Satır Kahramanı

   Bir sonraki kitapta satırlarını didikleyeceğimiz kitapta görüşmek üzere. Kendinize genç davranın ;)  

Manastırlar, Harikalar Diyarı, Geçmiş Zamanlar vesaire... Hepsini bırakıp şimdiki zamanıda bir insan beyninin derinliklerine seyahat edelim bu kez. Konumuz ilk psikolojik romanımız. “Hüzün ayı” Eylül.   Konusu artık bize çok klişe gelebilecek  yasak aşk. Ama  Tanzimat Dönemi göz önüne alınırsa çok da göze batabilecek bir konu değil. Tabii ki kitabı elimize alırken az çok herkes olay örgüsünden çok tahlilleri ile uğraşıldığına, örgünün ikinci planda kaldığını bilir. Elimizde ciddi anlamda bol ve uzunnnn uzunnn psikolojik tahliller var. Yeri geldiğinde paragrafları bırakıp sayfalardan bahsediyoruz.   Beyninde, düşüncelerinde dolaşacağımız zat Necip. Necip'in Süreyya isimli bir can dostu var. Süreyya ile yedikleri içtikleri ayrı gitmiyor. Süreyya'nın karısı ise Suat. Necip bir gün ansızın yüreğine tüm kuşların konduğunu fark edip Suat'a vurulmuş kalakalıyor öylece.      Bundan sonra mekan ve zaman çok fark etmediğimiz detaylar kalıyor çoğunlukla. Sürekli Necip'in duygu ve düşünce karmaşasının ortasında kalıyoruz.    Bu keşmekeşin tadı kaçmış geliyor insana bazen. Yer yer çok uzun tutulmuş. Bazı yerlerde tekrara düşmüş.     İlk psikolojik romanımız olduğunu hissediyor sanki insan. Zorlama olmuş hissi uyanabilir, çünkü psikolojik tasvirler nispeten zayıf ve Necip'in karmaşasını çok yüzeysel olarak anlattığı yerler var.  Başlı başına Necip'in çelişkisini hisettiremiyor.      Necip'in hasta olduğu dönem elde çok iyi bir malzeme olarak kullanılabilirdi. O çelişkiye dair can alıcı vurgu yapmak çok olası geldi bana. Ancak Mehmet Rauf Necip'in hastalığını Suat'ın ağzından anlatmayı seçmiş. Bu durumda da Necip'in aşkının gidişatı hakkında iyi bir izlenim uyandırmak mümkündü. Suat'ın ne hissettiğini onu kaybetmek üzereyken anlatmak gidişatı   değiştirmesi gayet mümkündü.  Ama saihden bu olay üzerinde bize kısır bir anlatım sunulmuş. Romanın kırılma noktalarından biri olabilecek pasaj, üç dört sayfa içinde olup bitiyor. Necip hemen hastalığını atlatıp ayağa kalkıyor. Gerçekten çok büyük acemilik.      Diyalog diyellim biraz da. Konuşmalar rayına oturtulmuş sahici geldi bana. Özellikle Necip'in Suat'ın yalısında çok kalışına dair çıkan dedikoduların aktarılışı olay örgüsüne çok kolay ve kibar oturtulmuş. Tabi aşkla ilgili diyaloglarda romanın yazıldığı dönemi hissediyorsunuz.  Şimdi ki dönemle kıyaslamaya kalkmazsak klasik ve sevimli  diyaloglar.      Geçişleri kaçırmak mümkün.  Bu özelikle Necip'in zihninden Suat'ın zihnine geçerken daha fazla ortaya çıkıyor.       Suat'ın zihni demişken aslen Necip'le düşünce farkı kocasından ibaret. Bir dişinin düşüncelerini farklı bir anlatımla ortaya koyulabilirdi deniyor. Geçişleri yumuşatmasının yanında karakterlere de nüfuz etmemizi sağlayabilirdi.       Çok uzun tutmak istemiyorum.  Aklıma gelen en kritik yerleri yazdım sanırım. Hepsini yazmaya kalksam sayfalarca dolar burası. :)     Özetle elinizde ahım şahım bir psikoloji tutmayacağını bilmelisiniz. Ama sıfır bir kitapta değil. Okuması ortalarından sonra nispeten zorlaşır.  Sonlara doğru tekrar hissine düşüp, bitse diyebilirsiniz. Ama yine de okumanız gerekn bir kitap.    Kendinize genç davranın.  Satırlarının arasında dünyasını didik didik edeceğimiz diğer kitapta görüşmek üzere. ;)    

    Kısacası iki günde çevrilmiş bir eser bu. Gönül rahatlığıyla anlayarak okumak istiyorsanız Kırmızı Kedi’nin bu facia çevirisinden uzak durun. Ama eser cidden güzel.

