EenPogingTot

Tanja Smeets 

In het BAK in Utrecht heeft op dit moment de expositie 'Anthropcene Observatory'. Het Antropoceen heeft de belangstelling van een groeiende groep kunstenaars

Ik heb dit blog verhuisd naar wordpress.com, onder de naam kunstblijfteenraadsel.

Voorlopig zal ik hier posts plaatsen naar het nieuwe blog, met een foto natuurlijk!

In het boek Through the looking glass van Lewis Carol beweegt Alice zich door een spiegel die oplost 'Just like a bright silvery mist'. In Dapiran Art Project Space is nu een expositie gaande waarin de muren van Galerie lijken op te lossen, door de fantasierijke creaties van 3 samenwerkende kunstenaars. 

Uli Kürner (geluid), Anna van Suchtelen (video) en Carien Vugts (beeldend) hebben de ruimte van de Springweg 59 als uitgangspunt genomen voor een artistieke interpretatie vanuit hun eigen discipline. Niet echter als pure solisten maar refererend naar elkaars werk en door gebruik te maken van elkaars aanwezigheid. Cisca Poldervaart vervulde in dit project de rol van curator.

Uli Kürner heeft met een audiowerk, de ruimte 'hoorbaar' gemaakt. Tijdens de voorbereidingen van de expositie maakte hij geluidsopnamen. De opgenomen geluiden speelde hij weer af in de ruimte, om die vervolgens weer op te nemen. Door dit meerdere achter elkaar te doen en het resultaat digitaal te bewerken ontstaat een sound of geluid, die uniek is voor de ruimte.

Anna van Suchtelen heeft de historie van het pand (er heeft een viswinkel in gezeten) en de omgeving (Springweg) als uitgangspunt genomen voor een drietal video's. In een van de video's draagt ze een associatief verhaal voor waarin de resultaten van haar zoektocht in naar voren komen en waarin de winkel, vissen water en ijs een belangrijke rol spelen.

Carien Vughts heeft op een van de wanden een muurtekening aangebracht (met potlood!) waarin ze enerzijds verwijst naar karakteristieke elementen in het pand en anderzijds refereert aan het werk van de andere kunstenaars. 

Plato beschreef een grot waarin mensen slechts naar de schaduwen van de werkelijkheid buiten de grot keken. Eeuwen later wilde Alice weten of er achter de reflectie in spiegel een andere werkelijkheid bestond dan degene waar ze in leefde. Nu laten kunstenaars in de expositie 'Just like a bright silvery mist' U ervaren dat de fysieke muren van een galerie zo maar kunnen oplossen in nieuwe werkelijkheden...  

Video verslag (7m 21s) over de totstandkoming van de expositie

Dapiran Art Project Space is een kleine, maar moedige en unieke galerie in Utrecht. Voor Cathelijne Dapiran -oprichter van de galerie- is de ontstaansgeschiedenis van een kunstwerk even belangrijk als het kunstwerk zelf. De voorgeschiedenis moet boeiend zijn en het werk zelf visueel sterk. Een bezoek aan de galerie is daardoor niet eenvoudig, snel oordelen vanuit geijkte kaders wordt afgestraft, maar als beloning is er altijd de verrijking van het begrip kunst. Op de website van Cleeft is een kort interview verslag met Cathelijne te lezen

In het Cobra Museum te Amstelveen is een expositie gaande met als thema en naam 'Collection d' Art'. Collection d' Art was de Galerie -in Amsterdam- van Cora de Vries die gedurende 35 jaar (1969 - 2004) een eikpunt was in de Nederlandse kunst en galerie wereld. 

Armando - Schuldig Landschap - 1975 olieverf op doek

Het verhaal van de Galerie en Cora de Vries is te vinden in teksten op de expositie, op de website van het museum en in de catalogus.  Het lijkt me daarom niet nuttig die hier nog een keer te herhalen.

