Nesnelerin İnterneti

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Dijital Türkiye’nin Yol Haritası Dokümanını yayınladı.

Türkiye Dijitalleşme strateji dokümanı olarak değerlendirilebilecek dokümanda Nesnelerin İnterneti, Eklemeli İmalat, Yapay Zeka gibi başlıklara özellikle vurgu yapılıyor.

Dokümanın tamamı bağlantıda... >>>

Daha önce bölümler halinde yayınlanan ‘’Akıllı Şehir Farkındalık Dokümanı’’ çalışmamız ICTMedia’nın 2017 Mart ve Nisan sayılarında iki bölüm olarak yayınlandı. http://online.fliphtml5.com/ofeq/tshl/#p=81

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Açısından Bileşenler

Öncelikle bu dokümanın mümkün olduğu kadar teknik olmaktan uzak ve teknik olmayan Şehir yöneticilerine ve Şehir plancılarına yönelik olarak hazırlandığını belirtelim. Doküman içerisinde de destekleyici nedenler içerisinde belirttiğimiz Bilgi ve İletişim Teknolojilerine çok detaya girmeden temas etmemiz gerekiyor. IoT ve Smart City kavramlarının sadece teknolojiden ibaret kavramlar olmadığını söyledik fakat bu kavramların gündeme gelmesinin ve kolay kılanın da teknoloji olduğunu düşünürsek Akıllı Şehirleri mümkün kılan teknoloji bileşenlerine temas etmeden olmaz.

IoT Suite ve Alt Bileşenleri

IoT Suite olarak bir çok firma tarafından adlandırılan araçlar topluluğu aslında tek tek farklı misyonlara hizmet eden araçların hepsi IoT uygulamalarında ana bileşenler olarak kullanıldığından toplanarak ve entegre çözümler haline getirilerek lanse edilmesinden ibarettir. Bunlar;

Business Process Management (BPM) Aracı: Ana hatları ile iş süreçlerinin görsel olarak tasarlandığı, versiyonlandığı, simüle edilebildiği ve en önemlisi bunu teknik olmayan iş birimlerinin de anlayabileceği hatta düzenleyebildiği araçlardır.

Business Rules Management (BRM) Aracı: IoT nesnelerden ve verilerden oluşur, ve biz bu kavramın daha çok veri tarafının önemli olduğunu vurguladık. Verilerden anlam çıkartmak ve sonuç olarak ana hedef bir karar vermektir, bu kararlar ise genellikle bir çok parametresi olan karmaşık kurallardır.

Kural yönetimi araçlarının karşılaştığımız en yaygın kullanım alanı Rating ve Scoring yani firma derecelendirme alanı ve sektörlerde doğal olarak finans ve sigortacılık sektörleri. Rating gibi bir çok verinin karmaşık kurallara göre işlendiği ve bir derece notuna karar verildiği alanlarda bu araçlar sıklıkla kullanılıyor. Bankalar Rating ve Limit verme gibi işlerin yanında daha az karmaşık olan onay süreçleri ya da karmaşık olmayan kuralları da bu araçlar üzerinde tasarlayabiliyorlar. çünkü bütün kuralların merkezi bir yerde tanımlandığı ve yönetildiği durumda yönetilebilirlik ve verimlilik açısından yüksek fayda sağlanmakta. Serbest bir formatta olmasa da belli bir kelime ve format sözlüğüne bağlı çalışan text tabanlı kural tanımlama ve yönetme olanağı iş birimlerinin kural tanımlama ve yönetme sürecine katılmasını sağlamaktadır. Bu da BRM araçlarının aslında en büyük faydası diyebiliriz.

Big Data Aracı: Şehre kurulacak olan alt yapı ile birlikte binlerce nesnenin ve binlerce uygulama verisinin veri tabanlarınızı beslediğini düşünün, big data ve analytics ürünleri uzun zamandır farklı sektörlerde veriden anlam çıkarmak amacı ile kullanılıyor. Anlık ve zamanlanmış olarak saatlik ya da günlük olarak büyük veri havuzunun belli senaryolar için kontrol edildiği mekanizmalardır.

Service Bus : IoT ve Akıllı Şehir uygulamaları bir çok entegrasyonu daha doğrusu web servis entegrasyonunu barındırır ve bu entegrasyonları noktadan noktaya geliştirilen web servis uygulamaları ile yönetmek imkansız ya da verimsizdir. Bu sebeple bu entegrasyonları yöneten bir servis yönetimi katmanı olmazsa olmaz olarak görülüyor.

Fiziksel Nesneler: Nesneler oluşturulacak olan uygulamanın gerçek, görünen, algılayan ve aksiyon alan fiziksel parçalarıdır. Sıcaklığı, yoğunluğu, nem oranını, buzlanmayı gibi durumları ölçen sensörler, karara göre aksiyon alan sinyalizasyon araçları, sulama araçları, cep telefonları gibi hem sensörler, hem aktüatörler hem de uygulama barındıran araçlar, kameralar gibi binlerce örnek verilebilecek, Akıllı Şekirlerin duyu ve hareket organlarıdır.

