#ataerki

GERÇEĞİN CESETLERİ: KADINLIK OLGUSU

Serdar AKMAN Editör: Simge Armutçu Biliyoruz ki, dil aracılığıyla iletişim kuran ve bu iletişim ögelerden biri olan kelime ile veyahut kavramlarla hayatını idame ettiren, medeniyet kuran bir tür olarak biz insanlar, sağlıklı bir dil için oluşturmuş olduğumuz kavramları doğru ve yerinde kullanmazsak iletişim sekteye uğrar ve anlaşmamız da baltalanır. Eğer anlaşmazsak da bireyden topluma doğru…

Kadınların Üretim Gücü ya da İşgücü: Eril düzen hem ev içinde hem de dışarıdaki ücretli işlerde kadınların üretkenliğini denetim altına alır. Ev içinde kadın, çocuklarına, kocasına ve ailenin diğer üyelerine ömür boyu her türlü parasız hizmeti sağlar. Bu nedenle Sylvia Walby buna “ataerkil üretim tarzı” der, kadının emeğine bu parasız hizmeti alan herkes tarafından el konulmuş olur. Walby’e göre kocalar el koyan sınıfken,ev kadınları da üreten sınıftır; sarf ettikleri yıpratıcı, bitimsiz ve tekrarlanan emek hiçbir şekilde iş olarak kabul edilmez ve ev kadınları kocalarına bağımlı görülürler. Ev dışındaki emeğe el koyma işlemi ise, kadınların emeklerini satmaya zorlanması ya da kazançlarına el konulması şeklinde işler. Kadınların üretim gücü veya işgücü üzerindeki eril denetim alanı, erkeklerin ataerkil sistemden maddi yarar sağladığı ve kadınları çeşitli mekanizmalarla baskı altında tutarak ekonomik kazanç sağladığı alanı ifade eder.

Kadınların doğurganlığı ve “Analık” ideolojisi: Ataerkil sistem kadınların doğurganlık gücünü, devlet, evlilik ve yasalar yolu ile denetim altıda tutar. Pek çok toplumda kadınların sahip olacakları çocuk sayısı, zamanı, gebelikten korunma yöntemi kullanma ya da kürtaj olma vb. kararları verme özgürlüğü erkek egemen devlet düzeninin sınırları içerisinde tanımlanır. Bireysel erkek denetimi dışında, devlet ve yasalar aracılığı ile uygulanan bu denetime kurumsallaştırılmış denetim denir. Ataerkil sistem işgücü, asker vb. ihtiyaç alanlarına göre kadınların bedenleri ve doğurganlığı üzerinde kurumsallaştırılmış denetim ile iktidar kurarken, “analık” ideolojisini de üretir. Analık ideolojisi, ataerkil sistemi sürekli kılan erkek ve kadın karakter modellerini yaratır, özel ve kamusal alan arasında bölünme yaratarak ayrımları güçlendirir. Bu yol ile kadınların hareket özgürlüğünü ve gelişmelerini kısıtlar ve erkek egemenliğini yeniden üretir.

Kadınların cinselliği üzerinden denetim: Cinsellik, ataerkil sistem içindeki eril denetim alanlarının en önemlilerinden biridir. Erkeğin rastgele cinsel ilişkide bulunmasına geleneksel olarak müsaade eden her toplumda, kadınların evlilik dışında cinselliklerini ifade etmelerini yasaklayan ahlaki ve yasal bir sistem vardır. “Utanç”, “onur”, “namus” gibi kavramlar üzerinden kadınların cinselliği görünmez olarak denetim altına alınırken, taciz ve tecavüz gibi beden bütünlüğüne karşı yapılan saldırılarla da kadınlar baskı altına alınır. Kadınların cinselliğini denetim altına almak için giyim kuşamları, davranışları, ailesel, toplumsal, kültürel ve dinsel davranış kuralları, örf ve adetler kanalıyla dikkatle izlenir. Ataerkil ideoloji kadınları anneler (ya da evlenilecek kadınlar) ve cinsel nesneler (ya da eğlenilecek kadınlar) olarak iki zıt gruba ayırır. Eril kültür anneler dışındaki tüm kadınları, erkeğin zevki için varolan cinsel nesneler olarak tanımlar.

Online dizi ve film devi Netflix’in yoğun reklamlarla tanıttığı taze prodüksiyon Jessica Jones hakkında Twitter’da takip ettiğim bir hesap kısa süre önce şöyle bir paylaşım yaptı: “Senelerdir beklediğimiz ve hak ettiğimiz feminist süper kahraman sonunda geldi: Jessica Jones.” Merakla izlemeye başladığım dizi hakkındaki görüşlerimi bir araya topladım. Baştan söyleyeyim: Bir çizgi roman okuru değilim, fakat…

“Bütün erkeklere tecavüzcü muamelesi yapıyorsunuz”

- Yapmıyoruz. Yapsaydık çevremizdeki tüm erkekler hakkında dava açıyor, ifşalar yapıyor, Nevin Yıldırım gibi başlarını gövdelerinden ayırıyor olurduk. Oysa bunu ancak bazı tecavüzcüler için yapabiliyoruz, çoğunluğu ise bunları bile yaşamadan elini kolunu sallayarak gezmeye devam ediyor. Özetle, tecavüzcülerin bile çok büyük kısmına tecavüzcü muamelesi yapılmıyor. İçiniz rahat olabilir.

“Her erkek aynı değil”

-Her erkeğin aynı olup olmadığını bilemeyiz, ama yeterince çok erkeğin aynı davrandığını görecek kadar tacize ve şiddete uğradık. Kadın olmayanların çoğunlukla yaptığının aksine; taciz, tecavüz ve şiddet, üzerinde fikir teatisi yapılacak bir akıl egzersizi değil, her saniye hayatımızı tehdit eden korkunç olaylar. Sokakta yürürken orman kanunlarıyla baş başayız. Önümüze bakıyor, erkeklerle göz göze gelmiyor, gelmek zorunda kalırsak katiyen gülümsemiyoruz. Çünkü aksi takdirde karşımızdakinin peşimizden gelme, bizi takip etme, en azından sözle taciz edecek olma ihtimalinin çok büyük olduğunu biliyoruz. Çünkü bunu pek çok kez deneyimledik. Kaldırımda karşımızdan gelen adamın, arabasına bindiğimiz taksicinin, barda masamıza oturan gencin, komşunun, bakkalın, sınıf arkadaşımızın “o erkekler”den mi, “şu erkekler”den mi olduğunu bilmiyoruz. Biliyoruz ki tecavüzcüler de birilerinin abisi, oğlu, komşusu, arkadaşı. Tek istediğimiz tek parça evimize gitmek. Gözlerimizi yerden kaldırmadan yürümek sizce çok mu hoşumuza gidiyor? Söylenenleri duymamak için kulaklıksız yürüyememeye, birinin ısrarlı bakışlarını hissedince ter dökerek adımlarımızı hızlandırmaya çok mu bayılıyoruz? Canımızdan endişe etmediğimiz bir gün gelirse sizi tanırız belki, ama kusura bakmayın, şu an önceliğimiz hayatımız. 

“Ben o erkeklerden değilim”

-”O erkekler”den olmayanlar genelde karşılarındaki kadın başına gelenlerden bahsederken nasıl bir erkek olduğunu anlatmaya çalışmıyor. Karşısındakini dinliyor, o güne dek belki tanık olduğu, belki bizzat uyguladığı ayrımcılıkları düşünüyor, kendi erkekliğiyle yüzleşiyor. Bu dünyada erkek olmanın ayrıcalıkları olduğunu ve bunun insanın içine işlediğini kabul ediyor, kendini dönüştürmeye çalışıyor. Lafınızı kesmiyor, erkekliği eleştirdiğinizde savunmaya geçmiyor ve en önemlisi, gerçekten kadınların deneyimine kulak veriyorlar. Zaten birçoğu aynı erkeklikten kendileri adına da rahatsız, kendileri için de endişeleri var. Çünkü erkeklik onları da askerlikle, babalıkla, duygularını saklamakla, sorumluluk üstlenme mecburiyetiyle, maskülen olma zorunluluğuyla vuruyor. Bu yüzden “ama”larla, “ben”lerle başladıkları cümleleri yok, empatileri var. Sizin deneyiminizi sizden iyi bilemeyeceklerinin farkındalar. Siz de dinlemeye başlarsanız, kadınların sorunlarını kadınların çözümlerine saygı duyarak dinlerseniz, gerçekten de o erkeklerden olmayabilirsiniz. Bu bir seçim.

“İltifat da mı etmeyelim?”

-İltifatla tacizi karıştırmayın yeter. Israrcılık, takip etme, beklentiye girme gibi hareketler çoğunlukla taciz alarmıdır. Birine iltifat ettiğinizde istediğiniz cevabı alamadığınızı düşünerek öfkeleniyorsanız, o bir iltifat değildir.

“Neden bu kadar saldırgansınız?”

-Saldırganlık keyfinize göre yeniden anlam yükleyebileceğiniz bir kavram değil. Saldırganlıkla itham ettiğiniz feministler eşlerini mi öldürüyorlar, çalışanlarına tecavüz mü ediyor, sokaklarda erkeklerin peşine takılıp takip mi ediyorlar? Evlerini öğrenip gecenin bir yarısı kapılarına mı geliyorlar, yurt odalarına gidip yataklarında ellerini mi kesiyorlar, minibüsle kaçırıp tecavüze yeltenip sonra öldürüyorlar mı, eşlerinin kürtajına mı izin vermiyor, evden çıkmalarına mı engel oluyorlar? Bir coğrafyanın yarısı, diğer yarısı tarafından sistematik olarak öldürülüyorsa saldırganlıkla suçlayacağınız taraf öldürülenler olamaz. Bunu yapanlar ancak o düzenden bir biçimde kârlı çıkanlardır.

“Ben hayatımda kimseyi taciz etmedim”

-Tebrikler, adres bilgilerinizi verirseniz madalyanızı en yakın zamanda postalayacağız.

“Doğuda yaşayan, eğitimsiz, kocasına bağımlı bir kadın da değilsin ki, neden hala şikayet ediyorsun?”