#10w2

Ang liham na nasa itaas ay ang ginamit na liham pahintulot na ginamit ng aming grupo sa Pananaliksik upang makapagsagawa ng sarbey. Ang ginamit na format ay Block-style.

Maynila sa Kuko ng Liwanag

Pamagat:

       Nabigyan ng mainam na ideya ang mga mambabasa sa tamang pagpili ng salitang ginamit ni Edgardo Reyes para sa pamagat ng nobelang ito. Para sa akin, nagkaroon ng mapaglalang o “subtle” na panagano ang nobela.

 May-akda:

         Malalaman mo ang kwento ng buhay ng may-akda sa introduksyon ng nobelang ito. Nakalaad doon na si Edgardo M. Reyes ay interesado sa buhay ng mga manggagawa at ang estado ng buhay ng mga ito sa Pilipinas.

       Nagsimula si Edgardo Reyes bilang isang mahirap na manunulat kung kaya’t naiwasan ang estilo ng kanyang pagsusulat ay nabihag talaga ang kahirapan ng pagtrabaho dito sa Maynila. Kanyang pinagtuunan din ng pansin ang mga iba’t ibang realismong naranasan niya mismo sa nobela.

 Tauhan:

·         Julio – pangunahing tauhan; naghanap ng kanyang minamahal

·         Ligaya – minamahal ni Julio; inasawa ni Ah Tek

·         Ah Tek – pumatay kay Ligaya; naging kasintahan ni Ligaya

·         Pol – mabuting kaibigan ni Julio; tumulong sa kanyang maghanap

·         Misis Cruz – recruiter; isang human trafficker

 Buod:

         Sinundan ng nobela ang kwento ng isang binatang probinsiyano humabol sa kanyang kababata/pinakaminamahal kung saan isinaad din ang mga araw-araw na pinagdadaanan ng mga manggagawang Pilipino at ng mga naghihirap na probinsiyano sa Maynila.

       Si Julio ay isang binatang probinsiyano na napadpad sa Maynila upang hanapin ang nawawala niyang kasintahan na si Ligaya. Namasukan siya sa isang construction site kung saan naranasan niya ang kahirapan ng pamumuhay sa lungsod.

       Sa kanyang paglalakbay, naranasan niya ang pagkapit sa patalim upang makapaglaan siya ng pangangailangan para sa sarili niya. Namasukan siya bilang kalapating mababa ang lipad sa mga bakla para lamang sa pera. Ito’y tiniis na gawin ni Julio para lamang siya’y tumagal sa Maynila at maabutan niya si Ligaya.

       Nagsimula lahat ng ito nang may dumating na babae na nagngangalang Misis Cruz na nagsabi na siya’y isang recruiter at naghikayat ng mga dalagang sumama sa kanya sa Maynila para magkaron ng mas magandang buhay. Walang alinlangan na ito’y iskam kung kaya’t tumanggi si Ligaya at naunang pumunta sa Maynila para maghanap ng sariling trabaho. Sa kasamaang palad, siya’y napadpad sa kamay ng isang Intsek at siya’y ginawang asawa nito.

       Nang matagpuan ni Julio na inasawa si Ligaya ng isang lalaking nagngalang Ah Tek, sinigurado niyang hindi siya maaabutan ng kung sinoman kundi si Ligaya.

       Nang tumagal-tagal, nabayaran din ang kanyang paghihirap. Nagkatagpo sila ni Ligaya at lubos na katumbas ng halagang pinaghirapan niya para tiisin ang pamumuhay sa Maynila upang makita niya muli ang minamahal. Saglit lamang silang nagsama ngunit sa panahong iyon, nagkaron ng tiwala si Julio na ang mga susunod na araw ay magiging mas mabuti na simula noon.

       Subalit, siguro hindi napawi ang kasakiman ng may-akda kung kaya’t hindi niya pinabayaang magwakas ang nobela sa isang magaan at masayang katapusan.

       Pagkatapos ng ilang araw, nabalitaan ni Julio na pinatay ang kanyang kasintahan dahil nahuli itong tumatakas. Kung ano ang binilis ng pangyayari, ganun din ang binilis ng pagiba ng kanyang damdamin. Ang pagdudusa ay naging galit at ang galit ay naging nakamamatay. Hindi niya naiproseso ang buong pangyayari at lumusob na agad siya sa masamang gawain. Hindi niya na pinagisipan pa ang kanyang higanti at pinatay niya si Ah Tek sa mismong tirahan nito.

