Me as a gif

Logo đầu tiên, mình thiết kế có lẽ là logo cho đội anh hùng trong ‘tiểu thuyết’ khoa học viễn tưởng, hư cấu…mình tự viết hồi đang học lớp 2. Gọi là tiểu thuyết, chứ thực ra, chỉ vừa vặn trong một cuốn tập 200 trang. Logo vẽ tay, chịu ảnh hưởng rất nhiều từ bộ truyện tranh Dũng sĩ Herman, Power Ranger bản Mỹ và từ truyện của ông tiểu thuyết gia người Pháp – Jules Verne.

Rồi đến cấp 3, một logo tạm đàng hoàng hơn là cho cửa hàng tranh của nhà, hồi đó thì font thư pháp mới thịnh hành… thôi chắc không cần tả chi tiết đâu.

Đến khi đi làm ở một agency quảng cáo, đúng ra nó là một studio thiết kế có làm cả dịch vụ sáng tạo thì đúng hơn. Studio của chú Việt kiều tên Hiền mở (nghệ danh thì đúng hơn), Cli2per Indochines.

Hồi đó, phải nói rằng, tớ học được khá nhiều. Hoặc ít nhất, tớ áp dụng thường xuyên những thứ học được ở đấy, thậm chí cho đến tận bây giờ. Tớ được học skill là chính ở Arena, còn những khái niệm, lý thuyết nền tảng thì thiếu rất nhiều, nên đành phải tự học, bù lại trên đường va vấp trong thực chiến.

…

Để có được một thiết kế logo ‘timeless’, lâu bị lỗi mốt, không bị lỗi mốt càng tốt nữa. Thì điều đầu tiên là hình dạng, đường nét rồi mới đến màu sắc. ứng dụng chỉ là phụ, vì tớ tin là, logo đẹp, đặt lên đâu nó cũng sẽ đẹp.

…

Cũng mấy tháng trước, tán hươu tán vượn với đứa bạn ở Miyama, bạn bảo có ông chú bên đồ hoạ game. Portfolio đầu vào đem photo đen trắng hết, rồi dựa trên đó mới đánh giá ứng viên. Quào. Hình dạng, đường nét, khối, sang đen trắng là biết có vững hay là kiểu ‘chơi bùa’, múa rìu qua mắt thợ.

…

Tớ hay lên Behance lắm, để tham khảo work của mọi người, rồi trầm trồ, xuýt xoa các bài presentation đẹp kinh khủng, mock up lả lướt, omg khối lượng công việc đó là khổng lồ, đánh bóng cho logo siêu đẹp. Có nhiều logo rất thường, rationale cũng bình thường, lúc móc lên thì lộng lẫy nguy nga :O, cảm giác như bị ‘lừa tình’ ấy …

…

Thôi, có lẽ tớ cứ theo kiểu cũ thôi, muốn timeless thì cứ: hình dạng. đường nét. màu sắc. Theo thứ tự, 1-2-3 đi đều bước.

không phải tạm trong ‘cõi tạm’ trong thuyết nhà Phật đâu, tớ cũng không sâu sắc đến mức đó. ‘tạm’ ở đây, trong trường hợp của freelancer, hay indie-creative (giờ tớ vẫn thích từ này) có vẻ như là một lời hứa. tạm và hứa, hai cái hình như không ăn nhập nhau cho lắm, một cái không-chắc còn một cái lại là chắc-chắn.

thế này, tính chất của công việc freelance là thời-vụ, là project-base, nhớ không? công việc có tính tạm thời. freelancer cũng sống với cái tư tưởng tạm thời đó. ‘mình không ở đây lâu’, ‘hết việc lại đi’, ‘xong project này mình lại đi thôi’... hầu như lúc nào cũng trong tư thế ‘dọn bãi ra đi’ ngay ngày mai hoặc kiểu ‘ta đuổi thì mình đi’ hoặc ‘khi nào họ kiếm được người thì mình lại đi’. gắn bó, là chuyện không cần thiết, và cũng...rườm rà, trót lỡ yêu chỗ làm một cái là coi như tiêu đời, ở lại permanent luôn là coi như thị trường nhân lực mất đi một freelancer 😂. công ty cũng khỏi lo đứa freelancer ấy chạy qua đối thủ, chống phá lại quân mình.

tháng 2 tới là kỷ niệm 1 năm, bước vào giới freelancer. nếu tính cho đúng, tớ đã đi freelance từ 2 năm trước, khi mới chân ướt chân ráo từ Dentsu sang Phibious.

gắn bó

thật khó để...không gắn bó. bất kể làm thời vụ hay chính thức - cách gọi phổ biến phân biệt freelancer và permanent, thì chuyện gắn bó với tổ chức, tập thể, là chuyện rất tự nhiên.

còn gì tuyệt hơn, một freelancer làm việc giữa một nhóm đồng nghiệp không câu nệ, so bì chuyện thời vụ hay chính thức? freelancer chúng tớ cũng có nhu cầu được chấp nhận, bởi tổ chức, bởi đội nhóm những người đang chia sẻ cùng một mục đích, phục vụ cùng một tổ chức.

nhưng tớ cũng luôn tự nhắc mình rằng, ‘chỉ là tạm thôi’. đừng hiểu lầm, tớ rất cảm kích khi được công nhận là một thành viên của một nhóm. nhưng tớ còn một lời hứa phải thực hiện: tiếp tục là một freelancer. tới bao giờ, thiệt tình là cũng chưa biết nữa.

giữ lời

hồi mới được thăng chức từ Senior Art Director lên Associate Creative Director, tớ tự hứa với mình một điều là ‘mình sẽ làm cho những người dưới mình cảm thấy thoải mái nhất có thể’. rồi vào Dentsu, hồi đó ở bển nổi tiếng với chuyện ai cũng ở lại làm trễ, huyền thoại OT. cái tớ tưng tưng sao đó, lại hứa nữa ‘tui sẽ cố gắng để không ai trong team tui phải về trễ nữa'.

hứa nhiều, mà chắc cũng thất hứa nhiều 😷, nên thôi, sau này hết dám hứa nữa. nên, lời hứa, mà không giữ nữa, cũng chỉ là tạm-thời.

còn vui thì còn làm

nói vui thì cũng vui, mà ‘dập mật' thì cũng phải vui chớ, sao giờ? không vui ai làm việc với mình 😳. càng làm nhiều, càng làm lâu thì thấy chuyện gì cũng có cách giải quyết cả. thật mà.

còn vui thì còn làm, đó cũng là một lời hứa. vui khi có idea, vui khi ‘mấy đứa’ đi qua phong ba bão tố, tầng tầng lớp lớp khó khăn, khó ở mà vẫn lì. vui khi ‘chúng nó’ sắp đi tới ‘sản xuất’, rồi trao cho người khác để nhào nặn nên tượng hình. vui vì xong cái tạm này lại nhảy sang làm cái tạm khác.

nói rồi đó, còn vui thì còn làm.

mà làm thì không có làm tạm à nghen.

_ Sài Gòn, 16.12.2017 _

MeasaGif

MeasaGif

MeasaGif

*Tớ có may mắn được làm việc với artist từ rất sớm, hồi mới làm art director. Project đầu tiên đó là dự án Đuổi Lũ và thứ hai là campaign Ovaltine hồi năm 2012. Và điều kì diệu đã xuất hiện: portfolio trông có sức sống hơn hẳn, trước đó, trông nó nhạt nhẽo và chán phèo (chua chát công nhận đó là sự thặc 😢).

Đuổi Lũ tới làm với Đỗ Thái Thanh, cây đinh của dự án 'Sài Gòn 3 mét vuông' hồi đầu 2017. Còn project Ovaltine là Thành Phan vẽ, sau này là founder của BT Studio.

Tui gặt hái được rất nhiều thứ từ tài năng của mấy ổng. Có được vision, cảm hứng sáng tạo và hơn nữa là đẩy xa hơn những giới hạn của bản thân, những thứ tui vừa kể đều tốt cho brand cũng như agency mà tui làm việc.

Phải thừa nhận, tui thích solo, lone-wolf nhưng để lên level, tui lại rất hào hứng trong chuyện collab với các artist giỏi. Giỏi là một chuyện, làm việc có ăn-rơ với mình không là chuyện khác nữa, nó liên quan đến một tầng sâu hơn: nhận thức.

nhiều bài viết của các freelancer/indie-creative đi trước thường nói về các mối quan hệ, sự giao thiệp. lúc đầu ban đầu là tự thân vận động sau là người khác sẽ giúp bán bạn đi xa. tớ thì thấy, tự thân vận đông vẫn hơn cả, ít nhất, nó cho mình cảm giác hài lòng.

giao thiệp với ai?

bất kì ai.

thực ra không bừa bãi vậy đâu, không phải ai mình cũng giao thiệp, chuyện đấy nó giả tạo lắm. mà thiệt, giả tạo thì có bao giờ bền? mình là người thế nào thì sẽ thích giao thiệp với người như thế ấy. cái này tớ thấy đúng. Kinh Dịch có nói ‘đồng thinh tương ứng, đồng khí tương cầu’ nghĩa là những người đồng chí khí với nhau thì sẽ tìm đến nhau. phương Tây cũng có câu thành ngữ ‘Bird of a feather flock together' hay Việt Nam có câu ‘nồi nào úp vung nấy’ quả không sai.