    Özetle sondaki vasatlık ve yüzeyselliğe karşı giriş seviyesi bir bilimkurgu kitabı. Ama giriş seviyesinin en altında değil. Pek çok acemilikten ve hatadan sıyrılmış, uzun hikaye şeklinde çok tatlı bir kitap. Hacmi ve fiyatı göz önüne alınırsa cidden okunası, edinilesi.

    Duygusuz cümlelerle eleştirilemeyecek bir kitap. Öylesine feryatlar saklıyor ki satır arasında bize kitap hakkında o hisleri yaşamadan kitap hakkında konuşmak büyük saygısılzlık gibi geliyor bana.

Ne çektin be Robert Langdon. Sen ki koskoca Harvard Üniversitesinde prof olmuş adamsın. Yaşına başına mesleğine rütbene bi baksana sen.    Robert Langdon’ın üzerinden yürüyelim bu başlıkta. Yazdığı her kitapla zirveye oturan Dan Brown nam şahsın kaleminden bahsedelim. Hadi başlayalım.    Dan Brown okuyanlar bilir gerçi ama ben kısa bir hatırtlama yapayım yine. Robert Langdon neredeyse tüm Dan Brown kitaplarında maceradan maceraya oradan buraya sürüklenen bir Harvard Profesörü. Dalı simgebilim. Ama biz ona Harvard dedektifi diyoruz aramızda. Kendisinin klostrofobisi var. Her kitapta bu ve kuyuya düşmesi tekrar tekrar bize sunulur. Adamın buluşmadığı gizli kuruluş yok ama nedense psikiyatre gidemiyor.      Kitapta gözünü bir hastane odasında açıyor. Hafızasını kaybetmiş ve Floransa’da olduğunu öğreniyor. Suyu çıkmış bir klişe var sizin de fark ettiğiniz gibi. Ama hadi diyorsunuz devam ederken bakalım nasıl bir farklılık getirecek olaya. Çünkü Grange hafıza kaybına Bavulsuz Yolcu hastalığıyla fark atmıştı sonuçta.    Dan Brown bu konuda feci şekilde sınıfta kalıyor. Sonlarına kadar bu klişe kelimenin tam anlamıyla klişe olarak devam ediyor ve sonlara gelince.... Dur dur orayı hiç karıştırma.      Diyaloglar feci şekilde yapay. Karakteri bize hisettirmek adına tam olayın nefes alacağı yerde karakterin geçmişine götürüyor. Geçmişin fena kurgulandığı söylenemez ama bu karakterin ağzından kurulacak cümlelere geldiğinde karakteri hissettirmekten öte çok uzaklarda olduğunu da koyuyor ortaya. Hatta diyaloglar öyle bir hal alıyor ki Langdon otobüsü takip edeceğinden bir esnaftan yardım isteyip adam bi iki tane öylesine cümle kuruyor,  amca oğlu gibi profesörün istediğini yapıyor.  Sırf olay örgüsünü tamamlamak adına duygudan düşünceden uzak, daha önce yazılmışlarını sayfalarca bulabileceğiniz cümlelerle en sonda profesörün başından geçenleri anlatırken diyalogların sığlığı kafayı duvardan duvara vurdurur cinsten tatsız ve robotik.        Brown'un aşina olduğumuz kısmı Dijital Kale, Da Vinci Şifresi, Melekler Ve Şeytanlar, İhanet Noktası ve Kayıp Sembol romanlarında ortak olan ortalama üç özellik vardır. Deha sahibi bir bilim adamı/yazar, gizli bir örgüt ya da tuhaf uzantıları ile devlet kurumu.. Bunların yanında bizde tarihten çok güzel anekdotlar aktarırdı. Cehennem'de deha olarak Dante konulmuş. Mimari eserler detaylıca göz önünde ama o kitabı bi nebze okunur kılan Hristiyanlık/cadılık tarihi, NSA şu bu benzeri araştırılmış dikkat çekici tarihi bir doku kitapta yok. Yani gerçek anlamda elinizde klişelerle dolu, yalın ve yavan diliyle harmanlanmış  gezi kitabı var bir yerde.      Sonunda ortaya çıkan gerçekler ise resmen okuyucuyla dalga geçmek. Her şeyin kurgu olduğunu öğrendiğimizde kimin elinin kimin cebinde olduğunu karıştırdığımız o anda durdurup kitabı biraz geri saralım. Sienna sonunda böyle kurgulanmış birisi çıktı. Bir nebze kabul edelim. ( Baştan beri at kuyruğuna hasta olduğumuz kızın figüran çıkması aslında yazarın bize bakın ben bu kitabı ayak üstü üç beş haftada yazdım demesidir.)  Madem böyle bir sürpriz yapacaksın sonunda o zaman baştaki bölümlerde bize Sienna'nın zihninden olayı nasıl anlatırsın? O duyguları bize Langdon'ın yanında olmuş gibi değil de bizzat öyle hissettiğini söylerek anlatman hangi romancılığa sığar?       Neyse efenim devam edelim. Demin bahsettiğim gibi kitap aslen bir gezi rehberi sayılabilecek nitelikte. Mimari eserler, şehir şehrin tarihi detaylıca ve uzun uzun anlatılıyor. Ama yazar burada örgüyle ikisinin bağını kurmayı başarmış çok göze batmıyor bunlar romanın içinde.      Çevirisi, Langdon'ın kaydının çevrilmemesi konusunda titizlik sergiliyor sanki ama ortamdaki yabancılığı yansıtmak adına figüranlar çok fazla İtalyanca konuşuyor. Art arda gelince çok tatlı durmadı okurken. Belirtmeden geçmemek lazım en azından.     100'ü biraz geçmiş bölümden oluşuyor kitap. Bölümler ortalama 3-8 arası sayfalara ayrılmış. Tam olarak düşündüğünüz sebepten.  Bölümün sonunu merak uyandırıcı ve etkileyici bir cümleyle bitirip okurun nefes alıp kitabın devamını düşünmesini, romanınn içine çekmeyi amaçlayarak yapıldığı ortada. Kitabın satış taktiği, kapağı içeriği üslubu dikkate alındığında normal sayılabilir bir şey aslen.      Kovalamaca yakalama sahneleri konusunda ben hiç ahım şahım bir şey bulamadım. Tamamen tesadüflere daylı. Birazcık zeka kullanıp devamını getirdikleri yer. Bir profesör tamamen profesyonellerden oluşmuş takip helikopteri dahi olan silahlı bir ordu askeri tek başına atlatabiliyor. Girdiği sergi salonunda kendisini uyarmak için gelen görevli tesadüfen hafızasını kaybetmiş Langdon'ı tanıyor, kötü adamlar iyinin yanına geçince bulamadıkları Langdon şıp diye karşılarında bitiveriyor...     Üç nokta koyuyorum siz anladınız zaten.     Betimlemeler ve tasvirlerin kalitesine girmeyi gerek duymuyorum ben. Gezi rehberi tadında olduğu için  binaların ve eserlerin tasvirleri var sadece. Gerisi yerlerde sürünüyüor.    Özetle efenim. Boşverin. Rafta gördüğünüzde yokmuş gibi davranın. Hayatın güzellikleri, okunması gerekn pek çok şey var. Ben yandım siz yanmayın.

Evet kısa süreli bir durgunluğun ardından hızımı aldım ve böyle de devam etmeyi düşünüyorum. Bu sefer gerçekten okumak çok lazım değil diyebileceğiniz bir kitapla açacağım önümüzdeki eleştiriyi. DAN BROWN- CEHENNEM. Biraz da kafa dağıtmak adına olacak. bir iki güne görüşmek dileğiyle Kendinize genç davranın ;)

Adriyen ah Adriyen. Adriyen'le tanışın arkadaşlar. Istrati Adriyen'i yaratırken ne kadar kendinden kattı bilmiyorum ama oldukça kattığı ortada. Betimlemeler ve duyguları cidden bu insanların bir çoğuyla tanışmış hissi uyandıracak kadar gerçekçi. Ya da kitap tamamen otobiyografik. Yorum sizde buradan sonrasında.    Adriyen, bile ve isteye gerçekleşmeyeceğinin farkında hayaller kuran, sınır kavramını bilmeden tüm toprak parçalarını gezebileceğini inanan nispeten entel bir serseri.  İlk sayfalarda  beraber Mısır'a gidiyoruz. Aklımızda kışı Mısır'da geçirmek bu doğu ülkesinin havasını derin derin solumak var. Gemide tanıştığımız bir adam bizi tüm bu planlardan alıkoyacak bir hikayeye sahip. Musa.   Şimdi olay örgüsünü burada bırakıp işimize, örgünün arkasında hissettirilen soyutlukla başlayalım. Bir aksilik havası var gemiye gelene kadar. Yolculuk gecikmiş, herkes biraz  endişeli. Musa'nın çehresi ve davranışları betimlenirken cimri davranılmamış. Özellikle kitap boyunca Musa'nın diyalogları çok sahici bir şekilde sesleniyor bize.      Kitapta oldukça karakter mevcut. Okumayı zorlaştığı söylemek zor ama. Hepsinin hikayesi dikkat çekici ve gerçekten üstün körü bir betimleme, zorlama diyaloglara sahip değiller. Hepsinin ayrı karakterler olduğunu gerçekten hissettiriyor bi yerde.   Karakterler çok ama okuması kolay dedik. Bunu da geçişlerdeki başarıya bağlıyorum. Bir iki bölümde şu öldü yalnız kaldı diyor.  Sonrasında geriye dönüp bize nasıl olduğunu anlatıyor. Bize geriye döneceğini aktardığı kısım sanki biraz yavan kalmış. Bu konuda bir eksi olsa da dönüşlerde anlattığı hikayeler bu eksiyi unutturacak düzeyde detaylı ve canlı.     Olay örgüsü, bir seyahat çizgisinde ilerliyor. Doğduğu kentten ayrılmak isteyip Doğu illerini anlatan bir batılının çizgisi bu. Bol bol Türklerden ve Kızıl Sultandan bahsediyor aynı zamanda. Kızıl Sultanın istibdatı sırasında Şam, Beyrut ve Lübnan'ı hayatı gezmek istemekle özetlenebilecek bir adamın sesinden dinlemek, postane görevlilerinin 4 ay maaş alamadıklarını, postaların gönderilmediğini zaten daha çok özel posta şirketlerinin kullanıldığını öğrenmek garip bir duygu oluyor.     Aslında yazacak çok şey gelmiyor aklıma. Kitabın kalınlığı da belli olunca (223 sayfa) söyleyecek şeyleri yazdım herhalde.   Özetle ruh ve mekan tasvirleri yerinde hoş ve tatlı bir kitap. Okunası bir eser. Zaman kaybı bir kitap olmakla aralarında çok uzun mesafeler var.

            Özetle edinmeniz, okumanız gereken çok tatlı düşünce özgürlüğünün hangi aşamalardan geçtiğine dair sarsıcı kitap.

Evet ufak bir aradan sonra yazı dolu dolu geçirmeyi düşünüyorum. Şimdi yarıladğım bir iki güne sunacağım eser Stefan Zweig’ten VİCDAN ZORBALIĞA KARŞI. Kendinize genç davranın ;)

   Masumiyet müzesi ya da bir Yeşilçam klişesi…   Zengin oğlanın fakir kıza sevdalanması birçoğumuza müthiş şekilde tanıdık gelen bir Türk Filmi klasiğidir elbette. Ama bunu Orhan Pamuk yazınca adı farklı oluyor sanırım.     Elimizdeki kitapta bundan çok farklı değil. İşlene işlene cılkı çıkmış bir konuyu ele alıyor. Öyle çok farklı bir açısı falan da getirmemiş olaya. Sağdan soldan fırlayan ani gelişmeler de yok. Yavaş bir akış içerisinde hayata,  varoluş dair getirilmiş yorumlar da yok.   Kitap baştan sona bir somutluk içinde. Aşk acısından yemek masasına istisnasız her şey ayakları önümüzde örnekler üzerinden somut bir anlatımla aktarılıyor. Başka okuyucular ne der bilmiyorum ama bu bana feci çirkin göründü.  Duygulara soyutluğa yer yok sayfalarının arasında. O uğruna neler neler çekilen aşkı hiç hissedemedim ben. Orhan Pamuk gerçekten aşkı zerre anlatamamış bu kitabında.      Evet konusu gerçekten feci derecede klişe. Olaya getirilen tek farklı bakış açısı BAZAN isimli bölümdü.  Keskinlerin evinde ne kadar çok kaldığını anlatmaktan açısından farklı bir yaklaşımdı açıkçası.  Onun dışında hiçbir farklılık yoktu.       Kemal’in aile içerisindeki atmosferi yansıtmak adına Kazmatırnak lakabının kullanılması, çoraplarının delindiğinden, bir daha tırnaklarını kesmezse çoraplarının dikilmeyeceğinden bahsedilerek bir aile içi atmosfer de yaratılmaya çalışılmış. Eh işte dedim bu pasajlarda da. Soluk gibiydi sanki. Babasıyla oturup içerken de pek samimi bir aile ortamı yakalayamadım ben.      Büyüleyici bir üslup eşlik etmiyor sayfalar arasında bize.  Ama sanırım cümle sıralamalarında, geçişlerde bize eşlik eden bir ustalıktan dolayı kendini okutacak kalitede bir yazım var hakkını yememek lazım.      Kitabın sonunda da Füsun sanki biraz daha zoraki bir ölüme kavuştu. Artı Füsun’un ölümünden sonra kitap çok fazla uzatılmış. Ölenin saygısına kimi kaybettiğimize neden böylesi müze açma gerekliliği çıkardığına dair bir ima anladım sanki.  Ama bunları gerçekten Füsun’un kaza öncesinde konuşması, bakışları son cümleleri ve ses tonunda anlatmak çok daha mümkün ve hoş olurdu zannımca.   Keskinlerin evine 8 yıl gittim diye başlayıp sonrasında bize o 8 yılda neler yaşadığını anlatması gerçekten güzel bir noktaydı bence.  Başta bir iki gün beklerken dönüp 8 yıl diye bir anda çıkması cidden 8 yılın şaşkınlığını tam anlamıyla hissettiriyor.  8 yıl içerisinde şirket işlerinden biraz daha önce bahsetseydi daha iyi olurdu diye düşünmedi değilim bir de. Anlattığı bölümden onlarca sayfa önce şirkette ne yaptığını merak etmiştim çünkü. Burjuva kesime hayat böyle güzel mi diyor insan.  Nice hediyeler götürüyor, Füsun aklından çıkmıyor ama şirket para basıyor.     Son olarak Füsun dışında karakterleri yapaylıktan kurtaramadım. Annesi özellikle Sibel’le bozulan nişandan sonra paravan arkasında figüran kalıyor.  Füsun dışında hiç kimse yaşını zekâsını duygularını anlatacak kadar samimi ve gerçekçi bir diyalog kuramadı ve o karakterlerin tasvirleri her zaman eksik kaldı.    Özetle yorumlarıyla ufkunuzu ikiye katlamayan idare ederin bir üstünde bir roman. Okumak zaman kaybı mı? Kesinlikle hayır. Pek beğendiğim söylenmese de okuduğum için pişman değilim. Aşk konusu beni açmadı buna eksi artı olarak değerlendirmiyorum.  Belki sizin hoşunuza gider.

Kitapta fısıldananlar her zaman hayvanların ağzından oluyor.  Örneğin internette sıkça paylaşılan şöyle bir diyalog vardır: Alice: hangi yoldan gideyim? Tavşan: nereye gideceğini bilmiyorsan, hangi yoldan gittiğinin hiçbir önemi yok!   Bunun başka versiyonlarında kedinin ağzından aktarılır bize. Hoş bu repliği ben bu çeviride bulamadım.  (Kitabı Kısmet Burian çevirisiyle Cumhuriyet Kitaplarından okudum. ) Onun yerine sıradan bir konuşma vardı kedi ile Alice’in arasında.    Konuyu dağıtmadan devam edersek aslen güzel bir düşünce. Çocuk kitabında,  karakterin beyninden düşüncelerini aktarıp konuyu dağıtmak yerine bu şekilde davranması tasvip edilesi bir yazım şekli. Bunu yazmaya çabalayan biri olarak not almış bulunuyorum.      Harikalar Ülkesine Alice ile beraber indiğimizde düşlerimizin özgürlüğünü görüyor, hissediyor, işitiyoruz. İskambil kâğıdından askerler, çay saatinde zamanı durmuş bir şapkacı, kafasını vurun demekten başka bir şey bilmeyen bir kraliçe, derin öyküleri büyük acıları olan bir kaplumbağa…  Bu karakterler arasında ne demek istediğimizi anlarsınız.       Diyaloglar ve davranışlar çok canlı ve farklı. Örneğin kaplumbağayı betimleyen yazar, aynı betimlemeyi kertenkelede kullanmıyor. Kertenkeleye farklı davranış kalıpları biçiyor. Bu da aslında sözde bir düşlem özgürlüğünü değil, davranışları bile farklılaştırılmış gerçek bir rüya özgürlüğü bahşediyor bize.         Yalnız aniden kapılar çıkması, masalar belirmesi yer yer çok çok basit sözcükler kullanılmış olması da var. Ama belirttiğimiz gibi roman gibi değerlendirilecek bir kitap değil ki bu. Haliyle bunları eksik taraf olarak almıyorum. Belirtiyorum sadece okumak isteyen büyüklere.        Eleştiriyi fark ettiğim bir satır arası ile bitirmek istiyorum. Bütün hayvanlar, filozof kesilmişken derin tecrübeleri varken insan olan kraliçenin diyaloğunun sadece kafasını kesin olarak bırakılması  önemli bir detay olarak bırakılmış. Azıcık ve aynı diyalogla çok şey anlatıyor.    Özetle okusanız bile tekrar okuyabileceğiniz çerez tadında güzel kurgusu olan dili çok basit ve akılda kalıcı hoş bir hikaye.

Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim…     Güzel bir başlık detaylı ve çok ustaca bir dil işçiliği     Nazım'ın okuduğum ilk kitabı bu oldu. Şu Instagram'da Twitter'da bolca paylaşılan Nazım beyitlerinden haberdarsanız sadece karşınıza çok farklı bir Nazım dikilecek.       Baştan söylemek gerekir ki ani geçişlerle dolu şiirsel bir dilin hakim olduğu okunması zor bir kitap.         Öyle ki ilk cümlelerinde nasıl bir dünyaya giriş yapacağımız belli zaten: “Hizmetçi kız önde, Ahmet arkada taşlığa girdiler. Taşlık genişti, loştu, serindi. Bu kız da niye böyle ayaklarının ucuna basarak yürür? Evde hasta mı var?”    Dünyada bize rehberlik eden baş karakter Ahmet. Komünist. Şükrü Bey'in yanına gelip halini anlatması ile karşılaşıyoruz kendisiyle hemen. Şükrü Bey, eniştesi. Dilenci kılığında bir polis tarafından takip edilmekte. İsmail nam başka bir arkadaşının söyleyip de kendisinin iyice ezberlediği bir eve gidecek.  Bundan sonra varsa yoksa Ahmet bizim için.  Bıundan sonrası okuması güçleşen yerler.  Kitabın sonuna kadar Ahmet bir kulübede kalacak. Teoride kitabın iskeleti kulübeden oluşuyor. Çok kaba ve çok yüzeysel bir özet vermek gerekirse kulübe günlerinde Ahmet dışarı çıktığında bir köpek tarafından ısırılır ve kuduz olma korkusu taşır. Bu hastalık hakkında kulübe yoldaşı İsmail'e bir kitap aldırır ve kuduzun belirtilerini, 40 gün içinde başlayacağını öğrenir. 40 günü saymak içinde kapının ardına gün gün beyaz çizgi çeker. 32. günün çizgisinde de üstlerine çarpı atar.      Konu olarak çok basit ve sade dursa da kitabın içini dolduran olaylar Ahmet'le beraber düşüncelerine, hayal kırıklıklarına, geçmişine dönmemiz oluyor. Delicesine aşık olduğu kadını hatırlaması oluyor sık sık.    Aslında burada bir ayraç koyup kendi iç dünyanıza dönün bir müddetliğine. Hiç kimseye havlamayan bir köpek hiçbir sebep yokken sizi ısırdı. Aynı günün akşamı gazetelerde kuduz köpeklerin sokaklarda dolaştığını öğrendiniz. Sahibine olayı sormayı giden arkadaşınız köpeğin otobüsün altında kaldığını söyledi size. Eşiniz dostunuz polis tarafından takip edilmekte, İstiklal Mahkemeleri sizinle aynı düşünceleri paylaşan insanları yargılamakta. Karakolda işkence görmemek, hayata tutanabilmek adına dağ başında bir kulübede yaşıyorsunuz sadece. Yaşam için sığındğınız kulübede aslen ölüme gün sayıyorusunuz kapı arkasındaki beyaz çizgilerle.     Nazım Hikmet'te aynı soruya çok uzun kafa patlatmış olacak ki gerçekten çok tatmin edici cevaplar ve tahliller sunuyor bize.     Kitabın okunması güç. Şiirsel bir dil hakim. Bir paragrafta Ahmet şunu yaptı derken hemen altındaki paragrafta Ahmet'in düşüncelerine ortak oluyoruz. Yukarıdaki paragrafta özne O, alttaki paragrafta özne ben. Bazı yerlerde dönüp okuma ihtiyacı hissedebilirsiniz.       Standart romandaki gibi kısımlar, bölümlerden oluşmuyor. Sayfa ayırma ihtiyacı duymaksızın syafanın ortalarında İzmir'deki yirmidördüncü çizgi diyor örneğin.          Böylesi ruhsal hal içindeki bir adam, çoğunlukla aşık olduğu Rus kadını düşünüyor.  Kavgalarını, beraber yüzdüklerini…        Anılar yerli yerinde olmuş bence. Sadece geçmişindeki güzel günleri sorgulamaktan ziyade bize neden dör tarafı da kapalı bir tahta kulkübede beklediğini de fısıldıyor.     Kulübenin içinden Moskova'daki öğrencilik yıllarına ya da İsmail'in karakoldaki işkence günlerine dönmek çoğunlukla geçrekten çarpıcı şidddette ani olabiliyor. Bir anda N'oluyoruz diyebilir, dönüp bir kaç paragrafı hatta sayfayı baştan okumak zorunda kalabilirsiniz.     Bazı paragraflar sahiden şiir okuduğunuzu hissettirecek ölçüde güzel cümlelerle başlayabilir. Bunu eksi olarak değerlendirmek de hatalı bence. Farklı bir renk ve ahenk katıyor çünkü.     Okurken kitabın konusunda kopmanız, parçaları birleştirmekte zorlanmanız normaldir. Kendi açımdan bu kitabı çok yavaş okudum.      Kadın konusunu ele almak gerekirse tanıştığımız tek dişi var. Anuşka. Ahmet'în Moskovada'ki öğrencilik yıllarında harbi harbi sevdiği Rus kadın. Ahmet daha önceden de bunu seven Çinli öğrenci Sİ-YA-U ile ikisinin arasına girmiş olsa bile gerçekten çok somut bir aşka tanık oluyoruz.     Diyaloglarda hiç yapaylığa rastlamadım. Olay örgüsünün parçası, sanal zekadan ibaret bir karakter çıkmadı karşıma. Gerçekten hepsiyle oturup sohbet ettik diyebilirim.       Kitap ismini en son paragraftan alıyor olsa da akış boyunca sürekli aklınıza geliyor zaten. Mumlu kâat yüzünden aylarca karakolda işkence gören İsmail Neriman ile evlenir, kuduz olacak mı diye beklediğmiz Ahmet bize aşkını anlatır, hepsi takip edildiklerini bile bile hayata tutunmaya devam ederler. Aslında satır arasında sürekli aynı cümleyi biz tekrarlarız: Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim.       Sadece ruhsal tasvirleri için okunabilecek kalitede bir kitap. Ama okunması nispeten güç. Edebi eserlere merakınız var, aranız da çok iyiyse kaçırmamanız gereken bir kitap diye düşünüyorum. Size roman tekniği konusunda bambaşka şeyler düşündürtecek bir kitap bu. 