       Katulad ng lahat ng pagkakasala, kinailangang magbayad din si Julio sa kanyang pagnakaw ng buhay. Namatay si Julio pagkatpos ng kanyang pagpatay dahil sa lubos na pambubugbog ng mga kapitbahay ni Ah Tek.

 Pananaw Realismo:

1.  Panloloko ng mga probinsyano upang kumita ng pera sa pagsasabi na sila'y magkakaroon ng magandang trabaho pagdating ng Maynila:

Kabanata 5 Page 40 "..Ewan, Lum'was lang s'ya para magtrabaho't mag-aral. Isinama s'ya ni.. ewan kung sino 'yon. Misis Cruz ang tawag. Dumating sa baryo namin. Sabi, nangenge'langan daw siya ng mga babae na pagtatrabahuhin n'ya sa pabrika rito sa Menila. P'wede raw mag-aral. Ttalong dalagang tagaro'n sa'min ang nakuha, isa na nga 'yong nobya ko."

2.  Pagkabaon ng Pilipino sa utang ngunit pinipili pa ding gumastos at gumastos:

Kabanata 5 Page 37 "Marami 'kong utang" Sabi ni Julio. "Magkano?" "Tatlong piso sa'yo, tatlong piso ke Imo, dal'wang piso ke Omeng, piso ke Gido. Magkano 'yon? N'webe." "Di saka ka na lang magbayad ng mga utang mo."

3.  Umuusbong ang prostitusyon bilang isang negosyo sa sobrang hirap ng ekonomiya ng Pilipinas:

Kabanata 3 Page 17

“Katawan ang puhunan nila sa pakikikalakal”

4.  Ang pagkukulang ng papeles o dokumento kung kaya’t nawawalan ang mga mamamayan. Hindi nila binibigyang importansiya ang mga patakarang makakatulong sa kanila:

Kabanata 4 Page 32

“Ala kaming papeles na amin ang lupa. Si Giazon, meron. Basta’ng sabi ni Erpat naroon na kami sa lupang yon noon pa, amin na yon. Maging ang mga nuno naming, doon na ‘pinanganak’ alang nangyari. Talo kami sa usap”

5.  Pagpapakita ng diskriminasyon sa mga mahihirap o mabababang uri:

Kabanata 4 Page 28

“Sabi ni Atong at inginuso ang hanay ng mga barungbarong sa labi ng estero “isk’ water””

6.  Pagkasanay na umasa sa iba sa pangungutang:

Kabanata 3 Page 21

“Ha? Me… meron, Lumabas ako kagabi nakautang ako sa isang kaibigan”

7.  Hindi makatwiran ang patakaran ng tamang pagbigay ng sweldo sa mga manggagawang Pilipino:

Kabanata 9 Page 62

"Diba dapat e mas malaki'ng bigay sa obertaym?" "Dapat pero di nasusunod yun dito' yon, umangal ka naman, sasabihin lang sayo na wag kang mag lamay kung ayaw mo."

8.  Madalas ang mga hindi inaasahang pagkamatay ng mga kilala sapagkat ang pumatay ay naging pamantayan na dito sa Pilipinas:

Kabanata 3 Page 20

“May dinedbol pala d’yan sa Agri-Fina Circle kagabi, a”,

“D’yan lang. ‘yong madammong liwasan d’yan sa pagitan ng Finance at ng Agriculture. Pinalo saka ninakawan. Kawawa. Pitong anak, isipin n’yo” 

9.  Pangaabuso sa kapangyarihan bilang isang nagtatrabaho para sa gobyerno o pagkakaroon ng koneksyon sa may kapangyarihan:

Kabanata 10 Page 73

"ginulpi siguro'yon sa city jail" sabi ni pol. "hindi lang sigurado nila akalain na madededbol nang nagkaganon, sumapakat ng mga loko sa isang drama para sa gusto nilang palabasin." "ganon nga'ng balita e" sabi ni omeng "meron palang kapatid na pulis si kalbo, sarhento, at sa city jail mismo nakadestino" "sabi na e"

10.  Mas masarap ang pamumuhay sa probinsiya kaysa sa lungsod:

Kabanata 3 Page 17

“sa’min sa probinsya” sabi ng payat na lalaki sa tabi ni Benny, “miski pano, nakakaulan ako ng sariwa. Dalag-dalag. Gulay-gulay. Kaya kung minsan naiisip kong umuwi na’t magsaka na lang ulit.”