Veri Depolama (Hiyerarsik ve NoSql) : Big data bölümünde kısmen bahsettik fakat IoT uygulamalarının doğası gereği nesnelerin gönderdiği doküman yapısındaki verinin depolanması için No-Sql veritabanları kullanılıyor. Farklı kullanım alanları da olan bu araçlar Akıllı şehir uygulamalarının da önemli bir parçası olarak vurgulanabilir.

Uygulama Geliştirmenin Hızlı Yolu ve Geleceği: Bu başlık yeni bir kavram, sadece Akıllı Şehir uygulamaları için mevzu bahis olacak bir kavram da değildir. Rapid Application Development yazılım geliştirmenin geleceğidir. Şehir yöneticileri için sağladığı avantaj ise; öncelikle elindeki insan kaynağını uygulama geliştirme tarafında uzmanlık seviyesi çok yüksek olmasa da değerlendirebilme olanağı, ikincisi ise web ve mobil uygulamaları klasik kodlamaya göre 6-10 kat daha hızlı geliştirme olanağı sağlamasıdır. Hızlı uygulama geliştirme platformlarının vaad ettiği bir çok olanağın içinde bu ikisi en önemli başlıklar olarak dikkate alınabilir.

Bulut Alt Yapı: Bulut teknolojilerinin sağladığı avantajlardan daha önceki bölümlerde de bahsettik. Akıllı şehirler gibi yüksek kapasitede alt yapı gereksinimleri gerektiren durumlarda bulut teknolojilerinin, esneklik, maliyet, hız ve yüksek erişilebilirlik gibi vazgeçilmez faydaları bulunmaktadır. Özellikle küçük ölçek ile başlayıp zaman içinde büyüyecek bir alt yapı söz konusu olduğundan alt yapı için bulut teknolojilerini ve servislerinin kullanılması zorunluluk olarak vurgulanabilir.

Güvenlik: Her zaman olduğu gibi bütün uygulamalarda en az üzerinde durulan, adeta teferruhat olarak görülen güvenlik konusunda projenin en başından itibaren, sürekli ve ciddi olarak üzerinde durulmalı. Verinin gizliliği ve güvenliği ayrı bir konu ve başlı başına ayrı bir çalışma konusu olarak düzenlenmeli. Verini sahipliği, erişim ve paylaşım hakları vs. düzenlenmesi ve denetlenmesi gereken konular.

Üzerinde duracağımız konu ise fiziksel nesne katmanından, entegrasyon, ağ alt yapısı, sistem, veri tabanı , bulut gibi Bilgi teknolojilerinin hemen hemen bütün bileşenlerini kapsayan Akıllı Şehir uygulamalarının güvenliğinin her zamankinden daha sıkı olarak gündemde olması gerektiğidir. En basitinden akıllı sinyalizasyon sistemi kurdunuz ve yukarıda saydığımız katmanların birindeli bir güvenlik zaafiyetinden dolayı sinyalizasyon ele geçirildi, yaşanabilecek kaosu tahmin etmek zor değil.

Akıllı Şehirlerin Önündeki Engeller, Zorluklar

1. Dağınık, Farklı Otoriteler; Akıllı şehirlerin önündeki en büyük engel şehir hizmetleririnin her birinin dağınık olarak sağlanıyor olması, belediyeler, elektrik idaresi, su yönetimi, gaz yönetimi, ulaşım, temizlik, yolların yönetimi, raylı sistemin yönetimi,acil durum yönetimi gibi her hizmetin farklı idare tarafından yönetilecek şekilde küçük parçalara ayrılmış olması; merkezi ve entegre bir Bilgi ve İletişim Sisteminin gerekli olduğu Akıllı Şehir kurulumunun önündeki en büyk engel. Bu yapıların birlikte çalışmasını sağlamak, hem prosedürel hem de teknik açıdan önemli problemleri ortaya çıkarıyor. Ancak bu hizmetlerin birisi için Akıllı Şehir uygulaması yapmak için geliştirme, sistem ve iletişim alt yapısını oluşturmak çok maliyetli olmasına rağmen bütün hizmetleri toparlayacak ve kapsayacak şekilde planlama ve Bilgi Sistemleri Mimarisini oluşturmak söz konusu kurumlar açısından daha az maliyetli olacaktır.

Akıllı Şehir tasarımını en basit anlamında düşünecek olursak; su, elektrik ve ulaşım için bütünleşik olmayan bir yapı kurulduğunda,  sensör ve aktüatörler+iletişim alt yapısı+veri havuzu+platform+uygulamalar * 3 ‘lük bir maliyet ve yönetim yükü karşımıza çıkar.

