Trong đời sống, có thể chia mối quan hệ giữa người với người thành hai loại, thứ nhất là quan hệ dựa trên sự chia sẻ hệ giá trị chung và thứ hai là quan hệ dựa trên sự chia sẻ lợi ích.

Những mối quan hệ dựa trên lợi ích thì nhìn bề ngoài thường rất là nồng hậu, thế nhưng thực chất nó lại bị phụ thuộc hoàn toàn vào giá trị mang lại từ mối quan hệ. Vì vậy mối quan hệ loại này thường kém bền vững và có thể bị chấm dứt ngay lập tức nếu không còn lợi ích để chia sẻ. Những kẻ quan hệ với nhau thuần túy vì lợi ích rất dễ trở mặt với nhau khi xảy ra xung đột về lợi ích.

Những mối quan hệ dựa trên sự chia sẻ hệ giá trị chung thì mặc dù bề ngoài có vẻ nhàn nhạt rất bình thường, nhưng lại bền vững và đáng tin cậy hơn. Nó chỉ bị thay đổi khi hệ giá trị của hai phía thay đổi và trở nên khác biệt với nhau. Do sự thay đổi hệ giá trị cần rất nhiều thời gian cho nên mối quan hệ dựa trên sự chia sẻ giá trị thường ổn định và lâu dài. những người có chung hệ giá trị có thể sẵn sàng dang tay ra cứu vớt nhau ngay cả khi việc đó chẳng mang lại một chút lợi ích gì, thậm chí còn bị thiệt.

Mặc dù mối quan hệ dựa trên hệ giá trị ổn định và bền vững hơn, nhưng khi hệ giá trị của một phía thay đổi, nó có thể kéo theo sự đổ vỡ mỗi quan hệ nếu một trong hai phía không thay đổi phù hợp với phía kia.

Điều này có thể quan sát thấy trong các mối quan hệ bạn bè lâu năm, có những người bạn ban đầu rất là thân thiết, nhưng theo thời gian mối quan hệ cứ nhạt dần bởi vì hệ giá trị của hai phía ngày càng cách xa nhau. Nhớ nhau lắm, nhưng gặp nhau nói chuyện thấy nhạt nhẽo vô duyên, chẳng còn gì để có thể chia sẻ cùng nhau nữa.

Sự đổ vỡ kiểu này cũng có thể quan sát thấy trong những cặp vợ chồng lâu năm. Nếu một người học tập và phát triển đi lên trong khi người còn lại đứng nguyên một chỗ thì hệ giá trị của họ sẽ ngày càng khác xa nhau. Khi đó mối quan hệ sẽ bị suy giảm, bị đóng băng, và trong một số trường hợp nó có thể bị suy thoái thành mối quan hệ thuần túy vì lợi ích. Điều này giải thích tại sao trong một số cuộc hôn nhân, khi hai người đã chán ngấy cả nhau ra, nhưng họ vẫn tiếp tục gắn kết vì lợi ích.

Mối quan hệ hoàn hảo sẽ mang trong nó cả hai yếu tố, vừa chia sẻ lợi ích, vừa chia sẻ hệ giá trị, trong đó chia sẻ giá trị đóng vai trò căn bản và chủ đạo.

Do đó, bản chất của việc xây dựng một mối quan hệ bền vững là xây dựng hệ giá trị chung!

Và cuối cùng các bạn cần phải nhớ: Có cái chia sẻ được với nhau đã là tốt lắm rồi, hơn rất nhiều so với không có gì để chia sẻ!

Bài của thầy Nguyễn Thành Nam