Visual Art and Design Development and other things

Zondagavond 10 mei had Tegenlicht weer een opmerkelijk onderwerp: De robot als mens. In het westen moeten we niets hebben van slimme robots, want we zijn bang dat we ze zo slim maken dat ze de wereld overnemen. In Japan denken ze er zo niet over. Daar hebben ze een ziel en worden deze intelligente robots gewoon geaccepteerd.

In Japan komen deze zomer sociale robots op de markt die in huishoudens en bedrijven gaan werken. Want vanuit het shintoïsme in Japan hebben voorwerpen, dus ook robots, een ziel. Intelligente robots zullen daarom veel sneller in Japan worden geaccepteerd dan in het westen. 

In het westen maken wij wel graag van robots, zoals in fabrieken en voor kinderen, maar ze moeten er niet te echt uitzien of meer kunnen dan wijzelf. De Nederlandse hoogleraar sociale robotica Vanessa Evers bouwt al wel sociale robots, robots die je begripvol benaderen en echt snappen wat je bedoelt, maar deze robots zien er niet menselijk uit. Dit zijn robots die je helpen met een rondleiding door een museum of je de weg wijzen op een luchthaven.

In deze aflevering van tegenlicht onderzoeken ze ook de cultureel-religieuze kaders die onze houding ten aanzien van nieuwe technologieën bepalen of wellicht zelfs beperken. De Japanse hoogleraar robotica Hiroshi Ishiguro is niet bang voor robots en heeft zichzelf nagebouwd. Die robot is zelfs zijn identiteit gaan bepalen: om op zijn robot te blijven lijken, laat Ishiguro zijn gezicht voortdurend verjongen. En in het bedrijf van de Japanse Roboethics researcher Naho Kitano worden ‘slangenrobots’ ontworpen die bijvoorbeeld in ingestorte gebouwen mensen kunnen zoeken of door pijpen kunnen rijden. Hoe bang moeten we dus eigenlijk zijn voor slimme en sociale robots?

Overal in Nederland kom je kunst tegen. Als je door een park loopt, een rotonde oprijdt, op stations, en zelfs in het gemeentehuis. Maar waarom eigenlijk?

 Hans van den Ban weet daarop het antwoord. Hans is kunstadviseur bij de Rijksgebouwendienst, de grootste opdrachtgever voor beeldende kunst in Nederland. “Bijna alles in onze omgeving is het resultaat van massafabricage” zegt Hans. Kijk maar om je heen, alles wat je ziet komt waarschijnlijk van zaken als Ikea, Hema en Blokker. En als je in een kantoorgebouw met de lift iedere verdieping langsgaat, is de kans groot dat je op elke verdieping dezelfde gangen, inbouwwandjes en deuren ziet. ‘Kunst kan helpen om die anonieme plekken een eigen identiteit te geven. Kunstwerken zijn vaak uniek, soms op maat gemaakt voor de plek waar ze staan of hangen. Ze geven elke plek een eigen sfeer.’

 Kunst kan ook werken als herkenningspunt. Voorbeeld hiervan is een roestig jaren 70-kunstwerk zijn beste tijd wel had gehad, maar dit kunstwerk functioneert al op een heel basaal niveau. “De metro uit en bij die bruine scheet links, daar woon ik.’ Dan maakt kunst het gebied herkenbaar.” Zegt Ban.

Windmolens leken zo’n goede oplossing om groene stroom te verwekken, maar niets is minder waar. Jaarlijks worden er zo’n 200.000 vleermuizen doodgeslagen door de wieken, er is een bijzonder zeldzaam metaal nodig uit China waarvan de gezondheidssituatie van de mijnwerkers erbarmelijk is, voor de kosten van zo’n molen brengt het te weinig energie op en veel mensen die in de buurt wonen van een molen, hebben geluidsoverlast. Maar de Franse kunstenaar Patric Raynoud heeft iets bedacht wat deze windmolens toch een stukje leuker maakt. Hij installeerde dertig lampen op een windmolen in Frankrijk. Hoe harder het waait, hoe feller de lampen gaan schijnen. Zijn project staat bekend onder de naam Smarties Mill.

