Migjeni dhe Umberto Eco themelojnë një media
MĂ« 1935, 80 vjet mĂ« parĂ« shkrimtari shqiptar Migjeni shkroi njĂ« skicĂ« eseistike tĂ« quajtur âProgrami i njĂ« revisteâ.
ĂshtĂ« hera e parĂ« qĂ« nĂ« historinĂ« e letrave shqipe trajtohej njĂ« motiv i tillĂ« i modernitetit qĂ« lidhet me lirinĂ« reale, ose konvencionale tĂ« shtypit dhe tĂ« mediave. Ky motiv sot Ă«shtĂ« tepĂ«r kĂ«lthitĂ«s dhe aktual.
Në skicën migjeniane janë disa intelekualë (pa emër), të cilët duan të bëjnë një revistë. Por duan që revista të jetë kinse e pavarur nga politika.
Mënyra se si është shkruar kjo skicë të kujton një parabolë ironike.
NdĂ«r tĂ« tjera ja çâthuhet nĂ« tĂ«:
â Jo! Jemi dakord. Se politika sâka njĂ« themel tĂ« shĂ«ndoshĂ«, sâka ligj, sâka rregulla, sâka kllef. Madje, sâka as moral â ia shtoi njĂ« redaktor moralist, tue i shikue kolegĂ«t pĂ«rmbi syza.
Ky redaktor, asaj dite pĂ«r drekĂ«, nĂ« vend tĂ« bukĂ«s, pahiri, futi nĂ« gojĂ« njĂ« cep tĂ« librit âMorali fetarâ dhe, kur pa se nuk shkon, e pĂ«shtyni. MirĂ«po zotnia kishte te shtĂ«pia fĂ«mijtĂ«; e fĂ«mijtĂ«, si thotĂ« pedagogjia moderne, janĂ« majmuna, prandej, kur e panĂ« tâanĂ« tue pshtye, ia nisĂ«n dhe ata fuj-fuj-fuj!
â Politika Ă«shtĂ« njĂ« kameleon, i cili â dihet â simbas vendit ku gjendet, merr dhe ngjyrĂ«n. TĂ« mendojmĂ« se kameleoni gjendet mbi njĂ« shkrep dhe, natyrisht, merr ngjyrĂ«n e shkrepit. TĂ« dĂ«ftojnĂ« me gisht deh ti mezi dallon nga shkrepi. LĂ«shohe turravrap me e xanĂ«, por kthehe me trofej nĂ« ballĂ«, si me pasĂ« qenĂ« nĂ« LuftĂ«n e TrojĂ«s. Balli yt asht bamĂ« dhe njĂ« herĂ« ma i madh nĂ« tĂ« pĂ«rpjekun me shkrepin. Se kameleonin tash e ke, tash sâe ke. TĂ« iku.
â Qe njĂ« definicioni i politikĂ«s, po qe se mund tĂ« ketĂ« politika definicion, â tha njĂ« tjetĂ«r redaktor.
â Politika sâhyn nĂ« program tĂ« revistĂ«s sonĂ«!
â Jo! Jo! PĂ«rsritnĂ« tĂ« gjithĂ« redaktorĂ«t, tu e e pasĂ« ende tĂ« freskĂ«t kujtimin e atij qĂ« donte me e xanĂ« kameleonin. Asht e rrezikshme politika, â i pĂ«rsĂ«ritshin shoqi-shojt tue ia pohue me krye.
â Mos harroni, zotni, se revista jonĂ« do tĂ« jetĂ« ideale!
â Do tĂ« ketĂ« pĂ«r qĂ«llim arsimin dhe mbrojthen e atyne qĂ« nuk kanĂ« mbrojtje! Do tâu fyejĂ« nĂ« sy atyne qĂ« u kanĂ« hye lecka.
â Do tĂ« zgjojĂ« komtarizĂ«m!
â Sidomos! Se ndĂ«rgjegja komtare flen, flen, e flen, duhet njĂ« katĂ«rdhetedyshâŠ
â Psss! â e shutitnĂ« folsin e pagdhendun, i cili ishte postaxhia e revistĂ«s.
Në fund të fundit, u përpilue program për një revistë ideale.
Dy pllakat tĂ« mbinatyrshme u ngjitĂ«n nĂ«pĂ«r shtylla tĂ« qytetit, e disa prej tyne ua mbyllnĂ« dritoret shtĂ«piave pĂ«rdhecke dhe njerzĂ«t pĂ«rmbrenda mbetĂ«n nĂ« terrâŠ
NĂ« njĂ« rrugĂ«, kah pĂ«rditĂ« kalojshin katĂ«r mica, tre njerĂ«z dhe ndoj gjel me pulĂ«, nâat rrugĂ« njĂ« viç u ndalue pĂ«rpara pllakatĂ«s sĂ« kuqe e brinat i mbĂ«rtheu nĂ« shtyllĂ«. Si shifet, ishte farefis me torot e SpanjĂ«s.
â LuftĂ«! LuftĂ«! â bĂ«rtisnin njerzit tue u mbledhĂ« para njĂ« pllakate nĂ« rrugĂ« kryesore. (Nga shkaku i LuftĂ«s Italo-Abisine, popullin e kish rrmbye psihoza lufarake). Mezi u gjet njĂ« gjysmĂ« njeriu, gjysmĂ« zotni qĂ« ta kĂ«ndojĂ« me za: RevistĂ« ideale! â Uf, me halle, â ia priti njĂ« grue bubikofe dhe vazhdoi rrugĂ«n me hap ushtarak.
Mbasi populli nuk dinte të lexojë, revista ngeli pa u shitë.
E për botimin e numrit të dytë, nuk kishte të holla.
â TĂ« kĂ«rkojmĂ« subvencion! â vendosĂ«n redaktorĂ«tâ.