gốc của giao thiệp, xây dựng mối quan hệ là ở: thực lòng - honesty và công bằng. anh thắng mà tui cũng thắng.

mượn câu trong Kinh Thánh

Anh em hãy sống khôn ngoan như rắn và đơn sơ như chim bồ câu.

khi ai đó gọi freelancer, hãy lẩm nhẩm nhắc nhở mình luôn chữ ‘nhanh’. nhanh là điều tiên quyết. 

thích nghi nhanh. nắm brief nhanh. tìm lỗi* nhanh. xử lý nhanh. đẻ concept nhanh. internal nhanh. bán nhanh. revise nhanh. bán lại nhanh. sản xuất nhanh. và prefer lấy thù lao cũng nhanh không kém 😅. hen.

nhanh = tinh nhuệ. nhanh = hốt giỏi. nhanh đi đôi với reputation.

nhanh mà tốt thì không rẻ.

nhanh mà rẻ thì không tốt.

Deal with it.

* phốt của người khác, đã quất ngựa truy phong, đang tại vị hoặc on-vacation 😎

Full-time

giống như plug-and-play, giao thức cắm-là-chạy phổ biến trong phần cứng máy tính. đúng như tên gọi của nó, bạn sẽ làm việc full-time, mặc định 8 tiếng/ngày, như staff bình thường, tại office thay thế cho một vị trí tương đương đang nghỉ vacation, có việc đột xuất hay gì gì đấy. các project của người đó sẽ do bạn handle tiếp tục. Dĩ nhiên bảo hiểm tự trả, off là cắt tiền.

Pros:

income bảo đảm trong short-term

một liều peace-of-mind nhẹ, cảm giác ‘ổn định’ dù thực tế là giả tạo.

có dịp thử lửa bản thân, về sức chịu đựng, kỹ năng và ứng biến.

mấy nay lùm xùm vụ Maxk Nguyen bị Sithzam bóc mẽ vụ tự ý lấy work của người khác - đã là nói giảm, đem về nhà mình rồi nói là của mình.

nếu nói đúng hay sai thì tớ cho rằng bạn maxk ấy sai rồi, cách phản ứng và xử lý crisis còn sai hơn nữa.

tớ còn concern về chuyện khác.

một civil war của giới thiết kế, civil war giữa các thế hệ, civil war về nhận thức.

Sithzam, Duc. Truong Huyen, Khoa Le là những artist có thực tài đã có những thành tựu nhất định. và cả một số artist khác mà mình chưa vinh dự được biết. tớ biết qua artwork của họ chứ không phải vì nghe nói suông.

Maxk Nguyen công bằng mà nói khi coi qua instagram và portfolio ở behance. tớ đánh giá là có potential. đúng là nhiều work chôm thiệt, nhưng cũng có những bài bản địa hoá, làm lại tốt, có thể nói là original*. nhưng tiếc là đã bị phốt làm cho lu mờ hết công sức. bơm fame quá độ, fan club càng đông thì áp lực cho bản thân sẽ càng lớn.

tớ concern về khuôn mẫu về công thức để được công luận công nhân là thành công.

tớ lo ngại về chuyện các bạn sẽ xem case của Maxk Nguyen là ‘case thành công’, một mô hình để bắt chước theo. bình thường hoá chuyện tự ý lấy của người khác là một chuyện nguy hiểm.

truyền thông đại chúng là công cụ có thể làm người ta thông minh hơn hoặc u mị đi. nó đặc biệt mạnh mẽ khi người ta thôi đặt câu hỏi tại sao? và động cơ là gì?

* định nghĩa original so far đối với tớ là một khái niệm mơ hồ, mang tính tạm thời, là nhận xét gói gọn trong phạm vi hiểu biết của cá nhân mình.

Phạm Rồng, một artist tớ từng làm việc hồi 2016 đã nói

indie-creative hay freelancer chắc cũng giống kiểu sống của dân du mục, nay đây mai đó. hầu như lúc nào cũng là ‘ma mới’. gặp thêm người này người kia, bị quăng vào giữa những project đang chạy, và bạn phải chạy theo, hối hả, hết sức có thể, đọc mọi thứ, học mọi thứ, thích nghi với mọi thứ.

ví von theo kiểu khác, bạn chính là những phụ tùng sẽ được nhanh chóng ráp vào xe đua trong đường pit. dĩ nhiên, phụ tùng có cái dỏm cái xịn. chất lượng là do bạn tạo nên. bạn làm tốt phần của mình - tốt, bạn giúp cho người khác chạy tốt hơn - rất tốt, bạn cho họ nhiều hơn cả thứ họ mong chờ, hơi mệt nhưng - tuyệt vời.