Sıradaki Kitabımız Nazım Hikmet’ten. Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim. Bir kaç güne görüşmek dileğiyle kendinize genç davranın ;)

Isabelle… Kitabın arka kapağında yer alan yazı aynı şu şekilde: “…  André Gide, büyük bir ailenin parçalanmasını, ahlaki bir yıkılışı, bir şatonun çöküşünde simgeleştirirken, estetiğin sunduğu görünüm ile gerçeklik arasındaki uçuruma işaret ederek bu alçakgönüllü öyküye büyük bir derinlik kazandırıyor. Isabelle, büyük bir ailenin çöküşünü, bir şatonun çöküşüyle simgeleştiriyor.” Yalan. Koca bir yalan. En baştan başlarsak André Gide arkadaşlarıyla büyük bir parkı olan artık yıkılmaya yüz tutmuş bir şatoya giderler. Gerard isimli dostu bu şatonun bu hale nasıl geldiğini anlatmaya başlar.  Bu bölüm ilk birkaç sayfada italik yazıyla verilir ve sonunda arkadaşlarının birinin kılığına girip o öyküye başlarız.      Konu olarak nispeten bir vasatlık taşıyor üstünde. Tezi için şatoya gider karakter ve bazı ailevi durumlarda gariplikler ortaya çıkar. Şatonun küçük oğlunun babası ölmüş, annesi ortalarda yoktur. Şatonun sahibi başka bir aileyle beraber yaşamaktadır Şatonun kime ait olduğu neden başka aileyi yanlarına aldıkları ayrı bir çelişki ve gariplik barındırır. Karakterimiz bunu merak edip öğrenme peşine düşer. Şatonun içerisinde yer alan köşkün penceresinin altında pislik içinde kalmış bir mektup bulur. Sonrasında büyük bir aşkı  (!) öğrenir.      Özeti çıkardığımda da fark ettiğim gibi herhangi bir orjinlik yok. Hele sonlara doğru aşkın gelişmesini öğrenmeye kalktığımızda feci bir yazım hatası çıkacak karşımıza. Durun sırayla gidelim.     Tasvirler orta seviyede kalmış. Tutup da tadını çıkara çıkara şatoyu ya da etrafını zihnimde canlandıramadım. Bazı yerlerde durum içler acısı bir hale dönüyor. Çevirmenden mi yoksa yazardan mı kaynaklı bilemiyorum ama pasajı aynen yazıyorum: “ …Resimdeki meleksi safiyet, yerini tutkulu bir mahmurluğa bırakmıştı ve ressamın aralık olarak çizdiği dudaklarının kenarı, hangi bıkkınlıktan bilinmez, kırışmıştı. “     Evet buraya kadar betimleme gayet güzel. Yılların yiyip bitirdiği nice dertlerden geçiren üzgün ama çok da güzel bir kadın bu. Ama devam edersek: “ …Başında, bağcıkları taftadan, hareli tüyleri olan küçük bir fötr şapka vardı; simsiyah bir bukle, bağcığın üstünden dışarı fırlamıştı, başını eğdiğinde önüne sarkıp şakaklarını gizliyordu. Boynunda BOKBÖCEĞİ yeşili kurdele olmasaydı matemde sanılabilirdi.”  Karşımızda aşkı uğruna çok ıstırap çekmiş melek gibi kadının kurdelesinin tasviri… Bokböceği yeşili nedir usta. Rengi tanımlayacak başka hayvan ya da kelime mi kalmadı…    Hemen arka sayfasında “... Yüzüklerden iki üç tanesi yere düştü. Isabelle aç bir köpek gibi yüzüklerin üstüne atılıp kaptı.” Cümlesi var. O çaresizliği, atmosferi tanımlarken Isabelle’in meleksiliğinden arta kalmış son parçayı da aldı gitti yazar bizden.         