De tentoongestelde werken zijn van kunstenaars die de galerie vertegenwoordigde en vele ervan hebben ook in Collection d' Art gehangen. Werken van bekende kunstenaars als Armando en Karel Appel, maar ook minder bekende figuren als Bram Bogert en Alphons Freijmuth

Bram Bogert - Lestrois - 1975 - Gemengde techniek op doek

Het is een bijna ontroerend overzicht van een periode waarin Nederland zich bevrijde van de knoet van kerk en staat. De burger werd individueler en had meer te besteden. Ook aan kunst werd meer geld uitgegeven en Cora was met haar galerie voor de nieuwe, maar ook ervaren kunstliefhebber, een veilige haven in de woelige wereld van de kunst. Een nuchtere Hollandse dame met twee benen op de grond, maar wel met de passie en allure die in een galerie onontbeerlijk zijn.

Jaap Hillenius - Veraf, Dichtbij - 1985  - Olieverf op doek

De tijd van Cora de Vries is definitief voorbij, maar U kunt er nog even van een mooi selectie werken uit die periode genieten in een van de mooiste expositieruimtes voor de kunst in Nederland, de bovenzaal van het Cobra museum. Hoog en ruim, maar toch overzichtelijk.

Expositie: Collection d' Art - Een galerie, t/m 19 april 2015 Museum: Cobra Museum, Amstelveen

Hidenori Mitsue is in 2006 van Japan naar Nederland gekomen vanwege de Hollandse meesters. Hij volgde zowel in Japan als Nederland kunstonderwijs, een periode die hij afsloot in 2009 als MFA (Nederlands Kunst Instituut, Enschede). Zijn fasicinatie voor de Nederlandse 17de eeuwse schilderkunst in duidelijk te zien in de solo expositie die hij nu heeft bij Francis Boeske Projects  in Amsterdam.

Op een achtergrond van een winterlandschap, een kasteeltuin maar ook alleen een stuk muur of een paar boomtakken brengt hij, oneerbiedig gezegd, 'verfklodders' aan. Die klodders zijn echter met zoveel precisie en beheersing aangebracht, dat ze hetzelfde gevoel voor schoonheid oproepen als het internationaal gelauwerde werk van de schilders die hij zo bewonderd.

De combinatie van tegenstelling in deze solotentoonstelling, figuratief vs abstract, oud vs nieuw, Nederlands vs Japans maakt dat je een tijd gefascineerd door de ruimte loopt en verbaasd de energieke en verfrissende werken in je opneemt. Toch slaat na enige tijd twijfel toe. Die perfectie, die beheersing en verzorging... Zie ik echt iets nieuws? Bespeur ik ergens een ontdekking? Voorzichtig moet ik tot de conclusie komen dat dat niet zo is. Het is allemaal erg bedacht en daarmee voorspelbaar.

Is dat erg? Is het daarmee geen kunst? Dat is de vraag. Het is ook een verschil tussen Westers en Oosters. Westerse kunstenaars zien zichzelf als vernieuwers, wegbereiders van de wereld van morgen, Oosterse kunstenaars volgen een meester en proberen die te evenaren of te verbeteren. Dat pad is ook heel herkenbaar in het werk van Mitsue, die in de 17de eeuwse kunst zijn meester zag/ziet en in zijn werk een eigentijdse ode brengt aan deze periode.

Is dit naar Westerse opvattingen echte kunst? Of het werk van een gedreven, meesterlijk ambachtsman? Oordeelt U zelf. Ik heb zonder antwoord op de vraag de galerie weer verlaten.

Het staat er prachtig in een open veld even van de bosrand en trekt alle aandacht naar zich toe. Het zou er al heel lang kunnen staan of zou, een paar seconde voor je het zag, kunnen zijn geland, zomaar uit het niets.

Die gedachte komt doordat de sculptuur totaal wit is, wat het zowel tijdloos maakt als fris en nieuw. Door dat hele witte detoneert het met zijn omgeving. Detoneren doet ook de vorm die heel gestileerd is met de grilligheid van de natuur. De kunstenaar Timo Goosen heeft het 'Witte Bollenboom' genoemd. Een naam die precies beschrijft wat het lijkt. Dat het een soort boom is maakt zijn aanwezigheid juist weer vanzelfsprekend in de oeverlanden... 

Met stileren zoek je naar de essentie, naar datgene wat minder (of niet) aan verandering onderhevig is, maar toch kenmerkend. Misschien is dat ook wat het kunstwerk nastreeft, een rustpunt zijn. Want als het frisse groen aan de boomtakken verschijnt, of de donker groene bladeren het felle zonlicht gulzig opzuigen, of wanneer de verdorde, bruine bladeren door de lucht dwarrelen, of als de bomen weer helemaal kaal zijn, het kunstwerk blijft steeds, onveranderd, magisch wit.

Dat levert weer een associatie op. De natuur is voortdurend in verandering, maar wel steeds aanwezig. Natuur was er al voor wij mensen er waren en zal er vast ook nog zijn na de mens. Is het beeld een referentie aan dat eeuwige? Zo blijft dit beeld naarmate je er langer of vaker naar kijkt je verbazen en ontroeren. 

Er komt aan het einde van dit blog een gedicht bij me op van Vasalis waarin ze haar worsteling met de vergankelijkheid verwoord: de Tijd. Hierbij de eerste regels:

Ik droomde, dat ik langzaam leefde .... langzamer dan de oudste steen. Het was verschrikkelijk: om mij heen schoot alles op, schokte of beefde, wat stil lijkt. 'k Zag de drang waarmee de bomen zich uit de aarde wrongen terwijl ze hees en hortend zongen; terwijl de jaargetijden vlogen verkleurende als regenbogen ....

Misschien droomt de Bollenboom dat ook wel, terwijl hij daar, alweer 27 jaar, onverstoorbaar staat en tijd en leven aan zich voorbij ziet trekken ....

Voor wie de  grote, vaak bijna monumentale wandschilderingen van Jan van der Ploeg kent, is de spaarzaam gevulde, ruime galerie van Gerhard Hofland even wennen. Het werk komt niet op je af, het omsluit je niet, je moet er zelf naar toe. Toch zijn ook deze schilderijen een krachtig statement van de kunstenaar en duidelijk het resultaat van zijn zorgvuldige werkwijze.

Zijn werken zijn speelse, bijna dansende composities van enkele eenvoudige vormen, waarbij je ogen zoeken naar een rustpunt of patroon, maar het niet kunnen vinden. Of het zijn composities van in elkaar passende rechthoeken uit één kleur, die een boeiend samenspel aangaan.  De liefhebbers van de wandschilderingen worden niet helemaal teleurgesteld, de expositie bevat één wandschildering. 

Elders in de stad is er 'monumentaler' werk te zien van Jan van der Ploeg.   Voor de tentoonstelling van Kees Verweij in Arti nam de kunstenaar de wanden van vier zalen onderhanden. Het samengaan van beide schilders maakt het tot een boeiende expositie. Ze zitten elkaar niet in de weg, Jan en Kees, maar de wandschilderingen geven oeuvre van Kees net dat duwtje dat het nodig heeft.

Expositie: Forever more - Jan van der Ploeg t/m 7 mrt 2015 Galerie Gerhard Hofland, Bilderdijkstraat 159C, 1053KP, Amsterdam.

Vol bewondering loop ik rond in galerie Grimm. Is het de kwajongen in mij die de bewondering voelt of de kunstliefhebber? Het is moeilijk te zeggen. Om mij heen staan sculpturen die impressies zijn van industriële machines, gereedschappen en technische materialen. Ze zijn gemaakt door Atelier van Lieshout.

Omdat het Industriële, technische producten zijn, verwacht je objecten die kil, hard en gevaarlijk zijn. Dat is echter niet waar, ze hebben iets dromerigs, een hoge aaibaarheidsfactor. Alsof ze, voordat ze in de mist van vergetelheid verdwenen zijn, nog even worden vastgehouden. 

Dat is ook waar Joep van Lieshout en de medewerkers van zijn atelier ons bewust van willen maken. Het aloude handwerk verdwijnt uit onze maatschappij, waardoor deze eenzijdig wordt. Wat Joep betreft gaan we terug naar een samenleving waar het handwerk (weer) centraal staat. We maken onze eigen, kaas, melken zelf weer koeien. en vervaardigen met eigen handen de spullen die we nodig hebben.

Of de sociale utopie van atelier van Lieshout werkelijkheid gaat worden blijft nog een vraag, waar we ook niet snel een antwoord op zullen krijgen. Het hoeft je er niet van te weerhouden nu al te genieten van de intrigerende kunstwerken. Een moment van reflectie in de roerige overgang naar een nieuwe tijd waar we midden in zitten.

