KortPittig: De menselijke aandachtsspanne op speelse wijze onderzocht
Het is een jaarlijkse traditie om een programma van het driedaagse literaire festival Nieuwe Types - dat zich in theater Aan de Rijn voltrekt - door de eerstejaars Creative Writing in te laten vullen. Het programma luidt ‘KortPittig’ en onderzoekt de aandachtsspanne van de kijker. Dit doet het aanvankelijk door een wetenschapper aan het woord te laten over de werking van de menselijke concentratie en hoe die zich manifesteert in het brein. De ietwat onhandige professor Ardi Roelofs strooit met biologische termen die in literaire kringen niet tot het dagelijks jargon behoren. De vriendelijke botsing tussen de literaire alfa-wereld met de beta-wereld werkt door op de lachspieren van het publiek. De conclusie van Ardie: ‘schrijf een goed en vermakelijk boek en mensen verliezen hun aandacht niet.’ Wat goed dan is, laat Ardie - zo als een wetenschapper dat betaamt - in het midden. Op inhoudelijk vlak weinig nieuws onder de horizon, maar de toon en de invalshoek op het programma is perfect getimed. Het zorgt ervoor dat de rest van de literaire performances met de invalshoek van de aandacht worden bekeken. Het dwingt de kijker om bij zichzelf te rade te gaan: Haak ik af, of verlies ik mijzelf in de woorden van de vertellers?
Het programma is divers en de inhoudelijke verschillen tussen de performances zijn nauwkeurig uitgedacht. Zo draagt Lotte Lentes een lang verhaal voor dat ingaat op details en vertelt Marc van der Holst korte verhalen waarin alleen het strikt noodzakelijke wordt opgenomen. Voor Marc lijkt humor een belangrijke factor te spelen terwijl Lotte zich meer begeeft op het domein van de verwondering. De twee werden in een ander programmadeel gelijktijdig door twee studentes geïnterviewd die tevens als hosts van de avond fungeerden. Hoewel de twee interessante antwoorden gaven, miste er tijdens het interview een spanningsveld tussen de twee schrijvers en mocht dat ook helemaal niet de bedoeling zijn geweest van de makers dan rest de vraag: waarom deze twee schrijvers gelijktijdig interviewen?
Andere artiesten waren Lisa Weeda en L-Deep. Die eerste stal de show, allereerst omdat Lisa vermakelijk is om naar te kijken en anderzijds vanwege een interessante, maar toch vooral grappige GIF-presentatie. Lisa toont de waarde van Gifjes aan op humoristisch vlak, maar ook op informatief vlak. Via een Gifje kunnen we een verhaal vertellen dat de lading heel precies dekt, woorden zijn dan overbodig. Haar presentatie sluit ook goed aan op de algemene tendens in de samenleving dat er minder gelezen wordt. Lisa laat zien: verhalen blijven toch wel verteld worden, maar de uitingsvorm van die verhalen - getuige de populariteit van Gifjes - verandert.
Dan L-Deep die met scherpzinnige Spoken Word over liefde en de dood in ieder geval de aandacht van het publiek weet vast te houden. Zijn handgebaren en beweeglijkheid brengen zijn performance tot leven, verder speelt L-Deep met de dubbele betekenissen van woorden en spreekwoorden en verandert ze daar waar nodig. Wat dat betreft is wat hij doet pure woordkunst, of woordknutselen, het is maar net hoe je het wil bekijken. Wie echter in zijn bed nog eens diep nadenkt over wat L-Deep allemaal gezegd heeft tijdens zijn performance kan wel eens op een zwart gat in het brein stuiten. Dat is niet gek, de inhoud lijkt ondergeschikt aan de directe ervaring. Op dat gebied treffend dat hij is uitgenodigd: zijn performance wekt een spanningsveld op tussen de iets toegankelijkere performances en de iets taaiere performances van bijvoorbeeld Lotte Lentes, die iets meer aandacht van je vragen. Het programma stelde eigenlijk impliciet de vragen: Waar liggen de verschillen tussen de performances? En: Hoe ervaart de kijker de performances tijdens KortPittig en na afloop van KortPittig?
Absurdheid van de realiteit
Juweel van de avond is de eerder genoemde Marc van der Holst, die in zijn korte verhalen de absurdheid van de realiteit laat zien. Marc krijgt de lachers op zijn hand, ook door zijn oprechte, ietwat onhandige vertoning. Een interessant en goed op elkaar aansluitend programma dat de aandachtsspanne in ruime zin verkent.