Bu engel hakkında konuşurken Smart City uygulamalarının küçük parçalar halinde geliştirilemeyeceği anlamı çıkmamalı, fakat planlama yapılırken ve uygulamalar geliştirilirken uluslar arası standartlara dikkat edilmesi daha sonra sistemin genişleyebilmesi için yeterli olacaktır.

Akıllı Şehir uygulaması yapmak iddaasında olan bir şehir ve hizmet yönetiminin öncelikle mantalite olarak akıllı davranıyor olması ve kurumların da aynı şekilde akıllı süreç ve kararlara sahip olması gerekir.  Aksi halde zaten kurumlar ve farklı bölümler arası entegrasyon sağlanamaz. Geleneksel hizmetlerin yürütülmesindeki geleneksel ayrılmış yapı ile bu entegre yapının kurulması çok zordur.

2. Finansal Engeller; Akıllı Şehir yatırımlarının geri dönüşü, şehir ekonomik kalkınmasına katkısı gibi konulara yeterince vurgu yaptık, fakat karşılaşılan en büyük engellerden biri de Akıllı Şehir yatırımlarının fonlanması olarak görünüyor. Akıllı Şehir projeleri gerçekten planlama açısından bile bakılsa büyük işler ve dolayısı ile maliyeti de büyük. Kurumlar ise bu problemi çözmekte zorlanıyor.

Burada vurgulanması gereken en önemli konu şudur.

SMART CITY = SMART HEDEFLER, SMART UYGULAMALAR

Kurumsal Hedef ve performans yönetiminde SMART Hedefler kavramı vardır. Bunun açılımı Specific, Measurable, Achievable(accepted), Realistic, Timely (Belli, Ölçülebilir, Başarılabilir, Gerçekçi, zamana bağlı)

Burda fonlama ile ilgili vurgulamak istediğimiz; Bütün Şehiri kapsayan internet, gereksiz(belki zamanlaması gereksiz) göz boyayan uygulamalar yerine gerçekten kısa zamanda maddi geri dönüşü olan uygulamalarla başlamak bu probleme en iyi çözüm olabilir. Örnek olarak su ve elektrik kaçaklarının saptanabildiği, hem kaçak maliyetlerinin hem de arıza bakım maliyetlerinin düzgün süreçlerle azaltılabildiği uygulamalar yapmak, kısa zamanda hem kendi maliyetini hem de sonraki maliyetleri fonlayan bir model olabilir.

Karbon salınımını azaltan, fosil yakıt tüketimini azaltan, toplumsal gelişime katkıda bulunan … uygulamalar için kredi ve hibe fonlar bulmak da mümkün.

3. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Uzmanlığı Yetersizlikleri; Dikkat ederseniz prosedürel ve yapısal diğer engeller göz önüne alındığında BT imkan ve yetenekleri büyük bir engel olarak görünmüyor. Üstelik destekleyici nedenler kısmında Bilgi teknolojileri gelişmelerinin eskisine nazaran Akıllı Şehir uygulamaları açısından negatif etken olmaktan çıktığını görüyoruz.

Bilgi ve İletişim Mimarisi tasarlandıktan ve diğer engellere çözüm bulunduğu durumda BT gereksinimlerine erişim kolay görünüyor. Bulut teknolojileri, Servis olarak erişilebilen yazılımlar, kural ve süreç yönetim araçları haliz hazırda bolca var. Akıllı Şehir gibi büyük projelere adım atmak niyetinde olan yapıların Bilgi teknolojileri uzmanlığına ve danışmanlığına erişimi zor değil.

Akıllı Şehir uygulamalarının başarısı vatandaşı sürece katmak ve bağlılığını sağlamaktan geçiyor. Öncelikle uygulama öncelikleri belirlenirken hizmeti alan olan şehir halkına sormamak başarısızlığın garantisi anlamına gelir. Otopark problemi olmayan ya da en küçük problemin otopark olan bir bölgede akıllı park uygulaması yapmak başarısız ve komik olmaktan öteye gidemez. Öncelik ulaşım, güvenlik ya da konfor olabilir.

Akıllı bir şehirde şehir halkı ve hatta ziyaretçileri bütün bilgi ve hizmetlere ulaşabilmeli. Sistem ve entegrasyonlar kurulduktan sonra şehir verisinin özel sektör ve vatandaşa da açılması, onların da uygulama ya da fikir geliştiriyor olması bağlılığı ve başarıyı artıracaktır.

Destekleyen Nedenler;

1. Hızla Artan Teknolojik İmkanlar; Akıllı Şehirler oluşturmak için gereken bütün bilşenler ulaşılabilir durumda ve ucuzlamış durumda. Veriyi toplamak, analiz etmek ve karar almak için kullanılacak olan bütün mekanizmalar da aynı şekilde ulaşılabilir durumda.

Milyonlaca sensör, akıllı ölçüm cihazı ve akıllı nesne farklı şehirlerde kurulmu durumda, bir çok şehir elektrik gridlerini oluşturdu, bir çok şehir su ve elektrik tüketimindeki kaçağı ve israfı etkin şekilde tespit etmeye ve önlemeye başladı.

