Voeding - mineralen
Structurele functie: - Fosfaat (P) - Calcium (Ca)
Katalytische functie: - Magnesium (Mg) - Selenium (Se) - Koper (Cu) - Zink (Zn)
Fysiologische processen: - Natrium (Na) - Chloor (Cl) - Kalium (K)
Regulatoire functie: - Jodium (I)
Overige mineralen: - Ijzer (Fe) - Kobalt (Co)
Mineralen met een structurele functie
Calcium
-> spiercontractie -> bloedstolling -> overdracht zenuwimpulsen
Homeostase (zie ook vitamine D)
Als calcium minder wordt dan wordt er PTH geproduceerd, PTH zorgt voor: - resorptie van calcium uit bot - reabsorptie van calcium uit de urine - activering van vitamine D -> verhoogde calcium absorptie vanuit de dunne darm + resorptie van calcium uit bot
Fosfaat
-> energie metabolisme
Excretie
Overmaat wordt uitgescheiden via urine door de nieren
In HKs wordt een gedeelte van de fosfaat gebruikt voor speekselsecretie en vindt er dus ook fosfaatsecretie plaats via de feces
Mineralen met katalytische functie
Magnesium
enzym activator: -> fosfaat transferases -> pyruvaat carboxylase, pyruvaat oxidase, en andere reacties in Krebs-cylus -> PTH
Absorptie
Magnesium wordt bij monogastrische dieren geabsorbeerd in de dunne darm en bij HKs in de pens. In de pens is de absorptie afhankelijk van het potentiaalverschil over de penswand, in een dieet met veel kalium (K) kan dit leiden tot een deficiëntie van magnesium.
Selenium
-> onderdeel van gluthathion peroxidase (beschermt cellen tegen oxidatieve schade) -> omzetting van T4 naar T3 (de actieve vorm)
Vitamine E/Se deficiëntie
Koper
-> verschillende enzymen
Koperstapeling en Molybdeen/Zwavel
Koperstapeling kan optreden bij een rantsoen met te veel koper erin + raspredispositie voor koperstapeling, dit kan behandelt worden door het rantsoen te veranderen of aan het rantsoen sulfide en molybdeen toe te voegen.
Sulfide (S2-) kan samen met koper CuS vormen. Dit is een onoplosbaar zout en kan dus niet opgenomen worden.
Molybdeen vormt samen met sulfide (S2-) thiomolybdaten, dit vormt complexen met eiwitten en deze complexen hebben een hoge affiniteit voor koper, dit verminderdt de beschikbaarheid van koper voor absorptie - molybdeen remt dus niet de koperopname zonder sulfide
Sulfaat (SO42-) vormt met koper juist CuSO4 en dit is juist wateroplosbaar, daarnaast kan sulfaat ook niet met molybdeen thiomolbdaat vormen. -> in monogastrische dieren verhindert sulfaat in de voeding dus niet de opname van koper -> in HKs (met pens) vindt er omzetting van sulfaat naar sulfide plaats, waardoor de opname van koper wel verhindert kan worden
Zink
Mineralen belangrijk voor fysiologische processen
Natrium
Chloor
Kalium
Mineralen met een regulatoire functie
Jodium
-> productie van TH3 (actief) en TH4 (inactief)
Hypothyreoïdie / Hyperthyreoïdie
Een deficiëntie van jodium in het dieet kan leiden tot een hypothyreoïdie, waardoor er te weinig thyreoïd hormoon wordt geproduceerd.
Een hyperthyreoïdie, waar de schildklier te veel TH maakt, kan behandeld worden met een jodium-arm dieet
Overige mineralen
Ijzer
-> hemoglobine, myoglobine, ferritine, transferrine, lactotransferrine -> cytochromen in de elektronen transport keten
Anemie
Een tekort aan ijzer kan leiden tot anemie, varkens hebben een beperkte opslag aan ijzer en zeugen krijgen eigenlijk te weinig ijzer (geen mogelijkheid om te wroeten). Biggen hebben daarom eigenlijk systematisch ijzertekort. Pasgeboren biggen krijgen standaard een ijzerinjectie om hiervoor te compenseren.
Cobalt
-> bestandsonderdeel van vitamine B12
