#ecokathedraal

De eco-kathedraal. Naar het gedachtegoed van Louis le Roy. Een omgeving waar natuur en cultuur samen komen. Op gelijkwaardige voet. De orde uit chaos. Dat vind ik terug in het werk van Marijke Pieters. Zij heeft zich laten inspireren door de werken van de Stichting Tijd, die nog telkens doorbouwt aan de kathedraal. En dat ook de eerste duizend jaren nog wel zal blijven doen. Pieters’ werken zijn te zien in Museum Heerenveen, op dit moment.

In de composities stijgt de chaos boven de orde uit. De natuur wint het van de cultuur. Zo schijnt het. Takjes krassen de inkt op papier, grassen vegen vlekken tot vage ruimten. Bladsjablonen brengen de sfeer. Maar tussen die wilde uitlating door schemert een getekende regelmaat. Het brengt rust in de roerigheid. Alsof ik, al kappend door de dichtheid van de Andesjungle, opeens een Incatempel zie opdoemen. Ik voel me ontdekkingsreiziger in de kunst van Pieters. Het natuurlijke verstand staat hierin tegenover het menselijk denken. Want die laat zich in de noeste arbeid dan weer leiden door groei en bloei. De vegetatie overwoekert de bouwsels. Kleine beestjes en fladderaars maken het tot thuis.

Marijke Pieters laat zich inspireren door het eindeloze samenwerken van de bouwers in de tijd. Zij maken geen plan vooraf en werken met vrije energie. De kathedraal krijgt vorm door mensenhand en zal worden vervormd door de inwerking van de natuur. Zo blijft het in balans. Maar of Pieters ook zonder eerst te schetsen de tekeningen op papier zet wordt niet helemaal duidelijk. Wel bekijkt ze de wilde planningen van bovenaf, legt de vellen op de grond van haar atelier en bekijkt het project van alle kanten, het evenwicht in de bekrassing goed in de gaten houdend.

Op de ene compositie is de invloed van de mens goed te zien, wanneer Pieters betonnen blokken en stapels tegels verbeeldt. In ander werk krijgt vegetatie de overhand, planten zwiepen hun groene tentakels om het bouwwerk. Maar er is geen kleur in deze afbeeldingen. In beeldtaal is het suggestief, zoals abstracte kunst dat kan zijn. Zonder titel wordt de abstractie tot oersfeer, dan hoort het nergens op deze wereld ergens bij. Er is geen referentie, het is gewoon een zijn. Net dat het werken van binnenuit komt en enkel bestaat in de geest van de kunstenaar. Nu kan ik ze me toeëigenen, maar worden ze evengoed van de volgende bezoeker na mij.

Maar wanneer dan de eentonigheid van de takjes en grassen als materiaal saai wordt, grijpt Pieters in en experimenteert met massieve vlakken en lijnen. De aandacht is terug, het oog krijgt houvast. Ook wanneer er schilderachtige elementen worden ingevoerd krijgt de uiting kracht. Het werk wordt spannend.

Helemaal vrolijk wordt ik van de wolk kleine werken, waarin stapeling en kleur de overhand heeft. Kleine vingeroefeningen voor groter ruimtelijk werk. Pogingen de tijd in een kader vast te zetten. Maar de tijdruimte laat zich niet in een vakje stoppen. Het is vrij en ongrijpbaar. De 20 lijstjes op enkelhoogte geven details van blokken met mensenhanden gemaakte steen aan. Massieve monumenten op handzaam formaat, losjes gesorteerd. Druk in lijn geeft het rust in sfeer. De natuur is hier verdrongen, enkel het bouwwerk heeft de toon. Als afleiding past het mooi in het geheel. En telkens loop ik terug naar “nest”, nummer 14 in de rij. Het zuigt mijn blik naar binnen. Ik krijg een oergevoel, terug naar voor mijn jaartelling. Deze compositie is in balans, sterker nog dan de bruisende en golvende werken om me heen in deze museumzaal. Het kan van overal en alles zijn, maar het is van hier en nu. En reikt verder dan vandaag, ziet uit over morgen heen. Tekens in de tijd.

“In mijn eerste les van de cursus fotografie zeg ik altijd: ‘vergeet die camera en kijk eerst om je heen, probeer te kijken’. Wanneer je gaat fotograferen moet je kijken, want daar draait het uiteindelijk allemaal om. Dan is de techniek ondergeschikt aan een goede foto. Je moet eerst goed leren kijken.”

Dankzij de fotografie komt Peter Wouda bij Louis le Roy terecht. Via het persbureau waar hij op dat moment werkzaam is komt een foto opdracht binnen voor het dagblad Trouw.

“Le Roy zei ook: ‘leg die camera maar aan de kant, loop eerst maar eens met mij over het terrein’. Maar ik had daar helemaal geen tijd voor, ik moest snel een paar foto’s maken. Later ben ik nog eens naar hem toe gegaan en hij voelde wel aan dat ik zijn werk interessant vond. Toen had hij alle tijd voor me. Hij heeft me veel geleerd over wat creativiteit is en wat je in je hebt. Daar ben ik nog steeds elke dag mee bezig.”

Iedere week gaat Peter tenminste één dag stenen stapelen in de tuinen van Le Roy in het centrum van Heerenveen. En ook is hij dikwijls te vinden in de ecokathedraal aan de rand van Mildam.

“Het gaat bij Le Roy om overdracht van kennis. Hij is ergens mee begonnen en de volgende generatie bouwt daar op zijn manier op door. Le Roy heeft de eerste steen gelegd. Het heeft alles te maken met processen en met evolutie. Het leren in de tijd. Het stapelen is een metafoor.”

Nu maakt Peter websites. Het is voor hem een ideale combinatie van techniek en creativiteit.

“Ik probeer me te verplaatsen in de klant, in dat bedrijf of in die persoon. Dat geef ik vorm in een grafisch ontwerp. Zelf doe ik de fotografie. Er is een probleem waarvoor een oplossing moet komen, dat kun je heel creatief oplossen. Het is een exacte wetenschap die je creatief benadert.”

De open source filosofie spreekt Peter erg aan. Het is een open bron waarin iedereen kan aanvullen en programmeren, toegang heeft tot het bronmateriaal van het eindproduct. Dus eigenlijk een samenwerken, het delen van kennis.

“Het is een soort wiki. Die filosofie raakt het werk van Le Roy ook. Het is een creatief proces, je maakt iets waaraan mensen belangeloos meewerken en daaraan plezier beleven. Het is iets wat bij mij past, het verrijkt mij als persoon.”