#kubeta

Anong klaseng kuwento ang inaasahan mo sa ganiyang pamagat? Maaring katatawanan o kuwentong nakakadiri ang maiisip mo diba? Ngunit ang kuwentong ito ay hindi ganiyan kababaw. Kahit hindi halata, may mas mailalalim pa pala ang kahulugan ng salitang kubeta. 

“Sensitibo ako sa usaping kubeta.” Unang linya palang ay maeengganyo ka nang basahin dahil magkakaroon na ng mga katanungan sa isip mo tulad ng “Bakit siya sensitibo?” “Ano bang meron?“ “Kubeta lang gagawan pa ng mahabang akda” Ngunit kapag pinagpatuloy mo ang pagbabasa, unting-unti masasagot ang mga katanungang ito at ikaw ay maliliwanagan kung bakit kailangan pa ito maisulat. 

Batang-kubeta raw ang tawag sakanila dahil kubeta raw ang tawag sa loobang nilakihan niya sa Tondo. Sa bahaging ito ng storya, kinuwento niya kung gaano kahirap ang dinanas niya para lang dumumi o gumamit ng kubeta. Mayroon lamang isang CR para sa lahat o mas kilala sa tawag na palikurang-bayan. At dahil nga marami ang gumagamit nito lagay mo nalang sa isip mo ang katagang “kapag maraming tao, maraming tae.” Ngunit hindi niya ito naranasan dahil mayroon silang sariling kubeta na hindi mo rin naman maipagmamalaki dahil parang ganoon rin naman ang kalagayan, hindi nga raw siya gagamit doon kung hindi siya taing-tae na at no choice na siya. Dito na inexplain kung ano ang itsura ng kubeta nila, magaling si Nancy Kimuell-Gabriel dahil talaga nga namang maiimagine mo ang kubeta nila habang binabasa ito. Nakakapandiri at kasuklam-suklam. Marami pang siyang hinaing tungkol sa kaniyang karanasan bilang isang batang-kubeta. Napunta na nga ang kuwento mula sa mga kubeta ng mga kaklase niya na nagagamit niya paminsan-minsan hanggang sa pagiging mulat at pagiging aktibista niya na nag dala sakaniya kung saan saan. Nakakatawa nga na kahit ang dami na niyang naranasan, hindi nawawala sa isip niya ang kubeta. “At dahil napalaot na ako sa daigdig ng aktibismo mula noon, lumawak na din ang network ng toilet ko.” Mistulang advantage na sakaniya ang pag-alis alis niya dahil may bago nanaman siyang CR at hindi na siya magtitiis sa kubeta na meron sila sa Tondo. 

Para saakin, nakakatuwa na sa ganitong kaliit na bagay, sa pagkawala nang matinong kubeta sakanila, ay mayroong nakapaloob na mga isyung panlipunan. Una ay ang pagkakaroon ng sakit, dahil nga sa iisa ang ginagamit nilang CR at ito pa ay hindi nalilinis, halo-halong sakit na ang makukuha mo dito. Hindi mo na alam kung dahil ba sa kadumihan o nahawa ka nalang sa mga taong gumagamit nito.Pangalawa ay ang maikling bahagi sa kuwento kung saan may kapitbahay silang umiiyak na lumabas sa kubetang iyon na may dalang maliit na garapon na ang laman ay tila maliit na bagay na nalulunod sa dugo. Abortion, hindi ba? Matunog ang isyung ito ngayon. Pinagtatalunan kung pro-life ba dapat o pro-choice. Pangatlo ay ang pagiging corrupt ng ating pamahalaan. Bakit kahit simpleng palikuran lang ay hindi nila magawan ng paraan, mas inuuna pa nila ang mga walang kwentang bagay na sila lang ang nakikinabang.

Dahil sa mga malilit na problemang ito, makikita mo na ngayon kung ano ba ang major problem na nagsasanhi sa mga ito.

Dito na papasok ang problema ng kahirapan. Bakit? Una, madalas mga mahihirap ang nagkakasakit dahil nga hindi maayos ang lugar kung saan sila nakatira. Dagdag pa na iisa lang ang kanilang kubeta. Pangalawa ay ang abortion, nagagawa lang naman ito sa iilang dahilan at ang isa roon ay ang pagiging mahirap. Wala ka na nga pangtustos para sa sarili mo, mag-aanak ka pa ba? Pangatlo, dahil sa pagiging corrupt ng gobyerno natin lalo lang naghihirap ang mga mahihirap dahil hindi sila nabibigyan ng pansin, hindi nagagawan ng solusyon ang pagiging mahirap nila.

Sabi nga ng aming propesor, magaling ang isang manunulat kung mabibigyan nito ng bagong muka ang isang isyu na hindi na bago sa pandinig o sa mata ng mga mababasa. Nagawa ito ni Nancy Kimuell-Gabriel dahil kahit sa simpleng paraan ng pagkukwento niya ng karanasan ay mas namulat niya ako sa mga isyu sa lipunan na matagal ng nandiyan ngunit hindi ko iniintindi o binibigyang pansin.

Mula sakaniya na pampublikong-palikuran lang ang meron, sa mga kaklase niyang magaganda ang CR, sa mga pamilya ng minero sa Benguet Consolidated na komunal lang ang mga toilet hanggang sa CR na naipagawa na niya ngayong may asawa na siya, masasabi talaga na makikita mo ang estado ng buhay ng isang tao base sa palikuran nila. Ihalimbawa nalang natin ang karanasan ng bida. Dahil nga wala silang sari-sariling kubeta, iisa lang ang ginagamit nila kaya di mo mawari kung kubeta pa ba ito o poso negro. Di tulad kung may sarili kang kubeta, malinis ito dahil iilan lang kayong gumagamit- iilan lang kayong gumagamit dahil may pera kayo upang makapagpagawa ng sarili ninyong kubeta. Talaga nga naman mahirap maging mahirap. Pati kubeta ay may social class. Masasabi ko nalang na ang swerte ko dahil may nagagamit akong CR na maayos.

Sa huli, nakapagpagawa ng sariling kubeta ang bida at aniya “Ang kubetang ito ay simbolo ng paglaban naming mag-asawa sa kahirapan at marubdob na hangaring huwag nang ulitin pa ang kasaysayan ng nakakadiring pinagdaanan.” Naging motibasyon niya ang nakaraan upang umahon sa hirap para hindi na maranasan ng anak niya o niya mismo ang naranasan niya noon.

Ngunit marami pa ang hindi kaya umunlad ng ganiyan. “Nagtagumpay kami, pero marami pa rin tayong kababayan na walang sariling maayos na palikuran...” Hindi lahat ay may kakayahan katulad ng bida upang umunlad sa hirap. Marami ang nagtitiis nalang sa estado ng kanilang mga buhay hanggang sa mamatay nalang sila na ganoon. Kaya importante ang ganitong mga akda, importante na naisulat ito ni Nancy Kimuell-Gabriel dahil nabibigyan niya ng boses ang mga mahihirap upang mas maintindihan ng lahat na ganito ang nangyayari sa lipunan. 

Soi cầu MB 16/10/2021 – Đoán trước kết quả xổ số lô đề miền bắc xsmb. Soi cầu XSMB miễn phí, chốt số VIP miền Bắc hôm nay.

Tìm hiểu về soi cầu XSMB ngay để bạn sẽ thấy được những phương pháp thức khiến rẻ nhất.

Khi bạn tìm mọi cách đang chạy chuẩn, bạn sẽ sở hữu được nhiều lựa chọn khả năng ăn thưởng hơn từ cả lô và đề cho mình

Lúc bạn soi cầu hay nghiên cứu về lô đề về thì bạn có thể chơi đoán trước được chuẩn chỉnh.

lúc chơi bạn mang gắng sở hữu 1 hướng chơi chuẩn để khiến cho sao sắm ra được lô đề xuất sắc cho mình.