Pamagat ng Pelikula: The Trial

Mga nagsiganap: 

John Lloyd Cruz  (Ronald Jimenez Jr.)

Richard Gomez (Julian Bien)

Gretchen Barretto  (Amanda Bien)

Enrique Gil (Martin Bien)

Jessy Mendiola (Isabelle "Bessy" Buenaventura)

Direktor: Chito Rono

Buod ng Pelikula:

       Sinusundan dito ang kwento ng isang “mentally challenged” na si Ronald Jimenez Jr. na naglilingkod bilang isang hardinero sa isang paaralan upang makapagtapos ng mababang paaralan. Ipinakita sa pelikula na si Ronald ay mayroong pagkawili talaga sa mga halaman, kaya masasabi natin na ito ang dahilan kung bakit napili niyang maglingkod bilang hardinero.

       Katulong niya sa pag-aral ay si Bessy Buenaventura na isang guro sa paaralan. Siya ang nagsilbing tutor at matalik na kaibigan ni Ronald. Dahil dito, hindi siya naghangad ng pera o bayad sa kanyang serbisyo kay Ronald. Nang tumagal ang kanilang samahan, nagsiwalat ng taimtim na damdamin si Ronald kay Bessy at ang kanyang paniniwala ay pareho din ang nararamdaman ng kaibigan sa kanya.

       Sumunod dito ay may kumalat na makababalaghan na video kung saan makikita ang panggagahasa sa guro na naganap sa loob ng “garden shed” kung saan siya tinuturuan. Nang malaman ng punong-guro ng eskwelahan, na tiya ni Bessy, nagsampa siya ng kaso laban kay Ronald. Nang malaman ng magulang ni Ronald, ang una nilang naisipang makakatulong sa kanya ay ang magulang ng kaibigan ni Ronald na si Martin Bien. Ang magulang ni Martin ay sina Julian Bien (isang abogado) at si Amanda Bien (isang psychologist) na nasa talim ng paghihiwalay.

       Si Martin Bien ay isang estudyante na nag-aaral ng Psychology kung kaya’t kinilala niya si Ronald at simula doon ay lumago ang pagkakaibigan ng dalawa. Nang nag-aaral pa siya, napapadalas ang pagaaway ng kanyang magulang dahil sa paniniwala ng kanyang ina na may ibang babae ang tatay niya. Dahil sa mga away ng magulang, ito ang nagdulot sa pagkamatay ng kaibigan na si Martin Bien at dahil sa mabuting relasyon ni Martin at ni Ronald, nadama ng mag-asawang Bien na ang pag-tulong kay Ronald na patunayan na walang “rape” ay utang-loob nila sa batang naging kaibigan ng kanilang nag-iisang anak.

       Sinundan ng kwento ang panimula ng kahirapan sa buhay ni Ronald Jimenez at ng kanyang pamilya. Isinaad sa kwento na hindi naging madali ang pag-tanggol kay Ronald sa kaso niya dahil sa; (1) Ang krimen na kanyang nagawa ay lubhang hindi basta-bastang napapatawad; (2) Hindi makatarungang ipagtanggol ang may sala sa ganapang “rape”; (3) Inakala nilang isang delusional si Ronald dahil hindi siya pumapayag na gawing dahilan ang pagkakakulang niya sa pag-iisip upang palagpasin ang naturang panggagahasa sapagkat alam niya na ito ay nangyari dahil sa pag-ibig.

       Sa huli, napatunayan ngang resulta ito ng pag-iibigan ni Ronald at ni Bessy at nagmukha lamang itong panggagahasa dahil sa ‘di aakalaing pagkuha ng video ng isang lalaki sa paaralan. Napatunayan na hindi masamang tao si Ronald sa “reverse psychology” strategy ni Julian Bien nang mapaniwala siya na mayroon talagang nangyari sa pagitan ni Bessy at ni Ronald.

       Natapos ang pelikula sa pagkakawala ng masamang pagtingin kay Ronald at ang pagpapatuloy ng kanyang pag-aaral nang mawala si Bessy.