Zoals het kunstenaarsduo van mijn vorige post kunst maakt van ballonnen, doet fotograaf en kunstenares Ida Skivenes dat met boterhammen. Op haar blog en Instagram plaatst ze regelmatig foto’s van haar creaties. Daarnaast heeft ze ook het boek Kunst op je bord  geschreven met 156 foto’s van creatieve boterhammen.

Ida heeft waarschijnlijk net als vele kinderen ooit gedacht: “Zo smakelijk ziet deze boterham er niet uit.” Alleen in tegenstelling tot vele kinderen heeft Ida daar wat op bedacht. Een bord moet er veel leuker en smakelijker kunnen uitzien. En dus bedacht ze een aantal heel leuke bordjes met eten. Sommigen met enkel fruit, anderen met een boterham, pannenkoeken, noten, en nog veel meer. Met de meest eenvoudige middelen kun je al heel verrassende en gezonde borden presenteren, waar kinderen zeker van zullen smullen.

Ida maakt al jaren lekkere creaties waar ze ook al heel wat volgers heeft verzameld. Erg grappig ook: soms zet ze het bord op de grond (of een glazen tafel, dat kan natuurlijk ook) en komen Ida’s tenen net in beeld. Op iedere pagina van haar boek vertelt ze hoe ze het gerechtje heeft gemaakt, en waaruit ze bestaan. In het begin van het boek vind je een overzicht van alle gebruikte technieken, en welke basisingrediënten ze in huis heeft. Lekker veelzijdige producten, waar je alle kanten mee op kunt. Veel tijd hoeven de creaties trouwens niet te kosten. Met een kommetje vruchtenyoghurt, twee bramen, twee rozijnen en twee halve aardbeien kun je al een heel geloofwaardig varkentje maken! Eet smakelijk, eet vrolijk!

Tijdens een verjaardagsfeest hangen we graag wat ballonnen op en huren we een clown in die van die mooie ballonnenhondjes kan maken. Je kunt echter veel meer met Ballonnen. De Amerikaanse kunstenaar Larry Moss laat met z’n airigami zien dat bijvoorbeeld de Mona Lisa van Leonardo da Vinci een nieuw leven kan krijgen.

Larry Moss heeft ook in samenwerking met Kelly Cheatly een heleboel prachtige ballonnenkunstwerken gemaakt.

 Op hun website stellen ze zichzelf als volgt voor: “We are artists who specialize in creative content made entirely out of balloons. Our projects range from small individual sculptures to enormous record-breaking installations. Whether you are looking for a unique, attention-grabbing highlight or a full-scale event, viral-friendly web video content or award winning illustrations, we have the team to bring it to life.” Dat ze alles aangrijpen, wordt duidelijk wanneer je het portfolio bekijkt. Levensgrote sculpturen, klassieke kunstwerken, of kleding: niets lijkt te moeilijk. Binnen no-time maken ze bekende kunstwerken van Frida Kahlo, Johannes Vermeer en Andy Warhol na. En hierbij maken ze alleen gebruik van ballonnen.

 Ze nabootsen niet alleen werken van beroemde kunstenaars. Ook sprookjes als  Assepoester, Japie en de Bonenstaak, De prinses op de erwt en Rapunzel komen voorbij. De kunstenaars maken zelfs complete kledingstukken van ballonnen. Ballonnen hoeven dus niet alleen een decoratie tijdens feesten te zijn. Met Airigami laten Moss en Cheatly zien dat het ook hoge kunst kan zijn (of in ieder geval hoge kunst kan imiteren). Helaas blijven het ballonnen en die blijven niet voor eeuwig mooi. De kunstwerken staan daarom maar een enkele dagen tot een week.

Digitale sms-kunst? Aaron Koblin zet bergen data om in toffe animaties. Aaron is Google creative labs medewerker en komt van UCLA waar hij zich bezig hield met de visuele representatie van data. De vele verschillende voorbeelden die hij liet zien overtuigen van het feit dat data echt gaat leven als je goed nadenkt over de visualisatie ervan. Zo maakte hij geweldige modellen van Vliegtuigbewegingen over de wereld, evenals email dataverkeer, telefoonverkeer van AT&T tussen verschillende wijken van New York, en voor Yahoo een kaart waarop alle verkeersongelukken in de US visueel werden gemaakt. Daarnaast is ook de veelbesproken videoclip "house of cards" van Radiohead, waarvoor geen gebruik werd gemaakt van camera's maar van lasers, ook door Aaron Koblin gemaakt.

Maar Koblin maakt niet alleen gebruik van pure data, hij liet in 2006 met behulp van Amazon Mechanical Turk. AMT is Amazon’s tool om werk dat niet door computers gedaan kan worden toch te automatiseren. “Kunstmatige intellegentie” zoals ze dat zelf noemen. De "human intelligence tasks" op het systeem worden door mensen uitgevoerd maar als webservice aangesproken. Koblin gaf aan AMT de opdracht 10.000 schapen te tekenen. Een kleine 8000 mensen tekenden binnen 40 dagen voor het luttele bedrag van 2 cent per schaap een enorm kunstwerk. Het gaat de deelnemers niet om het geld maar om ergens aan bij te dragen en creatief te zijn.

Het succes van de schapen werd herhaald met 10.000 cents waarin de vraag werd gesteld 10.000 stukjes van een honderd dollar biljet na te tekenen. Het resultaat is zie je op de onderstaande foto.

Wij Nederlanders waren natuurlijk uitzinnig op Koninginnedag in 2008. Dat is goed te zien in de visualisatie (de foto hieronder) van onze sms-data.

Tabellen die in Excel zijn gemaakt zijn over het algemeen dodelijk saai om te maken, laat staan er naar t e kijken. De 74-jarige Tatsuo Horiuchi bewijst dat het niet altijd zo hoeft te zijn. De Japanner maakt er ware kunstwerken mee. 

Net voordat hij met pensioen zou gaan, zocht Tatsuo een nieuwe uitdaging. Hij kocht een computer en leerder met Excel te werken. Hij kwam erachter dat je meer dan alleen tabellen kon maken, met Excel kun je kunst maken! Dertien jaar later heeft hij menig kunstwerk op zijn naam staan. 

"Ik zag dat collega’s Excel gebruikten om grafieken in te maken, en zo ben ik op het idee gekomen dat er misschien wel kunst mee te maken is," legt Horiuchi uit aan de Japanse website PCOnline.

Een andere reden om het spreadsheet-programma te gebruiken, had simpelweg te maken met kosten. Grafische software is erg duur, en Excel stond toevallig al op zijn computer geïnstalleerd.

In de afgelopen jaren heeft de kunstenaar dan ook faam verworven als digitale kunstenaar en is zijn werk te zien op verschillende tentoonstellingen.

Ik heb een van zijn kunstwerken als Excel-bestand kunnen bemachtigen. Het is een gigantisch groot bestand, wat komt door de hoeveelheid details die erin zijn verwerkt. Als je wilt, kan ik het bestand naar je toe mailen.

De aflevering Macht aan de stad van programma Tegenlicht dat werd uitgezonden op 28 september 2014  heeft mij geïnspireerd om te schrijven over de suburbanisatie van deze tijd. Deze ‘verhuizing’ wordt in de toekomst alleen nog maar groter. Van de totale wereldbevolking leefde rond 1900 zo’n 225 miljoen mensen in steden, 100 jaar later waren dit er al bijna 3 miljard en naar verwachting zal het aantal groeien tot zo’n 6,7 miljard in 2050 (United Nations). De verstedelijking kent voordelen en nadelen, maar het brengt ook een zekere machtsverschuiving teweeg. De regeringen krijgen namelijk steeds minder voor elkaar omdat ze vastzitten in hun eigen ambtelijke logheid en partijpolitiek. Steeds meer burgermeesters van grote steden nemen daarom het heft in eigen hand.

Maar wat gebeurt er als burgemeesters het heft in eigen hand nemen en proberen hun stad, buiten de landelijke politiek om, tot bestuurlijk centrum te maken? Waar regeringen namelijk vastzitten in hun eigen ambtelijke logheid en partijpolitiek, bruisen de steden van energie, optimisme en daadkracht. Waar landelijke overheden falen worden veel problemen - op het gebied van milieu, armoede, voedselproductie en zorg - op stedelijk niveau sneller en in samenspraak met de burger opgelost. Waar iedere burger met behulp van de smart Phone en bindende referenda onderdeel van werkelijke democratie is, zullen nationale regeringen onderaan moeten staan. Zij zullen juist dienstbaar moeten zijn voor de grote steden en stedelijke gebieden.

Er komen drie steden aan bod waarbij de burgermeesters het heft al in eigen hand nemen: Eindhoven, Seattle en Hamburg. Door nauwe samenwerking tussen burger, bedrijfsleven en burgemeester zijn deze steden zeer innovatief, duurzaam en worden grootschalige probleem veel makkelijker opgelost dan op nationaal niveau. Voor het nemen van belangrijke beslissingen hebben nationale regeringen soms wel jaren de tijd nodig, omdat er eindeloze discussies ontstaan. Op stedelijk niveau worden beslissen over het algemeen snel genomen en uitgevoerd.

Wearable techonology, letterlijk vertaald: draagbare technologie, is alles wat je aan en om je lichaam kan dragen, gecombineerd met technologie. Dit kan accessoires zijn, maar ook een kledingstuk. Bekende wearable techonology zijn de Google Glass en de iWatch. Maar ook een jas, broek of schoen in zijn geheel kan een technisch snufje op zich zijn. 

In de ‘Fireststarters the series’, een samenwerkingsproject van Discovery Channel en Firestarters, wordt onderzocht hoe technologie en innovatie kunnen helpen bij het doorbreken van creatieve grenzen. In deze aflevering wordt ingezoomd op de integratie van technologie in de mode-industrie en de vernieuwing van het vakmanschap, wat het gevolg daarvan is. Naast wearable technology experimenteren ontwerpers ook met augmented reality en 3D-printen. In het filmpje nemen we een kijkje in het atelier van Pauline van Dongen en in het 3D-printlab van Janne Kyttanen én laat Marga Weimans zien wat augmented reality-kleding is.

Mode presenteert zich als altijd vernieuwend, maar hoe vernieuwend is het werkelijk? Volgens modeontwerpster Pauline van Dongen is industrie achter mode al decennia lang hetzelfde, daarom heeft van Dongen zich gespecialiseerd in de combinatie tussen technologie en mode, om te kijken hoe het vakmanschap telkens kan worden vernieuwd. Met name het aspect integratie is erg belangrijk. Het gaat dus niet om het opplakken van gadgets op kledingstukken, maar om de technologie aan de binnenkant. Haar ontworpen kledingstukken zijn zo ontworpen, dat het  gecombineerd met technologie, maar nog steeds erg draagbaar is.

           Mode ontwerpster Marga Weimans verstaat onder wearable technonology alles wat je los van je draagt, zoals een telefoon, camera, tablet, etc. Vergroeit met kledingstukken. Haar voorbeeld is de Semi virtuele jurk, of wel een augmented reality-jurk, waar in eerste instantie niet bijzonders aan te zien is, maar als je er met een tablet of Google Glass bril er naar kijkt dan zie je een animatie. Dit legt een nieuwe betekenis bij een jurk.

           Toen Creatief Directeur Janne Kyttanen van 3D Systems 15 jaar geleden technologie ontdekte, was hij overdonderd en zag geen reden meer om ooit nog terug te keren naar houtbewerking, metaal buigen of lassen. Hij wilde alleen nog maar dingen in 3D maken. De mogelijkheden met een 3D-printer zijn eindeloos, of je ’t nou van deeg, nylon of staalpoeder maakt, het kan allemaal! Je kunt van alles maken: Schoenen, juwelen, hoeden, kleding, noem maar op. Dat maakt 3D-printer een hele creatieve toepassing, en dat gebruiken ontwerpers in hun voordeel.

Met een eigen bedrijfje, een spannend project voor Ahold en een langdurende stage in het verschiet, moet ik in jaar 3 heel goed gaan plannen. Mijn leerdoelen in jaar 3 zijn daarom vooral gericht op goed kunnen plannen en een goede ondernemer worden.

Leerdoel 1: Effectief leren plannen van taken.

Één ding weet ik zeker: jaar 3 gaat voor mij heel erg druk worden. Tegelijkertijd stage lopen, lessen volgen, project uitvoeren voor Ahold en mijn eigen bedrijf runnen vereist een hele goede planning. Dit jaar ging het plannen niet altijd even best. Vaak kwam ik (door uitstellen) in tijdsnood en moest ik tot laat in de nacht werkstukken af maken. Dit heeft natuurlijk te maken met laksheid, maar het komt vooral voor als ik een vak gewoon echt niet interessant vind. In jaar 3 ga ik dingen doen waar ik echt naar uitkijk, dus ik verwacht geen uitstellend en laks gedrag, maar plannen blijft een leerpuntje.

Leerdoel 2: Een hele goede ondernemer worden.

Samen met mijn zus ben ik een bedrijf gestart in het ter plekke maken van ijs op locatie op innovatie wijze. De financiering is rond, we hebben de juiste leveranciers uit kunnen kiezen en de machine wordt inmiddels gebouwd in China. Het schiet dus al heel erg op. We zijn laatst benaderd door iemand die potentie in ons bedrijf ziet en wilt dat wij op 40 vaste plekken gaan zitten verspreid over Nederland. Hij bezit namelijk erg veel panden en ruimtes rondom stations, etc. Als we dit daadwerkelijk in een korte tijd kunnen realiseren, zullen mijn zus en ik de fijne kneepjes van ondernemen goed onder de duim moeten krijgen. Uiteraard worden we goed begeleid door deze persoon en onze ouders (ook zelfstandig ondernemers), maar we gaan zeker een zware en spannende tijd tegemoet als starters.

Leerdoel 3:  Ik wil leren om niet in de verdediging te schieten als ik kritiek krijg.

 Aan het eind van het eerste jaar heb ik een aantal leerdoelen opgesteld die ik aan het eind van jaar twee bereikt wil hebben:

 Leerdoel 1: Goed kunnen schrijven van ondernemingsplannen en projectplannen.

 Dit jaar heb ik vrij veel vakken gehad waarbij het schrijven van een professioneel projectplan, ondernemingsplan of marketingplan een belangrijk onderdeel was. Met name bij de vakken Conceptplan, Marketing 3.0 en Marketinganalyse lag de lat vrij hoog en met het behalen van hoge cijfers bij deze vakken kan ik zeggen dat ik dit leerdoel zeker heb bereikt. Sinds kort ben ik ook begonnen met een eigen bedrijf en de kennis die ik dit jaar heb opgedaan komt goed van pas bij het schrijven van het ondernemingsplan.

 Leerdoel 2: De kennis die ik zal vergaren in jaar 2 kan ik goed toepassen in de werkzaamheden bij de stage in jaar 3.

 Dit jaar heb ik veel geleerd, maar toch vind ik dat we te veel ‘zweverige’ vakken hebben, zoals CRT en Cultuur en Argumentatie. Ik had liever nog 1 of 2 blokken met bedrijfseconomie, omdat ik nu bij het opzetten van een eigen bedrijf merk dat ik niet alles heb geleerd op dit vakgebied. Het kan dus ook zijn dat tijdens mijn stage in jaar 3 hier weer tegenaan loop. Door CRT en Designmanagement te reduceren naar 1 blok, zou er ruimte zijn voor 2 extra blokken bedrijfseconomie.  

 Leerdoel 3: Voor publiek durven te spreken en een goede spreker worden in het algemeen.

 Ik heb sinds kinds af aan soms moeite met het spreken in het openbaar. Ik heb daarom aan het eind van jaar 1 een seminar presenteren gevolgd. De moed en de skills die ik bij dit seminar heb opgedaan, heb ik goed kunnen gebruiken bij het presenteren in jaar 2. Het ging mij een stuk beter af dan in jaar 1. Toch ben ik nog altijd erg zenuwachtig voor een presentatie; ik hoop dat ik daar van af ben in jaar 3.

 Leerdoel 4: Ervaren hoe het is om in de schoenen te staan van een kunstenaar.

Jaar 3 wordt een spannend maar druk schooljaar. Samen met Lotte Eijking start ik het jaar met het uitvoeren van een project voor Ahold. Dat dit project doorgaat staat vast, alleen het juiste vraagstuk is nog niet gekozen. Wat wij in ieder geval belangrijk vinden bij dit project is de brug slaan tussen creativiteit en zakelijk denken: Hoe kunnen wij als (toekomstige) KE-managers goed van dienst zijn bij een grote multinational als Ahold. Inmiddels is Tjitske Hirs van het X-change Projects bureau bezig het project vorm te geven en horen we spoedig wat het project precies gaat inhouden. 

Tijdens het project voor Ahold zal ik ook nog veel bezig zijn met mijn bedrijf en alles wat daarbij komt kijken. Hierin gaat hoe dan ook veel tijd zitten, of we nou gelijk met 40 vestigingen beginnen of met één pop-upstore of kar. Om extra tijd vrij te maken hiervoor, ga ik minder werken bij Albert Heijn. In de afgelopen 8 jaar dat ik bij AH heb gewerkt, heb ik 450 vakantie- en adv-uren opgebouwd en kan ik het dus permitteren om minder of niet te werken. Natuurlijk wil ik niet dat dit schooljaar onder mijn bedrijfje gaat lijden, maar als het echt goed gaat lopen, zal ik misschien toch de keuze moeten maken om tijdelijk te stoppen met school.

Stage lopen in jaar 3

In jaar 2 heb ik een stage aangeboden gekregen door The Foodtruck Company voor jaar 3. The Foodtruck Company is marktleider op het gebied van het op maat leveren van foodtrucks en container pop-upstores. Dit lijkt mij een leuke en leerzame stage, maar als ik na het project voor Ahold een stage aangeboden krijg om de marketingafdeling van Albert Heijn te versterken, dan zal ik dat niet afslaan. Carrière maken binnen Ahold is namelijk altijd al iets geweest wat ik graag wil en op deze manier kom ik weer een stapje dichterbij. Natuurlijk is carrière maken bij Ahold helemaal niet aan de orde als mijn bedrijfje straks daadwerkelijk goed zal lopen, maar het kan geen kwaad om deze optie achter de hand te houden. 

Ik wilde heel graag Auke Jager Interviewen voor visieontwikkeling. Auke Jager is naast zijn baan als docent op HKU K&E een eigen ijssalon begonnen op de Neude. Ook hij maakt op een innovatieve manier ijs. Ik heb met Auke al in

 Ik heb Auke in de week van 26 april gemaild en later die week nogmaals twee keer, maar tot op heden heb ik nog steeds geen mail van hem ontvangen. Via een klasgenoot ben ik erachter gekomen dat hij mijn mail al wel heeft gelezen. Erg vervelend voor mij, maar ik begrijp uiteraard dat hij het op het moment erg druk heeft met zijn ijssalon.

Tijdens mijn stage bij HollandCentraal in Hilversum, heb ik een ontzettend handige vrouw leren kennen: Herma Holtland. Bij HollandCentraal was het mijn taak om de juiste potentiële opdrachtgevers en contact personen op te zoeken en Herma, mijn partner in crime, belde deze personen dan op om een afspraak te maken, zodat onze Creative Director het werk van HollandCentraal kan presenteren. We belde altijd samen; Herma aan het woord en ik verwerkte digitaal alle informatie die de persoon aan de andere kant van de lijn vrijgaf. Ondertussen zocht ik door naar nieuwe contactpersonen, maar dit was lang niet altijd nodig. Herma beschikt namelijk over een gigantisch zakelijk netwerk en lijkt bij ieder bedrijf wel iemand te kennen. Dit maakt haar zo handig, maar vooral ook heel bijzonder.

Even wat meer over Herma.

Herma is in 1965 geboren en getogen in Zwolle en komt uit een gezin van 3 kinderen en haar makelaarsouders. Ze heeft op 21jarige leeftijd haar opleiding als secretaresse bij opleidingsinstituut Schroevers afgerond en is toen gaan werken in Hilversum. Ze kwam via een kennis terecht bij het bedrijf Video Editing Holland en werkte hier als ‘manusje van alles’: secretaresse, boekhoudster, planner van faciliteiten, enzovoorts. In 1990 is Herma gepromoveerd tot manager van het bedrijfsonderdeel Valkieser Post Production, waar ze programma’s realiseerden voor Publieke en commerciële omroepen. Deze functie heeft zij tot in 1997 met veel trots bekleed. Uiteindelijk is Herma gaan werken bij het mediabedrijf Dutchview/Infostrada, maar in 2012 merkte ze dat ze dit bedrijf was ontgroeit en kon zich niet meer vinden in de bedrijfsstructuur. Ze besloot om voor zichzelf te beginnen als Makelaar in Zakelijke Diensten, maar om zich in haar onderhoudt te voorzien, werkt ze nog  2,5 dag voor een IT-bedrijf als sales- en relatiebeheerder. 

Makelaar in Zakelijke Diensten      

‘Het netwerken is er eigenlijk met de paplepel ingegoten’ zegt Herma. Doordat haar ouders makelaars waren, heeft zij van hen veel kunnen en op het gebied van het menselijke en sociale vlak en heet ze deze vaardigheden kunnen omzetten tot haar beroep: Makelaar in Zakelijke Diensten. Als makelaar in zakelijke diensten zorgt ze ervoor dat de juiste bedrijven en personen op zakelijk vlak bij elkaar komen en van elkaar kunnen profiteren. Laat maar zeggen een win-winsituatie. Als ze de juiste partijen bij elkaar heeft kunnen brengen, polst ze hen zo nu en dan of de samenwerking nog optimaal is.

‘Een ontzettend leuk beroep, maar is hier wel geld in te verdienen?’ Dat was het eerste wat in mij op kwam toen Herma over haar werk vertelde. Maar Herma is natuurlijk goed voorbereid en heeft een goed verdienmodel voor zichzelf bedacht. Voordat ze aan de slag gaat, spreekt ze met haar opdrachtgever een commissie af, waarbij ze duidelijke afspraken opzet over de werkzaamheden en prijs.

Na het bijwonen van een heftig debat over de toekomst zonder multinationals en geld dat geen waarde meer zal hebben, ben ik mij gaan verdiepen in dit onderwerp. Ik heb op aanraden van mijn medestudenten de aflevering over de nieuwe makers gekeken van VPRO Tegenlicht.

  In de aflevering voorspellen ze dat er een nieuwe industriële revolutie van start zal gaan: Door de dalende kosten van materialen en de beschikbaarheid van informatie kan ervoor zorgen dat iedereen zijn eigen fabrikant, ontwikkelaar en ondernemer kan worden.

  De snelle technologische ontwikkelingen maken niet alleen kennis voor iedereen beschikbaar, ook het gereedschap om mee uit te vinden en te produceren komt binnen ieders handbereik. Een nieuwe generatie uitvinders en makers neemt het heft in eigen handen, en innoveert en produceert op zolders, in schuurtjes en in kleine lokale laboratoria.  Door de opkomst van digitale fabricage met een 3D-printer en de gigantische hoeveelheid kennis die via internet te verkrijgen is, kan iedereen nu zelf maken en ontwikkelen wat voorheen alleen maar fabrikanten en onderzoekslaboratoria konden.

  Tot voor kort gebruikte men 3D-printen voor het maken van bijvoorbeeld grappige ornamenten. Nu heeft de ontwerper Joris Laarman een stoel ontworpen die goedkoop en makkelijk zelf uit te printen is. Binnen de kortste tijd zullen de meeste mensen een 3D-printer in bezit hebben en zal die toekomst die ik eerder noemde toch langzamerhand realiteit gaan worden.

De vraag naar dierlijk voedsel zal tussen nu en 2050 met 70 tot 80 procent stijgen, stellen de onderzoekers. Onder andere het tekort aan vruchtbaar land is hierbij een probleem. Momenteel wordt 70 procent van de beschikbare landbouwgrond gebruikt voor veeteelt. Het houden van melk- of vleeskoeien, kippen of varkens zoals we dat nu doen, kan straks niet meer door het te kort aan veevoer. Het kweken van meelwormen is  echter een duurzame manier om aan eetbare dierlijke eiwitten te komen. Voor de kweek van meelwormen blijkt veel minder landbouwgrond nodig te zijn dan voor het eerder genoemde vee, Ook levert de meelwormteelt minder broeikasgas op. Daarentegen gebruikt meelwormproductie ongeveer evenveel of meer energie dan melk- of vleesproductie.

Meelwormen zijn de larven van de meeltor. Ze zijn geschikt voor menselijke consumptie. Ze kunnen in hun geheel gebakken worden of verwerkt in snacks.

Er wordt al langer beweerd dat insecten een duurzamere bron van eiwit zijn dan vlees van koeien, kippen of varkens of melk. Dit is echter de eerste eerlijke, uitgebreide, wetenschappelijke vergelijking tussen insecten en de genoemde conventionele bronnen van eiwit, zeggen de onderzoekers.

De wetenschappers keken hoeveel energie en landbouwgrond er nodig was voor het kweken van meelwormen en hoeveel broeikasgas er bij vrijkwam. Ze berekenden niet alleen hoeveel broeikasgas de meelwormen zelf uitstootten, maar keken ook naar de milieuimpact van het telen van de wortels en granen die de meelwormen te eten krijgen.

De meelwormkweek produceert ruim twee keer minder broeikasgas dan de productie van melk, varkensvlees of kippenvlees en negen keer minder dan de productie van rundvlees. Ook is er voor meelwormenkweek tussen de twee en drie keer minder land nodig dan voor de productie van melk, kip of varkensvlees en ruim tien keer minder dan bij rundvlees. 

In meerdere restaurants is de meelworm al te bestellen en dit jaar konden festivalgangers op Lowlands een voedsaam broodje meelworm kopen. De verkoop van de broodjes was een succes, maar toch pas ik voor zo’n sandwich met meelwormen. Ik heb namelijk een keer een sprinkhaan gegeten, waarvan het pootje wel een half uur in mijn keel bleef hangen. Na deze nare evaring staan er voor mij geen insecten meer op het menu!

Klimaatverandering is een van de grootste milieuproblemen van deze tijd. Door toedoen van de mens wordt de aarde steeds warmer met allerlei gevolgen voor natuur, het weer, de landbouw, en nog veel meer. Een van de problemen is de zeespiegel die steeds hoger komt de staan door het smelten van de ijskappen op de Noordpool en Antartica. Ieder jaar verliest alleen al het zuidpoolcontinent per jaar 159 miljard ton aan ijs. In de hele 21e eeuw zal de zeespiegel met wel 50 centimeter stijgen. Gelukkig duurt het nog honderden jaren voordat we niet meer op land kunnen wonen omdat de dijken het niet meer houden. Maar het is natuurlijk niet verkeerd om nu al te denken aan oplossingen voor dit probleem.

Vincent Callebaut is een architect die zich bezig houdt met de klimaatproblemen van nu en in de toekomst. Zo ontwiep hij  de 'Lilypads', zelfvoorzienend drijvende steden die elk maximaal tot 50.000 klimaatvluchtelingen zouden kunnen herbergen. Voor de vorm liet hij zich inspireren door de beroemde Victoria waterlelie.  Deze eco-steden zouden worden gemaakt van polyestervezels en gebouwd rondom een centrale lagune. Elke stad zou beschikken over drie bergen en drie jachthavens - een voor werk, winkelen en entertainment. Met viskwekerijen en hangende  tuinen net onder de waterlijn zouden de steden volledig draaien op hernieuwbare energie. In 2100 zouden volgens Callebaut de eerste Lilypad-steden een feit moeten zijn.

De bewoners worden een soort zeenomaden, want Callebaut stelt zich voor dat het eiland langzaam meedrijft met de grote zeestromen. Een aantal inwoners komt onder water te wonen, en midden op het eiland wordt regenwater opgevangen in een groot bekken. Dit levert drinkwater, en grote tuinen en velden zorgen voor voedsel op.

  Hieronder wat afbeeldingen van de drijvende stad.