Swanderful Communication

Firmy AI mają coraz większy problem z karmieniem swoich dużych modeli LLM. Mimo namiętnego korzystania również z nielegalnych źródeł oraz sięgania, także często wbrew prawu, po treści chronione na zabezpieczonych stronach firmowych, głód nowych danych od dłuższego już czasu zaczyna być coraz bardziej odczuwalny.

Dlatego firmy tego segmentu zaczęły łakomym wzrokiem spoglądać na... antykwariaty.

"Europejskie antykwariaty i księgarnie z używanymi książkami alarmują o nietypowej fali zamówień składanych przez zagraniczne firmy powiązane z branżą sztucznej inteligencji. Według informacji holenderskiego radia BNR podobne zgłoszenia napływają z Holandii, Niemiec, Szwajcarii i Hiszpanii. Sprzedawcy podejrzewają, że kupowane egzemplarze nie trafiają do kolekcjonerów ani bibliotek, lecz są wykorzystywane do tzw. destrukcyjnego skanowania, po którym książki są niszczone."

Do wielu firm antykwarycznych zajmujących się wtórnym obrotem specjalistycznych pozycji zaczęły masowo spływać mailowe zamówienia na duże liczby woluminów wyszczególnionych wg kolejnych numerów ISBN, które nie łączyły się w żaden tematyczny sposób.

Zamówienia składane były codziennie między godziną 3:00 a 5:00 nad ranem od początku maja przez kanadyjską firmę Zoom Books, która kupowała przypadkowe, wysoce specjalistyczne publikacje.

"Podejrzenia te nabrały znaczenia po ujawnieniu informacji o "Project Panama", realizowanym przez firmę Anthropic od początku 2024 roku. Jak wynika z dokumentów przedstawionych podczas postępowania sądowego w Stanach Zjednoczonych, przedsiębiorstwo kupowało książki wartości milionów dolarów z myślą o tzw. destrukcyjnym skanowaniu. Proces polega na odcięciu grzbietu książki, mechanicznym zeskanowaniu pojedynczych stron, a następnie wyrzuceniu papierowych egzemplarzy.

Sprawa ujrzała światło dzienne podczas procesu dotyczącego naruszeń praw autorskich przeciwko Anthropic w czerwcu 2025 roku. Chociaż właściciel chatbota Claude zawarł ugodę, postępowanie zwróciło uwagę na istotny aspekt amerykańskiego prawa. Sąd uznał, że zniszczenie legalnie zakupionej fizycznej książki w celu jej zeskanowania może mieścić się w granicach zasady fair use, o ile przedsiębiorstwo jest właścicielem egzemplarza."

Cały proces wzbudził duże zaniepokojenie branży wydawniczej i księgarsko-antykwarycznej. Powołano np. platformę Bookpact.ai. - inicjatywę która "ma umożliwić wydawcom określenie, czy ich książki mogą być wykorzystywane przez firmy rozwijające sztuczną inteligencję, na jakich warunkach oraz za jaką opłatą."

Duże poruszenie wywołuje też

sam proces "destrukcyjnego skanowania", czyli de facto niszczenia książek antykwarycznych,jako sposób traktowania"pozbawiony szacunku dla ich wartości kulturowej."

Czy sposób korzystania z egzemplarzy antykwarycznych powinien dopuszczać ich fizyczne niszczenie?

Fot. Pixabay.com

A może jednak stwierdzenie "typowy Janusz" lub "cała Grażyna" jest w życiu bliższe prawdy?

Okazuje się izraelscy naukowcy po serii badań przeprowadzonych w 2024 r., których wyniki opublikowali w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences”doszli do wniosku, że imię może wpływać na wygląd jego posiadacza.

W jednym z eksperymentów jego uczestnicy zostali poproszeni o dopasowanie twarzy dorosłych do odpowiednich poprawnych noszonych przez nich imion. Okazało się, że uczestnicy osiągnęli wyniki lepsze niż przy losowym typowaniu.

Co ciekawe, tego rodzaju związek nie występował w przypadku dopasowywania przedstawionej puli imion do twarzy dzieci.

"Wyniki te sugerują, że z czasem zaczynamy stopniowo upodabniać się do swojego imienia, a nie, że po prostu otrzymujemy odpowiednie imię w chwili narodzin."

Podobny wynik uzyskano przy wykorzystaniu narzędzi uczenia maszynowego do oceny (u dorosłych i dzieci) podobieństwa twarzy imienników w porównaniu z osobami o innym imieniu.

"W jeszcze innym z serii badań okazało się, że sztucznie postarzane zdjęcia twarzy dzieci nie wykazują efektu dopasowania do imion, jaki można zaobserwować w przypadku prawdziwych twarzy osób dorosłych. Świadczy to o tym, że obserwowanego zjawiska nie tłumaczy sam proces biologicznego starzenia się. Najistotniejsze, zdaniem badaczy, są wieloletnie doświadczenia społeczne oraz sposób, w jaki dana osoba funkcjonuje w swoim otoczeniu."

– Wyniki te sugerują, że zgodność między wyglądem twarzy a imieniem nie jest wrodzona, lecz rozwija się wraz z dojrzewaniem. Wydaje się, że ludzie mogą z czasem zmieniać swój wygląd, aby dostosować się do oczekiwań kulturowych związanych z ich imieniem – wyjaśniła Ruth Mayo z Uniwersytetu Hebrajskiego, jedna z autorek badań cytowana przez serwis EurekAlert!.

Ta samospełniająca się przepowiednia podkreśla ogromny wpływ czynników społecznych, zauważyła badaczka. Odkrycia sugerują, że nawet pozornie przypadkowe etykiety, takie jak imiona, mogą kształtować nasz wygląd w subtelny, ale mierzalny sposób."

Naukowcy zastrzegają, że konieczne są dalsze badania dla potwierdzenia zaobserwowanych mechanizmów i wynikających z tego faktu konsekwencji.

Macie jakieś doświadczenia i obserwacje, co do związków między imieniem, wyglądem, czy może nawet pewnymi cechami osobowości? No bo przecież wiadomo, że "wszystkie Ryśki to porządne chłopy".😉