Milyonlarca akıllı bina, akıllı ev ve mekanlar an itibari ile kurulu ve çalışır durumda.

Güneş enerjisi ve yenilenebilir enerji kaynakları , grid imkanları ile dağıtım ve maliyetlerin düşmesi imkanı gibi faktörler ile sürdürülebilir enerjinin oluşturulabilmesi.

Sağlık ve insani hizmetlere erişimin, evde tedaviye kadar uzanan teknolojik yaklaşımlar.

Elektrikli araçlar sayesinde temiz olmayan ve kıt yakıtlara bağımlıığın azalması, akıllı ulaşım ve sensörler ve aktuatörler ile trafik sıkışıklığının önlenebilmesi ya da azaltılabilmesi, trafiğin anlık olarak izlenebilmesi, acil durumların etkin yönetilebilmesi.

Geniş bant internet erişim imkanları ve akıllı cihazlar sayesinde uygulamların son kullanıcıya sunulabilmesi.

NFC, mobil cüzdan, elektronik cüzdan, temassız ödeme gibi yeni nesil teknolojik ödeme kanalları sayesinde hızlı ve güvenli harcama deneyimlerinin son kullanıcıya sunulabiliyor olması ve şehir servilerinin de aynı şekilde modellenebiliyor olması.

Akıllı telefonların yaygınlığı ve bunun faydası göz önünde bulundurulmalı, akıllı telefonlar ya da tablatler, saatler vs. hem uygulama arayüzleri yani sunum hem de sensör ağına katılıyor olması bakımından iki yönlü olarak uygulamaları destekleyen bir etken. Akıllı telefonların arayüz ve etkileşimin yanında, mikrofon, gps, kamera, gyroscope, barometre, termometre, magnetometre ve daha bir çoğunu barındırıyor ve barındırabiliyor olmasını en büyük pozitif etkenlerden olarak sayabiliriz.

2. Teknoloji Maliyetlerindeki Hızlı Düşüş; Teknoloji elde edilmesi maliyetli olarak görülür, aslında teknolojinin tedarik edilirken yapılan yanlışlıklar ve ne yaptığını bilmeden yapılan yatırımlar olmasa ya da yapılan yatırımın faydasını ölçmek gibi bir genel hareket tarzı olsa getirileri ile karşılaştırılarak bu yorumlar gözden geçirilebilir. Biz buna çok girmeden son yıllardaki teknolojik gelişemeler ile bu konuyu ele alalım.

Sanallaştırma, bulut, Çevik geliştirme (RAD),  BRM, BPM ve Big Data teknolojilerine kısaca bakacağız.

Sanallaştırma fiziksel donanımın daha verimli kullanılması adına bir devrimdir. Ve Bulut kavramının da önünü açan teknolojik gelişmedir.

Bulut daha yeri ve boyutu önemli olmayan fiziksel veri merkezleri üzerinden işlemci ve veri depolama kaynaklarının paylaşımlı ve esnek planlama yolu ile kullanıma açılması, belki tanım tam anlamı ile açıklayıcı değildir fakat pahalı olan işlem gücüne erişim maliyetini oldukça azaltmış ve kaynakların dinamik yönetimi için müthiş enneklik sağlamaktadır.

Donanım maliyetleri ile beraber en maliyetli maddelerden bir de uygulama geliştirme, yazılım maliyetleridir, son yıllarda yoğun bir şekilde gündemde olan konulardan biri de Rapid App. Dev. Platformları, bu platformlar neredeyse sıfır kod ile uygulama geliştirme, kolay kullanım, geliştirme sürelerini düşürme, web ve mobil platformları aynı anda üretebilme ve değişiklik ve bakım maliyetlerini müthiş derecede azaltmak gibi faydalar sağlıyorlar. Tabi bulut’un faydaları ile de birleşince maliyet açısından ciddi avantajlar ve esneklik sağlaması pozitif etkenlerimizin başında geliyor.

BRM, BPM ve Big Data platformları bütün ioT uygulamalarında olduğu gibi Akıllı Şehir uygulamalarında da en büyük gücümüzü oluşturuyor. Daha önce ağırlıklı olarak Finans uygulamalarında gördüğümüz bu araçlar çoğu yazılım firması tarafından birleştirilerek suit olarak sunulmaya başlandır. Araçların faydalarının yanında maliyeterli katlanılabilir seviyede.

3. En önemli Fırsat; Makalenin başında belirtilen ve aslında neden Smart City’nin cevabı olan nedenlerden biri olan iş dünyası için cazibe merkezi olmak ve iş dünyasına ev sahipliği etmek sebeplerinden daha önemlisi; Akıllı bir şehirde konumlanan şirketlerin bu akıllı dünyaya uygulamalar, sensörler, nesneler ve yeni fikirler üretmek mutlaka ilgisini çekecektir.

Neden Akıllı Şehirler? Destekleyici Nedenler

Zorlayan Nedenler;

1. Nüfus Artışı en önde gelen sebep denebilir, şehir hayatının, eğitime, alt yapıya, iş imkanlarına, sağlık hizmetlerine, kültürel yaşama, eğlenceye ve daha bir çok imkana erişimden dolayı insanları çeken cazibesi her geçen gün nüfuslarının artışına sebep oluyor. Birleşmiş Milletler raporlarına göre on yıl içinde 700 milyon insan daha şehir hayatına katılacak, mevcur ve yeni katılacak olan nüfus analiz edildiğinde binlerce yeni şehir kurulması gerekliliği vurgulanıyor.

2. Metropollerin Negatif Etkileri Artan nüfus, kalabalık, vergiler, ulaşım, pahalılık gibi ve eklenebilecek başka faktörler şehirde yaşayan insanların her gün aşırı stresli bir yaşam sürmelerine dolayısı ile toplumsal sorunlar ve sağlık sorunlarının da oluşmasına neden oluyor. Ayrıca suç oranları da paralelinde artıyor.

3. Yetersiz Altyapı Her geçen gün artan nüfus ve kurulu altyapı ömrünün sonsuz olmaması mevcut şehirlerin e büyük problemi, Günümüz yaşam ve iş tarzına göre özellikle enerji alt yapısının sağlamlığı ve kesintisize yakın şekilde sağlanması gerekliliği ortada, uzun kesinti vakaları artık tarihe not düşülecek derecede önem kazanmış durumda. Üretim, alt yapı ve yönetim anlamında ciddi bir öneme sahip olan enerjinin yanında diğer alt yapı işleri de büyük önem taşıyor.

4.Artan Talepler;

4.1 Artan Ekonomik Rekabet; Ülkeler ve şehirler arasında ekonomik yatırımları yakalamak ya da kaybetmemek anlamında büyük bir yarış var. İş, finans ve üretim için ideal olmak, finans merkezi olmak, iş dünyasının vazgeçilmezi olmak için süregelen rekabetin içinde olmak için teknolojiye erişimin de çok iyi olması gerekiyor. Örnek olarak iş dünyasına kaliteli iş gücü sunmak gerektiği için şehirin üniversite mezunları için tercih edilen bir şehir olması hatta kaliteli eğitim veren Üniversitelere ev sahipliği yapıyor olması gerekiyor.

Çağımız insanının zamandan, mekandan bağımsız ve her ortamdan bilgiye ve servislere erişim talebi aynı şekilde şehir servislerine erişim içinde artarak yükseliyor. Bütün hizmetlere ve bilgi servislerine hılı ve cihaz bağımsız olarak erişme talebinin en büyük sebeplerinden bir de zamanın şehir halkı için kıt kaynak olması diyebiliriz. Kaliteli yaşam, sağlık, eğitim, ulaşım ve geniş band iletişim taleplerinin yanında kaliteli iş imkanları da yaşanılan şehirden beklenenler arasında. Bu imkanların hepsi bir arada ne kadar güçlü ise yaşanılabilirlik ve tercih edilirlik o kadar yüksek oluyor, dolayısı ile yatırımlar için tercih edilirlik de o derece yüksek oluyor. Bu taleplerin yanında güvenlik parametresini de en önemli kriterler ile beraber zikretmek gerekiyor.

4.2 Artan Çevre Sorunları; Şehirler dünya nüfusunun şu an yarısını barındırırken, toplam enerjinin 2/3 ’ünden fazlasını tüketiyor. Bunun yanında karbondioksit kaynağı olarakta 3/4’ü oluşturuyor. Eğer iklim değişikliklerinin önüne geçilecekse bu şehirlerde olacak anlamına geliyor. Buna da smart teknolojilerin katkısı çok büyük olacak. Hatta bu hedefe smart teknolojilerin yardımı olmadan ulaşmak imkansız diyebiliriz.

Akıllı Şehir’i Anlamak

Bu dokümanı Şehrin Akıllı Şehir olma yolunda ne kadar hazır olduğunu ölçmek ve şehri yönetenlere kendi yol haritalarını inşa etmek amacı ile yardımcı olmak amacı ile kullanabilirsiniz. Ayrıca teknolojinin şehirleri dönüştürmeye nasıl önayak olduğu gözlemleyebilirsiniz.

Akıllı Şehirlerin ekonomik, çevresel ve sosyal bir sürdürülebilirlik atağı olduğunu, bununla birlikte 21. Yüzyıl toplumunun ve iş tanımlarının ortaya çıktığını söyleyebiliriz.

Öncelkle bu global olgunun tanımını ve önündeki engelleri, bu engelleri aşmak için uygulanacak stratejileri irdeleyeceğiz.

Akıllı kısmından önce şehir kavramına bakacak olursak, şehir ile ilgili kastımız illa ki bir şehir olmak durumunda değil, kasaba, mahalle, kışla, kampüs ya da birkaç şehir grubu ya da eyalet olabilir. Belediyecilik kavramı da ülkelere ve yönetim şekillerine göre değişiklik gösterdiğinden şehir yönetimi ve uygulamacılar konusunda tek adres ve tek model göstermek mümkün değil.

Dokümada büyük ya da küçük bütün şehirler için şehir kavramı kullanılacak. Uygulamacı bir büyükşehir ya da bir ilçe belediyesi olabilir, uygulamalar da büyük ya da daha küçük ölçekli olabilir.

En basit tanımı ile akıllı şehirler yaşanılabilirlik, çalışılabilirlik ve sürdürülebilirlik olgularını sağlamak amacı ile ICT(Bilgi ve İletişim Teknolojileri) ni etkin kullanırlar.

Akıllı Şehirler ve Veri

Genel olarak Internet of Things, yani Nesnelerin İnternerti kavramınını biz nesnelerden daha çok veridir diye tanımlıyoruz. Akıllı olarak karar veren bir sistem idealimiz var iken, verinin üç boyutu; doğruluğuna kesin olarak güvenilir, güvenli, karar verilebilir derecede anlamlı olması gerekir.

1. Veri toplama(collect data), veri iletişimi(communicate data), veriden anlam çıkartma(analyse data)

2. Veri Toplama: Akıllı ölçekler(smart meters) su, gaz, elektrik tüketimlerini ölçer ve iletirler, trafik durumunu ölçen, yolların akış hızını ve trafik sıkışıklığını sensörler ve kameralar ölçebilirler, gps yolu ile toplu taşıma araçlarının , hizmet araçlarının ve acil yardım araçlarının lokasyonları belirlenebilir, park yerlerinin dolu ya da boş olduğu sensörler ile belirlenebilir, hava kalitesi, sıcaklıklar, nem oranları sensörler aracılığı ile ölçülebilir. Ayrıca şehir halkının kullandığı smart cihazlar da doğal veri kaynağıdır.

Bu veriler trafik sıkışıklığı oluştuğu anda hatta oluşmadan önce, su kaçağı oluştuğu anda, çöp konteyner leri dolmak üzere olduğunda bize mesajı veriyorlar. Bize düşen aksiyon almak kalıyor.

3. Veri İletişimi: Veriyi toplamanın yanında iletilimi sağlamak gerekiyor. Cihazlar arasında, cihazlardan yönetime ve hatta cihazlardan direk şehir halkına. Akıllı bir şehirde kablolu, kablosuz, hücresel, fiber ağlar ile bu karma iletişimin sağlanması gerekiyor.

4. Veriden anlam çıkartma (Analiz etme): Veriyi topladıktan ve iletişimi sağladıktan sonra üç amaç ile analiz etmemiz gerekir, 1- Veriyi sunmak 2- Veriyi en iyi hale getirmek 3- Tahminde bulunmak (karar almak).  Eğer big data ve analytics kavramlarına aşina iseniz, faydalarının da farkındasınızdır. Toplanan verinin analiz edilmesinin ve iyileştirilmesinin amacı bu veriyi iststistiki veri olarak kaydetmek ve sonrasında alınacak olan kararlara girdi olarak değerlendirmek ya da anlık olarak karaelar almak olabilir.

5. Veriyi sunmak amacı ile de analiz edebiliriz, şehir halkını hava durumu ve kalitesi ile ilgili anlık ya da tarihsel olarak bilgilendirmek buna örnek olabilir. Ya da anlık aksiyonlar ile ilgili olarak acil durumda müdahale ekiplerinin o anlık lokasyonları, trafik güzergahlarının durumu gibi bilgileri anlık olarak saptayıp yönlendirme ve güzergah belirlemek buna örnek olabilir.

6. Veriyi en iyi hale getirmek için bilgisayarların gücü en üst seviyede kullanılır. Trafik sıkışklığını önlemek için trafik sinyallerinin senkronizasyonunu sağlamak, ya da yakıt tasarrufunu sağlamak amacı ile optimum araç rotalarının belirlenmesi gibi aksiyonları almak için farklı sensörlerden alınan verinin analiz edilmesi, kullanılabilir hale gelmesi ve kararlar alınarak uygulanması gerekiyor.

7. Tahminde bulunarak karar almak kısmı ise aslında işin en ilginç kısmı, bir çok verinin işlenmesi, anlamlı hale gelmesi ve beraberinde istatistiki verinin de hesaba katılması ile belli durumların nasıl sonuçlar doğuracağı tahmin eilebilir. Buna örnek belli bölgelerde ölçülen yağış oranlarına göre sel durumu oluşabilecek noktaların tahmin edilmesi ve önlem alınması ya da belli bir yağış oranı ve hava sıcaklık tahminlerine göre yollardaki buzlanmanın tahmin edilmesi, önlem alınması gibi örnekler çoğaltılabilir.