Kubeta, isang salitang maglalarawan ng iyong katayuan sa lipunan. Isang salita na magbabago ng iyong pananaw tungkol sa kahirapan. Paano nga ba na ang isang kubeta ay naging pokus ng kwentong ito?

Marahil, karamihan sa atin ay may mga sariling kubeta na pawang simple lang pakinggan pero ang lalim ng epekto na pinapakita nito sa lipunan. Noong bata pa ako, wala kaming sariling kubeta, nakatira kami sa isang compound na iisa lang ang CR. Lahat ng nakatira doon ay gumagamit sa kubetang iyon. Marami ang nakakaranas ng ganitong sitwasyon sa panahon ngayon, marahil wala silang kakayahan na magpagawa ng sarling kubeta kaya pinagtitiisan nila na gumamit ng iisang kubeta lamang. Pinagmumulan din ito ng mga sakit lalo na sa mga bata na mahina ang resistensya para labanan ang mga sakit na dulot nito. 

May mga pagkakataon pa na kapag bumibisita tayo sa ating mga kamag-anak, ang una nating tinitignan ay ang kanilang kubeta. Sabi nga nila, doon mo makikita ang personalidad ng isang tao. Doon mo rin makikita ang katayuan ng isang tao. Tuwang-tuwa ang ibang tao kapag nakakagamit ng magandang CR dahil di iyon ang nakasanayan nilang gamitin. Makikita palang dito ang buhay na tinatamasa ng may magandang kubeta kumpara sa mga wala.

Pinapakita lamang dito na ang mga tao ay kayang husgahan sa pamamagitan lamang ng kubeta na mayroon sila. Simple lang, kapag di maganda at di kaaya-aya ang kubeta niyo, mahirap ka. Nabibilang ka sa mga low class sa ating lipunan. Sa kabilang banda, kapag maganda ang iyong kubeta at halatang pinaggastusan, at maraming kubeta sa isang bahay, ibig sabihin lamang ay mayaman ka. Nabibilang ka naman sa mga high class na tao sa lipunan.

Kitang-kita sa paraan ng pagsusulat ng may akda na gumamit siya ng mga simbolismo upang ipahayag ang kanyang kaisipan tungkol sa lipunan at ang pagkakaiba ng katayuan ng bawat tao nito. Ang kwentong ito ay di lamang nakapokus sa kubeta kundi sa karanasan ng bawat tauhan ng akda - ang kahirapan. Pinapakita rito ang pagaasawa ng maaga, ang kawalan ng trabaho, at pagkakaroon ng maraming anak na karaniwa’y sanhi ng kahirapan. 

“KUBETA ang tawag sa loobang nilakihan ko sa Tundo. Batang-Kubeta naman ang tawag sa mga tagaroon, isang identipikasyong lalong ikinakabit sa mga napapasubo sa gulo o kaya sa koponan ng basketbol na nanggagaling sa aming looban”.

Sinabi sa kwentong ito na ang kubeta ay isang identipikasyon. Tumutukoy sa personalidad ng mga tao sa looban ng tondo ang kubeta. Isang salita na magagamit para husgahan ang mga taong ito. Karagdagan, pinakita sa kwentong ito na nagiging sensitibo ang pangunahing tauhan sa kubeta ng pamilya niya. Marahil, naranasan niya ang mapait na buhay noon at ayaw niya itong iparanas sa kanyang mga anak. Ang buhay niya noon sa maduming kubeta ay tuluyan na ngang nagbago at ang buhay na yon ay di niya na gugustuhing balikan pa. 

Matalino ang paggamit ng may akda sa konsepto ng Feminismo. Inilaad ng may akda na mas maalaga ang mga babae sa paggamit ng kubeta kaysa sa mga kalalakihan dahil nakaatang daw sa babae ang paglilinis ng bahay. Babae ang unang nahihirapan kapag nagkakaroon ng krisis sa tubig o mga di sapat na serbisyong pampubliko sa lipunan. Sinasabi lamang dito ang realidad na nangyayari sa lipunan na ang mga kababaihan ang lubos na nahihirapan sa mga isyung panlipunan. 

