рд▓реНрдпрд╛рдиреЗ, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ рд╢рд╛рд▓реЗрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░рдЪ рдордЬрдмреВрдд рдкрд╛рдпрд╛ рддрдпрд╛рд░ рд╣реЛрддреЛ.
рд░рд╛рдЬреНрдп рдордВрдбрд│рд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рдд рд╕реНрдерд╛рдирд┐рдХ рднрд╛рд╖рд╛, рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕ рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрд╕реНрдХреГрддреАрд╡рд░ рдЕрдзрд┐рдХ рднрд░ рджрд┐рд▓рд╛ рдЬрд╛рддреЛ, рддрд░ CBSE рдордзреНрдпреЗ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди, рдЧрдгрд┐рдд рдЖрдгрд┐ рдЗрдВрдЧреНрд░рдЬреА рдпрд╛рдВрд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рдореБрдЦреНрдп рд╡рд┐рд╖рдпрд╛рдВрд╡рд░ рдЕрдзрд┐рдХ рд╕рдЦреЛрд▓ рд▓рдХреНрд╖ рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рдХреЗрд▓реЗ рдЬрд╛рддреЗ.5 рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рдЪреНрдпрд╛ рдпрд╛ рдзреЛрд░рдгрд╛рддреНрдордХ рдЬреЛрдбрдгреАрдореБрд│реЗ 3, CBSE рдордзреНрдпреЗ рд╢рд┐рдХрдгрд╛рд▒реНрдпрд╛ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ рдиреИрд╕рд░реНрдЧрд┐рдХрд░рд┐рддреНрдпрд╛ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛рддреНрдордХ рдзрд╛рд░ рдорд┐рд│рддреЗ. рдпрд╛рдореБрд│реЗ, рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдорд╛рдЪреА рд╡реНрдпрд╛рдкреНрддреА (Extensive Syllabus) 10 рдЕрдзрд┐рдХ рдЕрд╕рд▓реА рддрд░реА, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ рдХрдореА рд╡реЗрд│реЗрдд рдЬрд╛рд╕реНрдд рдорд╛рд╣рд┐рддреА рдЖрддреНрдорд╕рд╛рдд рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдЪреА рд╕рд╡рдп рд▓рд╛рдЧрддреЗ, рдЬреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рддреЗ рдкреНрд░рд╡реЗрд╢ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛рдВрд╕рд╛рдареА рдорд╛рдирд╕рд┐рдХрджреГрд╖реНрдЯреНрдпрд╛ рддрдпрд╛рд░ рд╣реЛрддрд╛рдд.5