8. Karar almak ve tahminde bulunmak kavramları için gerekli olan yine bilgisayarların gücü, burada özel olarak şunu belirtmeliyiz; Kural yönetim araçları ve belli karar algoritmalarının kullanımı bu aşamalarda olmazsa olmaz gibi görünüyor.  Finansal kuruluşlar bireysel ya da kurumsal müşterileri farklı yerlerden toplanan bir çok veriye göre değerlendiriler ve bir kredi notu ya da limit belirlerler, akıllı şehirlerde farklı yerlerden toplanan bir çok veriye göre tahmin ya da karar alınırken de benzer bir mekanizma çalıştırılmalıdır.

Akıllı Şehir’in tanımı ve Bilgi Tekolojileri;  Bilgi Teknolojileri bakış açısı ile Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin rolü ve faydası farklı şekillde açıklanıyor. Bunların hepsi faydayı vurgulamak amacı ile yapılıyor.

Şehir Yöneticileri İçin Akıllı Şehir Farkındalık Dokümanı

Şüphesiz akıllı şehir projeleri çok büyük projeler ve belli bir disiplin içinde yürütülmesi gerekiyor. Şehir yöneticilerinin nereden başlayacağı konusunda kararsız kaldıkları, konuyu net olarak kafalarında canlandıramamaları,  nereye yatırım yapılacağı ve gereğinden fazla yatırım yapma kaygısı da haklı olarak yaşanan kararsızlıklara sebep oluyor. Akıllı şehir projelerinin Bilgi ve İletişim Teknolojileri önemli bir parçasını oluşturuyor, bununla beraber önceliklerin belirlenmesi, problemin ve çözümün doğru analiz edilmesi, sürdürülebilirlik, şehir halkının ve özel sektörün sürece katılımı çok önemli faktörler.

Akıllı Şehir Stratejisi

Her işin bir stratejisi olmalı, Akıllı Şehir gibi büyük bir ideal ve projenin de illa ki ilk adımı bir strateji dokümanının oluşturulması gerekir. Kolay bir iş değildir, çünkü bütün paydaşların üzerinde uzlaştığı ve proje sponsorunun yapma iradesini koyduğu bir doküman olmalıdır. Bütün başarılı uygulamalara incelendiğinde analize dahi başlamadan, en üst seviye bilgi ile bir strateji dokümanı oluşturulduğu görülmektedir. Londra, Berlin, Stockholm gibi örnekler incelenebilir. Strateji dokümanı bir teknik yol haritası değildir. Örnek olarak şehir önceliklerinin belirlenmesi işi bir öncelik iken, önceliklerin belirlenmesi için disiplinler arası bir çalışma yapılması strateji dokümanında bir amaç olarak zikredilir.

Strateji Dokümanında Olması Gereken Ana Başlıklar

Öncelikle aşağıdaki önerilerin tek yöntem ve tek şablon olmadığını belirtelim, farklı bir strateji dokümanını farklı bir yaklaşım ile geliştirmek tabi ki mümkünüdür.

-Şehir yöneticilerinin ana nedenlerine vurgu yaparak motive edici girişi

-Proje yapma iradesini koyanların akıllı şehire bakışı, kafada oluşturulan konsept

-Aksiyon alanları (güvenlik, ulaşım, ekonomi, çevre)

-aksiyon alanlarının şehir’in ana stratejilerine adreslenmesi

-Aksiyon alanlarının 7’den 70’e şehir halkının beklentileri ve hayalleri ile adreslenmesi

-Bilgi ve İletişim teknolojilerinin Rolü

-Akıllı Şehir idaasında olan idarenin konsepte uyum için yapacağı iç dönüşüm

-Tanıtım, Vatandaş İlişkileri

-Ortaklar, Paydaşlar

-Uygulanacak olan metodoloji (analizler, geliştirme ve doğrulama, sürdürülebilirlik)

Öncelikle şunu belirtelim bu doküman teknik bir doküman olarak hazırlanmamıştır, daha çok teknik olmayan şehir yöneticilerinin Akıllı Şehirler hakkında okuma ihtiyaçlarına yönelik hazırlanmıştır. Tabi ki içeriğinde teknik terimler vardır, fakat bunlar Akıllı Şehirler uygulamalarında kullanılması gereken teknoloji bileşenlerini anlatmak amacı ile kullanılmıştır.

Doküman Londra, Münih, Stockholm gibi Akıllı Şehir uygulamaları geliştirmiş ya da stratejisini oluşturmuş şehirlerin incelenmesi ve idc, smartcitiescouncil gibi kaynak sağlayan kuruluşların dokümanlarının incelenmesi sonucunda ortaya çıkmıştır.

Doküman bir web yazısı olarak yayınlanmayacak kadar uzun olduğundan parça parça yayınlayacağız, okunabilirlik açısından daha kolay olacaktır.

Dokümanın tam hali [email protected] e-posta adresinden talep edilebilir. 