“Isipin na lang, kung ilalagay marahil ang lahat ng salaping dinambong at kinurakot ng mga pulitiko sa pagpapagawa ng kubeta para sa mga tao, baka di malayong maisalba natin ang mga Pilipino sa nakapanlilit na salik sa ating mga pagkatao”.

Ito ang linya sa kwento na tumatak sa akin dahil pinaparinggan niya rito ang mga kurakot na pulitiko at ang kurapsyon na pinakasanhi ng kahirapan sa lipunan. Pinaliwanag ng may akda na malaki sa paghubog ng pagkatao ng isang tao ang pagkakaroon ng malinis na kubeta. Kung naibibigay lamang iyon ng gobyerno, marahil di nararamdaman ng bawat Pilipino ang panliliit dahil sa pagkakaroon ng walang kwentang kubeta. Ang serbisyong pampubliko ang marahil na tinutukoy ng may akda na dapat ibahagi sa bawat Pilipino. 

“Mahirap talaga ang buhay ngunit naisip mo na ba ang ibang tao na walang makain, walang matirhan at hindi makapag-aral. Masuwerte ka pa sa kalagayan mo. Okay lang na magpahinga pero ‘wag susuko sa laban ng buhay” laging sinasabi sa akin ng nanay ko kapag gusto ko ng sumuko.

Sa paglakbay ko araw-araw mula bahay hanggang sa pamantasan, araw-araw ko nakikita ang mukha ng kahirapan. Mga batang lalaki na may bitbit na boteng may rugby, hithit dito hithit doon. Mga dalagitang may karga-kargang anak, umiikot nagaabot ng puting sobre sa mga taong dumadaan. Mga matandang nasa lansangan may hawak na lata nagmamakaawa bigyan kahit na barya. Mga may kapansanang nasa daan dala-dala ng kamag-anak, humihingi ng kakaunting barya. Hindi lang ito, mga pamilyang nasa ilalim ng tulay, nasa gilid ng mga lansangan na kapag umulan nagmamadaling humanap ng masisilungan. Iskwater, lugar kung saan sinasabing halos lahat ay hikahos sa buhay. Iba’t-ibang istorya ang iyong makikita, istorya ng tagumpay at istorya ng pagkatalo. Sa kuwentong Kubeta ni Nancy, ipinakita dito kung gaano kahirap ang buhay nila noon, na mismong maayos nakubeta ay wala sila; kubeta na isa sa pinakaimportanteng bagay na mayroon dapat sa loob ng bahay.

Gobyerno ba ang may kasalanan o mismong mamamayan na? Maraming proyekto ang gobyerno para sa taong mahihirap ngunit hindi ito sapat, dahil kung naging maganda at mas planado ang mga proyekto, hindi na dapat ganto. Lumalaki ang populasyon sa Maynila dahil sa mga taong galing sa mga rural na umaasa na mababago ang buhay nila doon. Hindi ko alam ano ang problema pero alam ko na naghahanap lang sila ng mas magandang oportunidad, mas magandang trabaho. Mayaman naman ang Pilipinas, bakit tayo naghihirap? Dahil umpisa pa lang may mali na sa pamamalakad at mali din ang paggamit sa mga tanging-yaman ng bansa. Ito ay dahil sa KORUPSYON na hindi maalis alis sa pamahalaan. Mga pera ng bayan na hindi maayos na nailalatag at nailalaan para sa mga pangangailangan ng mga mamamayan. May punto nga naman ang sabi ng iba, Lalong yumayaman ang mga mayayaman, lalong naghihirap ang mahihirap. Ngunit, may mga katulad ni Nancy na ginamit ang karanasan, kahirapan upang magtagumpay sa buhay. Wala silang kubeta noong siya ay maliit pa kaya noong na nagkaroon na ng sapat na pera una niyang pinagawa ay isang malinis na kubeta, dahil ika niya na kung ano ang gamit na meron ka at kung gaano kaganda ang mga ito ay sumasalamin sa estado ng iyong buhay. Napakaraming kuwento na ang aking narinig na mga taong nagsimula sa baba at sobrang hikahos sa buhay, ngunit nagtiyaga at hindi sumuko sa laban ng buhay. Halimbawa na lamang si Henry Sy na isang magsasapatos noon at ngayon may-ari ng sikata na SM Malls, napabilang pa sa mga pinakamayayamang tao sa buong mundo. Sana ganito lahat ang katungtungan ng lahat, sana lahat ay maging matagumpay.