Tema/Paksang Diwa:

1.      Isinaad sa pelikula ang iba’t-ibang kasahulan ng pagiging “mentally challenged” sa pag-hahanap ng mga rason kung bakit hindi dapat ipakulong si Ronald. Ang pangunahing dahilan ni Julian Bien na kanyang inilapag sa korte ay ang hindi pagkaalam ni Ronald sa tama o mali dahil siya’y may pagkukulang sa isip.

2.      Ipinakita din ang paghihirap na dinadanas ng mga pamilyang Pilipino pagdating sa pagaalinlangan ng parehong pamilya sa kwento (Bien at Jimenez), maging tungkol sa katapatan o sa tiwalang hindi magagawa ng isang tao ang ibinibintang sa kanya.

3.      Makikita din sa pelikula ang kabilanin na buhay pagdating sa away mayaman at mahirap. Si Bessy ay nanggaling sa mayaman na pamilya at si Ronald naman ay hindi kung kaya’t nagkaroon ng kalamangan ang pamilya ni Bessy upang ipabagsak ang kaso ni Ronald.

4.      Mayroon ding tema ng walang pasubali na pag-ibig sa kwento. Mula sa pagmamahalan ni Ronald at Bessy kung saan pinatunayan na kahit may pagkukulang man sa pag-iisip ang tao, mayroon pa din siyang abilidad na magmahal ng kapwa. Sumunod sa pagmamahalan ng magulang ni Ronald na isang bakla at tomboy na lubos na mahirap na paniwalaan dahil sa pambihirang pagkakataon. Hanggang sa pagkakaayos ng ulilang mag-asawa na nais magsimula muli bilang magkasintahan.

5.      Sa wakas ng pelikula, mabibigyan ka ng panganganinag tungkol sa iba’t-ibang sitwasyon ng mga taong iyong nakikilala araw-araw. Ang pamilya ni Ronald ay isang pamilya na hindi kailanman na masasabing isang perpektong pamilya, ngunit sila’y hindi naiiba sa atin dahil sila ay tao at nagmamahal tulad din natin. Ito ang masasabi kong pinakapaksa ng kwento dahil sa pagkasunod nito sa storya ng isang mentally challenged na lalaking nabubuhay sa ilalim ng paniniwala ng ibang tao.

Pamagat ng Kwento:

       Ang pamagat ng kwento ay nagbigay ng mapaglalang damdamin sa kwentong isinasaad nito. Diretso at nasabi agad kung saan iikot ang kwento na walang iba pang paliguy-ligoy na detalye.

Genre: Drama / Family / Crime

Pagganap ng mga Tauhan:

       Mahusay na naisabuhay ng mga nagsiganap ang kwento. Ito’y siguradong nag-iwan ng taimtim na panganganinag sa mga manonood. Magaling ang naging pagganap ni John Lloyd bilang isang may pagkakakulang sa pag-iisip at pati na din si Gretchen bilang ina na naloko at namatayan.

       Lahat sila ay nakapagsilbi ng mahusay at walang masasabing masama sa pagganap ng bawat tauhan sa kwento dahil sa mabisang resulta ng pelikula.

Diyalogo:

       Tulad ng pagganap ng mga aktor, masasabing maganda ang pagbigkas ng mga aktor sa kanilang diyalogo at bawat diyalogo nila ay mayroong batid talaga sa damdamin ng manonood. Ang diyalogo na ginamit ay lubhang nagpatingkad lalo ng mensahe ng pelikula.

Direksyon:

       Mula sa husay ng diyalogo at pagganap ng mga tauhan, makatwiran lamang na masabi na mas mahusay ang pagdidirehe ni Chito Rono. Nailahad ng mabuti ang mensahe at tema ng kwento, hindi lamang sa dahil ito ay kakaiba at madaling makamtam, kundi dahil din sa ayos ng banghay ng pangyayari.

Sinematograpiya:

       Pinakanagustuhan ko ang sinematograpiya ng pelikula dahil kahit hindi man ito isang dokumentarya, ramdam mo talaga ang pagsunod ng kwento ng bawat tauhan. Lalo na sa pagreresolusyon ng pangyayari sa bandang wakas, ito’y lubos na aking nagustuhan.

Musika/Paglalapat ng Tunog: