[Een korte onderbreking voor reclame] Deze tekst wordt mede mogelijk gemaakt door Capri-Sun; een verfrissend fruitsapje dat ik stiekem niet lust, maar dat gelukkig vol suiker zit, zodat min of meer elk kind het geweldig vindt.
Niet zo heel lang geleden was ik op mijn eerste proclamatie. Welja, niet bepaald mijn proclamatie, maar het was dus wel de eerste keer dat ik aanwezig was op een proclamatie; en om dan toch precies te zijn, de proclamatie van mijn vriend die zijn Bachelordiploma kreeg. In tegenstelling tot mijn opleiding - waar je je diploma gewoon in de bus krijgt - gaat dat bij hen gepaard met een plechtige ceremonie.
Zoals ik eerder al min of meer zei: ik heb niet bepaald veel ervaring met proclamaties, en ik heb er dus ook geen goed beeld van hoe zo'n evenement normaal gezien verloopt. Toch kan ik denk ik wel zeggen dat ik die van de opleiding Biomedische wetenschappen een beetje raar vond. Ik heb begrepen dat er een aantal formaliteiten zijn, zoals de toga, de rare hoedjes en de vreemde outfits van mannen met een functie die ik nog niet volledig begrijp; en hoewel sommige totale buitenstaanders dat alles misschien vreemd zouden vinden, keek ik er niet van op.
Wat ik nu precies vreemd vond die avond waren de constante onderbrekingen voor reclame. Er werd bijvoorbeeld meer dan eens gezegd dat alle afgestudeerden een geschenkje zouden ontvangen, dat mede mogelijk werd gemaakt door een bepaald farmaceutisch bedrijf. Toen ik het voor de eerste keer hoorde, moest ik lachen. De laatste keer dat ik die zin gehoord had was namelijk tijdens de reclame na Spongebob: dan kwam er steevast "dit programma wordt mede mogelijk gemaakt door Capri-Sun". Maar er was niet enkel reclame bij het geschenkje; bepaalde studenten kregen een prijs van de faculteit, zoals voor engagement of voor de beste thesis, en die prijzen waren ook mede mogelijk gemaakt door een bedrijf. Meer nog, er was een manager aanwezig om zelf de prijs te overhandigen.
Uiteraard ging elke "dit wordt mede mogelijk gemaakt door.." gevolgd door een korte presentatie van het desbetreffende bedrijf. Zo gebeurde het dus dat ik bij de prijs voor beste thesis wel weet van welk bedrijf de winnares de prijs krijgt en wat dat bedrijf precies doet, maar dat ik geen flauw benul heb van wat voor onderzoek zij gedaan heeft of wat zij nu precies geschreven heeft in die geniale paper. Ik weet dan weer wel waar ze volgend jaar waarschijnlijk aan de slag gaat.
Een aantal mensen, voornamelijk uit dezelfde nuttige opleidingen, zouden kunnen zeggen dat ik gewoon jaloers ben. Jaloers dat de alfawetenschappen gewoon geen sponsors hebben, omdat het opleidingen zijn zonder nut, zonder bedrijven die zich bezighouden met dat soort zaken. Jaloers omdat zij geweldig, écht wetenschappelijk werk verzetten en dat bedrijven dat ook erkennen. Ik moet toegeven, ja, ik ben jaloers. Ik zou heel graag hebben dat het grote Literatuurbedrijf me al een jaar voordat ik afgestudeerd ben, zou komen vragen of ik daar zou willen werken. Ik zou het erg tof vinden als de universiteit geld genoeg had voor voldoende auditoria en proffen. En misschien ben ik ook wel jaloers op hun soms mooie lokalen en gebouwen wanneer ik ze vergelijk met de aanblik van een aantal van mijn eigen lokalen.
Maar als dat wil zeggen dat ik gesponsord zou moeten worden, dat mijn auditoria de namen zouden krijgen van een bedrijf, dat ik reclame moet horen op mijn proclamatie, dan zeg ik vriendelijk "neen bedankt." Stiekem ben ik dan wel blij dat ik les heb in de Jan Dhondt leszaal, en niet in het Colgate-auditorium. Het is niet dat ik, zoals volgens sommige mensen misschien denken, geen keuze heb. Want in tegenstelling tot wat zij denken, hebben we wel bedrijven in het literaire wezen die ons zouden kunnen sponsoren. Maar ik wil ook geen reclame voor De bezige bij, noch voor NTGent of pakweg het MSK krijgen op mijn proclamatie.
Dat is niet alleen omdat ik al lang weet wat die bedrijven doen en dat ik dus geen nood heb aan zo'n korte presentatie, maar omdat ik vind dat onderzoek en onderwijs gescheiden moeten blijven van winstmakende entiteiten. Beschouw het als een scheiding der machten. Hoe wil je namelijk objectief onderzoek doen als datzelfde onderzoek betaald wordt door een bedrijf? Met een gemakkelijk voorbeeld: hoe kun je onderzoek doen naar tandpasta, gesponsord worden door Colgate, en dan nog durven te beweren dat je onderzoek compleet objectief is? Ik kan haast niet geloven dat er dan niet bij iedereen een paar alarmbelletjes beginnen te rinkelen. Het zou wel een hele symfonie aan belletjesmuziek moeten zijn. Een oorverdovende belletjessymfonie.