Isa pa, kahirapan ay isa sa mga ugat ng paggawa ng mali na nagbubunga ng pag-angat na bilang ng krimen sa bansa. Bakit ba sila nanghoholdap? Nagnanakaw? Ngunit hindi naman lahat ay kasalanan ng gobyerno, may pagkukulang din ang mga taong nasa kalagayang ito.

Panghuli, alam mo na mahirap ang bansa kapag ang bilihin ay tumataas na naman, malalang traffic, dumadami ang mga taong walang trabaho, pag-angkat ng mga bagay galng sa ibang bansa dahil sa mga kakulangan natin atbp. Dumadami ang populasyon ng bansa ngunit ang pagusad ng ekonomiya ay hindi nakaksabay rito. Marami na din ang mga nakapagtapos na walang mahanap na trabaho. Marami tayong kababayan na nakikipagsapalaran sa ibang bansa para baguhin ang kanilang buhay. Maraming pagkukulang, marami ang dapat ayusin at baguhin. Kailangang may aksyon na gawin, kailangan lahat ay kumilos, magtulungan at magkaroon ng pagkakaisa.

Kahirapan, isa sa mga isyung panlipunan na tila wala ng solusyon? Kahirapan na kahit saan ay nandyan? Sino ba ang may kasalanan? Sino ba ang dapat sisihin? Naisip mo na ba kung ano ang itsura ng bansa na wala ng taong nakatira sa lansangan at lahat ng tao ay nakatira sa maayos na tirahan? Maganda, sobra.

KUBETA

Nancy Kimuell-Gabriel

Paano kaya ang buhay ng mga tao kung hindi nabuo ang konsepto ng mga banyo? Minsan mo na bang naisip kung gaano kahalaga ang mga inidoro?

 Kung oo, marahil nga'y naranasan mo na ang "emergency call" ni Inang Kalikasan. Napakahirap maglabas ng sama ng loob kung wala ka sa iyong tahanan. Lalong-lalo na kung nasa bokabularyo ng iyong likuran ang salitang "namamahay." Ang marami sa atin ay kadalasang takbuhan ang mga pampublikong palikuran sa ganitong mga pagkakataon. Suking-suki ang mga kilalang pasyalan, kainan, at kung minsan ang mga bahay ng iyong mga kaibigan.

Kung ikaw nama'y minamalas at nasa kalagitnaan ka ng biyahe na walang madaanang gasolinahan, mabagal na usad ng trapiko sa EDSA, o hindi kaya'y nasa final exams ka ni Ma'am, napakahirap talagang pigilan. Marahil ay mas pipiliin mong magdasal, matawag ang halos lahat ng mga santo at kung hindi papalarin ay baka wala pang tubig sa palikuran ng paaralan ninyo. Malalamig na pawis, nagtatayuang-balahibo at nangangati mong pag-upo. Ang sama nga naman talaga ng araw mo.

Hindi biro ang ideyang naitulong ng mga kubeta sa ating buhay. Lahat tayo'y tila bang nagiging ibang mga tao sa tuwinh naliligo. Lumalabas ang mga tinatagong talento. Nagsisilbing ligtas na lugar sa mga opinyon at paniniwala nating hindi kayang ibigkas ng mga labi. At higit sa lahat, ayon sa akdang ito, ang sumasalamin bilang antas ng ating katayuan sa lipunan ay ang kalagayan ng mga palikuran mayroon tayo.