Een werk uit de wallpaper-serie.

Erik de Bree. De eerste keer dat ik met zijn ‘wallpaperpaintings' geconfronteerd werd was tijdens de ‘Unfair 2014’ in Amsterdam. De energie en eenvoud in het werk trof me. Ik hou van kunst die op het randje zit. Tussen wat spontaan of toevallig ontstaat is en bewust (als kunst) is gemaakt.

Erik de Bree brengt in zijn wallpaper-paintings diverse lagen behang aan op paneel of doek en scheurt daar dan weer repen/stukken van af. Met verflagen zet hij het werk verder naar zijn hand. Behang is geen hoogwaardig kunstenaarsmateriaal en scheuren heeft een hoge toevalsfactor. Toch weet Erik van Bree hier heel goed mee om te gaan en lijken zijn wallpaper-paintings met grote precisie gemaakt te zijn.

Op dit moment is zijn werk te zien bij C&H Artspace De titel van de expositie ‘With perfect nonchalance’ vind ik, zoals je zult begrijpen, treffend voor zijn werk en werkwijze. In de expositie is er naast de genoemde wallpaper serie ook werk te zien van een nieuw pad dat hij aan het ontdekken is ‘patterns’. Op een glasplaat brengt hij een verflaag aan en snijd daar dan stukken uit, de ontstane leegtes worden weer gevuld met nieuwe lagen verf. Dit proces wordt diverse keren herhaalt. De laatste stap is het verwijderen van de glasplaat. Het resultaat is vitaal, ritmisch werk dat ook weer met perfecte nonchalance gemaakt lijkt te zijn.

Een werk uit de pattern serie.

Ik zag deze foto voor het eerst op de We like Art manifestatie september 2014 in Amsterdam en was gelijk onder de indruk. Wie maakt nou van een halfdode kamerplant een foto en dan ook nog zo dat je medelijden krijgt met het ding?

Het blijkt Sara Bjarland te zijn. Vergankelijkheid, kwetsbaarheid, hoe wij omgaan met de natuur, het spanningsveld tussen leven en dood zijn thema's in haar werk. De foto roept associaties op met het werk van Annegret Kellner die in haar werk de (dubieuze)  omgang van de mens met de natuur centraal stelt.  

Onlangs had ze een expositie bij de nog jonge, maar inspirerende galerie Dapiran Art porject space, waar bovenstaand werk te zien was.

Bjarland richt zich echter meer op vergankelijkheid en het stadium tussen leven en dood. Zo heeft ze een video gemaakt van een stervende wesp. Een nuchtere simpele opzet, maar bijzonder effectief. Ook met dit werk weer, dat je van zoiets futiels als een stervende wesp kunst kunt maken.

(Als bovenstaande video niet te zien is, dan is hij hier te zien op haar eigen site).

De meeste mensen lopen snel door de ruimte met lege muren van de ene zaal met belangrijke kunstwerken naar de andere zaal met topstukken en werpen hooguit een vluchtige blik. Een groep schoolkinderen loopt giechelend  langs. Slechts een paar mensen gaan deze ochtend zitten tegen een muur om het schouwspel te bekijken.

In de hoek van de zaak ligt een persoon op de grond. Het beweegt. langzaam, maar wel constant. Er lijkt geen patroon in de bewegingen te zitten. Soms schuift het een beetje door de zaal, dan weer kruipt het in elkaar, of draait zich om, richt zich half op, strekt een arm, draait zich weer om, dan weer een ander handeling, in traag maart voortdurend ritme. De persoon zoekt geen contact, kijkt je niet aan, lijkt geheel op te gaan in zichzelf.

Er komen associates op met -golven van de- zee of een kabbelende rivier. Het is heel rustgevend, bijna meditatief. Heel rusitig, maar beslist niet saai. Na enige tijd observeren ligt er geen persoon meer, maar een soort levensvorm die ogenschijnlijk moeiteloos beweegt en de tijd doet vervagen.

De performance is een sober, maar indrukwekkend begin van de reeks performances van Tino Sehgal in het Stedelijk museum. Elke maand een andere performance in een ander zaal. Naar de zomer toe worden de performances omvangrijker om naar het einde van het jaar weer kleinschaliger te worden.