Kitap boyunca geçişlere neredeyse hiç uğraşılmamış.  Telgraf geliyor. Karakter sesli bir biçimde üzüldüm, Allah, Allah… Diyor soruyorlar sonrasında ne yazdığını. Paris’ten çağırıyorlar beni diyor. Yaşlı adam ama bunu yapamazsınız araştırmanız için size belge hazırlamıştım diyor, karakter aaaaa dur öyle yapıyım diye içinden geçirip hemen hayali bir telgrafı, olmayan bir adrese yazıyor.    Diyaloglar bir insanın konuşmasını andırıyor ancak her diyalogda akılda kalan karakterin, konuşma bitse de kurtulsam diye içinden geçirdiği oluyor. Bunun en iç acıtıcı bölümü sonlara doğru. Isabelle başından geçenleri anlatırken basit cümlelerle sadece olay örgüsüne yardım etmek için konuşuyor. Aradaki paragraflarda duygularının anlatımı da hiç de etkilenmeyecek vasatlıkta. Ama papazın diyaloğu için hakkını teslim etmek lazım. Isabelle’den bahsederken cüppesini giymiş bir din adamının detayı ve konuşması vurgulanmıştı. Ayrıca Casimir için yazılan diyaloglarda da bir çocuğun duyguları, konuşması ve cümleleri vardı. Orada da güzel bir yazıma rastlıyoruz. Hele çocuğun gelecek sene için söz alması, karakter şatodan ayrıldıktan sonra yazdığı mektupta gelemeyeceğini belirtmesi gerçekten bir çocuğun açısından yansıtıyordu bize her şeyi.        Karakterler açısından yaşlı Mösyö Floche gerçekten romanın sayfaları arasından çıkıp ruh taşıdığını düşündürüyordu. Kibarlığı ve karakterimize yardım etmesi detayları ile ustacaydı açıkçası. Ama ne yazık ki ben ana karakter dahil bu canlılığı ve ruhu başka bir karakterde göremedim.         Lafı çok uzun tutmak istemeden şu meşhur aşk hadisesine ve kapağa gelelim.       Isabelle yan şatodaki oğlana aşık olur.  Kaçmaya anlaştıkları gün oğlanı, iki şato arasında çitlerin dibinde ölü bulurlar. Av tüfeğinin kazara ateş alıp öldüğüne hükmederler.      İş aslında Isabell’in ağzından öğrendiğimiz kadarıyla, Isabelle vazgeçer kaçmaktan bahçıvana oğlanın köşke gireceğini girmemesini istediğini söyler. Bahçıvan da çeker vurur.  Evet göründüğü kadar sıradan,  okurken de neden yaptığını öğrenmediğimiz hatta değil Isabelle, böylesi bir yazarın yazmaya utanacağı kadar muğlak ve basit ifadelerle olay örgüsü bitsin diye geçiştirdiği bir aşk hikayesi.  Yorum yapamıyorum bile. İçler acısı.   O kapakta bahsedilen ailenin şatonun çöküşünde simgeleştirilmesi de aile büyüklerinin ölümü üzerine Isabelle’in şatoya yerleşmesinden birkaç paragraftan ibaret.      Kısacası eğer Kürk Mantolu Madonna’yı okumuşsanız uzak durmanız gereken bir kitap.  

 Bir sonraki konumuz olacak kitap Andre Gidé-Isabelle. Kendinize genç davranın ;)

İnsanlar birbirinin maddi yardımlarına ve paralarına değil, sevgilerine ve alakalarına muhtaçtırlar. Bu olmadıktan sonra, aile sahibi olmanın hakiki ismi, "birtakım yabancılar beslemek"ti.