Napakaswerte ng mga taong araw-araw nakikita ang ganda ng makintab at malinis na comfort room. Kumpleto sa mga porselanang toilet bowl na may kasama pang flush, lababo at pinto. May bidet, bathtub at rainfall shower. Kung ikaw ay mayroong higit sa tatlong bilang mula sa mga nabanggit, ikaw ay aking binabati. Magpasalamat ka dahil kaya mo rin makakain ng higit pa sa tatlong beses sa isang araw. Bukod pa dito'y lumaki kang may regular na espasyo upang malagpasan ang mga dagok sa kakulangan ng mga personal na banyo.

 Napakalayong paglalarawan mula sa mga katayuan nang paggamit sa mga kubeta ng mga nasa laylayan. Mabaho, kapos sa tubig pambuhos, at kung sagad ang pagiging kapos ay wala pang mga inidoro. Kung saan ang mga mamamayan dito'y naging araw-araw nang pasakit ang pagdumi at pagligo. Ang pagkakaroon ng maayos na CR sa bawat tahanan ng sambayanang pilipino ay ang mga munting pangarap ng mga danas ang kahirapan. At pawang naisawalang bahala na masolusyonan ng ating bayan.

Naniniwala ako na sa lahat ng bagay, kahit ano man yan -- maging maliit o malaki, may kasarian o wala, nagbibigay tuwa o lungkot o inis o diri, ay may matututunan ka. Kahit papano. Kahit ang usapan ay dumi. Dumi na nanggagaling sa buhay na anyo. Lumalabas sa ilalim. Natin. Sa may bandang likod. Oo na, nalarawan na siguro sa isip mo yung tinutukoy ko.

Tae. Sinabi pa talaga eh 'no? Sige, jebs na lang. O ebak. Tama na nga.

Yun lang din naman pinaguusapan sa binasa kong maikling kwento na isinulat ni Nancy Kimuell-Gabriel. Bago tayo magpatuloy sa kwentong libangan, kailangan natin ipakilala ang may-akda. Mas madaling intindihin ang akda kung maintindihan muna ang konteksto ng teksto. At ang kanyang kabilangan sa pagiging aktibista ay makikita sa kanyang panunulat. Lalo sa huling mga talata ng kwento ito ay mapapansin. Ang isang manunulat kasi ay nagpapahiwatig, nagdadala ng hindi lang emosyon, pero paniniwala sa kanyang mga salita. Hindi ba tuwing nagsasalita ka at may sinabi kang hindi ka naman kunbinsado ay naiilang ka kung nagiging totoo ka ba sa sarili?

Dito ay mapapansin ang totoong paniniwala ng may-akda base sa mga karanasan niyang mali at nakakalungkot (at nakakadiri). Ang isa sa kayang gawin ng manunulat ay magimplumensiya ng mambabasa sa kanyang sinasabi at buksan ang mata't kamay para gumalaw ang sambayanan papunta sa kaayusan.

Ikatlong gantimpala ang karangalan na naitanggap ni Gng. Kimuell-Gabriel dito nang dahil sa pagpokus sa isang bagay na ginagawa ng tao o hayop, maliban sa kumain at gumalaw. At sa pagsabi ko ng pagpokus ay pokus nga naman talaga, na nakikita mo na ang mga larawan niyang nakakakilabot at mapapaisip ka na "itutuloy ko pa ba 'to? Ang kadiri."

Oo, maniwala ka. Natatawa na lang ako sa ibang imahe dahil nakakadala talaga at mapapaurong na lang ako sa inuupuan. Kahit sabihin nating "creative non-fiction" ang akda, na nanggaling sa totoong karanasan na binigyan ng kaunting kalalaan, ito ay nakakalungkot na lang isipin na sa palikuran ay lumilitaw ang problema sa paligid at pamahalaan. Tandaan, aktibista itong may-akda natin, bukas kaisipan dapat. Maging sa kapital ng bansa ito binase o hindi, totoong nagaganap sa bansa, kahit sa mundo. Palagi nating pinproblema ang papasok sa bibig, ni hindi natin naiisip na kasing-bigat ng problema yun sa paglabas sa puwit. Ito ang kwento ng kahirapan na nasa ilalim ng ibang ilaw, ibang anggulo.

Ang ganda ng intensyon pagdating sa progreso pero maraming beses nanggagaling ito sa mapangit na karanasan. Dumali ang buhay ng ating mga anak at sa mga anak nila at sa mga anak nila at sa mga anak nila ay nasa isip nating 'pag tayo ay madapa, masugatan, o mabigatan. Maganda ang bunga ng kahirapan dahil dito ka mas matututo. 'Pag napaso ka sa apoy noong bata ay nakatatak na sa isip mo na masakit yun, at hindi na mauulit. Kamangmangan na ang bumalik sa nakakasakit. Kaya sensitibo siya sa kwentong kubeta. Alam niya ang sakit na dinadala nun at masasabi ay hindi kailangan maranasan pa ng iba, lalo na ang kanyang mga anak.

Sino ka ba naman kung ang bahay mo, na koleksiyon ng iba't ibang mga kwarto, ay hindi aalagaan ang kwartong hindi lagi nakikita ng tao o bisita, pero kailangang kailangan pagtapos kumain? Pansin ba na ang isang kwarto ay pwedeng makaapekto sa ibang mga kwarto kung hindi nagagawa ang layunin? Nagiging living room ba talaga ang living room kung hindi ka nakakain ng maayos sa hapagkainan o makatulog sa tintulugan? Nagiging tunay na mabait kang tao kung hindi mo inaalagaan ang relasyon mo sa pamilya? At nagiging mabait ka lang sa tao sa labas? O yung baliktad na mabait ka lang sa kilala at walang kwenta ang 'di kilala? Nagiging tirahan ba ang bahay 'pag di ka kumportable sa isang kwarto? Dahil nga tirahan mo siya, dahil nga buhay mo siya, ay dapat bigyang pansin ang lahat ng pumapasok -- maging tao, paniniwala, pagkain, gamot, at ang lahat ng lumalabas -- salita, kilos, o tae.

Tuloy lang.

Patrick

Mabahong Katotohanan - Pagsusuri sa Kubeta ni Nancy Kimuell-Gabriel

“Ano bang meron sa kubeta? ‘Di ba puro tae lang naman ‘yon?” Yan ang una kong naisip noong mabasa ang pamagat. Ngunit mali, hindi lang pala basta tae ‘yan.

“Sensitibo ako sa usaping kubeta.”

Umpisa pa lang pamatay na. Magtataka ka kaagad o hindi kaya’y magugulat o matatawa dahil sino bang tao ang ganito kaapektado sa kubeta at naisipan pa itong sulatan ng akda?

Sinimulan sa pagpapakilala ng iba’t-ibang pangalan, anyo at gawi sa kubeta. Nabanggit na laos na raw ang kubeta, CR (comfort room) na ang tawag ngayon. Sa agos ng panahon ay naimpluwensyahan na tayo ng ibang lahi kaya’t nagbago na. Pati wikang atin hindi na normal gamitin. Ang mga nakakaangat sa buhay ay may kanya-kanyang pakulo sa kubeta. May pa-heater, shower, bidet, power-saver lamp, air freshener, exhaust fan at iba pa. Biruin mo, pati sa cr ay may mataas at mababa.

Pumasok na ang paglalahad ng karanasan noong naalala niya ang nakakamanghang kubeta nila Gina. Pati na rin ang dahilan kung gaano siya kasensitibo sa usaping ito. Sa puntong tinutukan niya at ng asawang si Fred ang paggawa ng pangarap niyang banyo. Mitikolosa. Bawat detalye ay dapat na maganda at malinis. Napag-uusapan ng pamilya niya ang pagiging sensitibo niya sa kubeta sa tuwing sila’y nasa hapag. Jebs, tae, ebak. Kahit sino ay mapapahinto sa ganitong usapan. Lalo na siya, bilang isa pala siyang “Batang-kubeta.” Tawag pa lang, ang bantot na.

Noon sa Tondo, kung saan siya lumaki, uso ang public toilet. Hindi lahat may sariling cr kaya’t ang kalye ay naging palikurang bayan. Sa Kalye Benita hango ang taga-kubeta o batang-kubeta. Ikinwento niya ang mga kadiri at kasuklam-suklam niyang karanasan sa paggamit ng kubeta mula elementarya hanggang pagtanda na hindi kailanman mabubura sa kanyang alaala.

Malala, brutal at nakakasuka ang mga ginamit na salita. Mahalagang paalaala na hindi dapat ito basahin habang kumakain.

Sabi nga nila, sa banyo mo malalaman kung gaano kalinis ang isang tao o pamilya. Ngunit paano ito? Wala namang sari-sariling banyo. Nakabisado niya na lang ang pagkakakilanlan ng bawat anyo ng tae depende kung sinong masaksihan niyang huling gumamit nito. Grabeng paghihirap ang dinanas niya sa kubeta. Mag-iigib ng tubig bago ilabas ang sama ng loob, gagamit ng payong kapag umuulan upang hindi maanggihan, bantay sarado sa pagtingala upang hindi mabosohan atbp. Sa isang tagpo pa, nasaksihan niya sa kubeta ang pagkawala ng buhay ng isang dugo na nasa garapon. “Maraming kasi” ang nabanggit niyang dahilan sa pagkalaglag ng bata. Ngunit para sa akin, mali na mamatay ang walang malay kahit pa anong dahilan. Dugo man kung ito’y tawagin ngunit mali pa rin na buhay nito’y kunin.

Malinaw na may argumento sa parteng ito, hindi raw dapat nakikielam ang bata sa usaping pangmatanda. Dapat manatiling tahimik. Ang nakatatanda lamang ang may boses at may nais sabihin. At dapat iyong irespeto, kahit pa ayaw mo. O kahit gustuhin mo mang malaman sa murang edad ang usaping sensitibo at makamundo.

Sa isang eksena ng pakikitae niya ay sinabi ni Yaya Belen sa kaniya na “araw-araw kang dumumi, baka magkasakit ka niyan.” Marami nga naman kasing sakit na makukuha dahil mikrobyo sa loob ng katawan ang pinag-uusapan dito.

“Ang problema ng kubeta sa agos ng pakikibaka.” Dinala niya ang karanasan hanggang hayskul at sumali sa organisasyong tumatalakay sa suliraning panglipunan. Lalo siyang naging mulat. Kahit di nila lubusang maintindihan ang sitwasyon, ang alam nila ay nagkakadayaan. Isa ang aktibismo sa dahilan ng paglawak ng pananaw niya, pari na rin ng kubeta niya.

Noong 1958, nakapagpundar na siya at kaniyang asawa ng sariling banyo sa wakas. “Ang kubetang ito ang simbolo ng paglaban naming mag-asawa sa kahirapan at marubdob na hangaring huwag na ulitin pa ang kasaysayan ng nakakadiring pinagdaanan.” Ang bawat dumi sa kubeta ay sumisimbolo sa kahirapan at iba pang isyung panlipunan na kapag di sinulusyunan na buhusan ay pagsasawalang bahala na ang amoy nito ay mas lumala at lalo pang bumaho. Ayaw na nilang iparanas sa kanilang mga anak ang nakakadiring nakaraan. 

Ang porma ay creative non-fiction, kinekwento ang pinag-ugatan hanggang sa makarating sa pagbabagong nais ipahiwatig. Impormal, o balbal, ang mga salitang ginamit. Mahusay na nakonekta ang kwento sa mensahe. Ito ay naglalaman ng karanasan na nagtulak sa kaniya upang magkaboses sa pamamagitan ng pagsusulat. Kubeta sa bawat pamilyang nangangailangan ang plataporma ng akdang ito. Sa orihinalidad, sigurado akong naiiba ito sa lahat. Karumal-dumal ang bawat tagpo ngunit may katuturan. Hinayaan ng akda na palawakin ang pananaw ng mambabasa.