Daha önemlisi Cenk MOLA ’nın emekleri ile hazırladığımız “Smart Cities Lifecycle” , “Akıllı Şehirler Yaşam Döngüsü” dokümanı Akıllı Şehir projelerinden başlangıcından itibaren proje yönetiminde kullanılacak, sürdürülmesini sağlayacak güzel bir kılavuz oldu. Türkiye’nin belkide en iyi TOGAF uzmanı olan Cenk Bey’in emekleri ile hazırlanan bu kılavuz da aynı şekilde [email protected] e-posta adresinden talep edilebilir. 

Bu yazı giriş niteliğinde oldu, diğer yazılar aşağıdaki konuları kapsayacak;

Akıllı Şehir Stratejisi 

Strateji Dokümanında Olması Gereken Ana Başlıklar. 

Akıllı Şehir’i Anlamak.

Akıllı Şehirler ve Veri 

Neden Akıllı Şehirler? 

Zorlayan Nedenler; 

Destekleyen Nedenler; 

Akıllı Şehirlerin Önündeki Engeller, Zorluklar.

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Açısından Bileşenler. 

IoT Suite ve Alt Bileşenleri 

“One platform connecting all opportunities!” misyonu ile kurulan bu birlikteliğin adı mosaiq.  Akıllı ev pazarındaki ürün protokol bolluğuna yönelik bir çözüm olmak için, üye partnerler ile platfotmu büyütmek ve mosaiq etiketli ürünler ile beraber çalışmayı sağlamak istemişler.

Nesnelerin İnterneti ile birlikte düşük kapasiteli cihazların dünyamızdaki yeri daha da önemli hale gelecek. IT profesyonelleri ve bilgisayar bilimcileri var olan teknolojilerimizi bu düşük kapasiteli cihazlara uyarlamaya çalışmakta; mümkün olmadığı zaman da yenilerini geliştirmekteler. Bu teknolojilerden bir bölümü de hali hazırda kullanmakta olduğumuz uygulama katmanı protokolleridir. Düşük kapasiteli cihazlar için geliştirilmiş ve geliştirilmekte olan birçok protokol bulunmaktadır. Bu yazıda bu protokollerden CoAp’tan (Constrained Application Protocol – Kısıtlı Uygulama Protokolü)  bahsedeceğiz.

CoAp (Constrained Application Protocol

CoAp (Constrained Application Protocol – Kısıtlı Uygulama Protokolü), IETF (Internet Engineering Task Force – İnternet Mühendisliği Görev Gücü) tarafından tasarlanmış bir uygulama katmanı protokolüdür. Adından da anlaşılabileceği gibi birincil amacı kısıtlı kaynaklara sahip cihazlar üzerinde ve kısıtlı bant genişliğine sahip ağlarda çalışmak olan CoAp, tasarımı basit tutmak için UDP üzerinde çalışır. CoAp, uygulama uç birimleri arasında etkileşimli bir istek/cevap modeli sunar; servisler ve kaynakların keşfi için yerleşik desteğe sahiptir; URI gibi anahtar web kavramlarını barındırır.  

CoAP’ın etkileşim modeli HTTP’nin istemci/sunucu modeline benzer ancak CoAP makineden-makineye çalıştığı için CoAp hem istemci hem sunucu rollerini üstlenir. HTTP’den farklı olarak bu etkileşim UDP üzerinde asenkron olarak gerçekleştirilir. Bu süreç, opsiyonel olarak güvenilirliği desteklemek için mesaj katmanlarının mantıksal kullanımı ile gerçekleştirilebilir.

 Mesajlaşma Modeli

CoAP’ta temel 4 mesaj tipi vardır: Confirmable, Non-Confirmable, Acknowledgment ve Reset.

Confirmable mesajların karşılığında bir Acknowledment gönderilmesi gerekmektedir. Bu Acknowledment mesajları cevapla birlikte gönderilebileceği gibi ayrı olarak da gönderilebilir.

Non-Confirmanble mesajların karşılığında Acknowledment gönderilmesine gerek yoktur.

Acknowledment mesajlar Confirmable mesajlara karşılık olarak gönderilirler.

Reset   mesajları, bir nedenden dolayı yerine getirilemeyen istek (Confirmable veya Non-Confirmable) karşılığında gönderilir. Ayrıca boş bir reset mesajı bir cihazın ulaşılabilir olup olmadığını anlamak için de kullanılabilir (bir bakıma ping gibi).

CoAp, 4 byte’lık sabit bir başlık kullanır. Her mesajda 16 bitlik bir Mesaj Kimliği (Message ID) bulunur. Bu da, saniyede 250 tane mesajı kimliklendirmek için yeterlidir.

Güvenilirlik, Confirmable mesajlar ile sağlanırlar. Bir Confirmable mesaj, bu mesaj için bir Acknowledgment mesajı alınana kadar bir zaman aşımı mekanizması kullanılarak yeniden gönderilir. Bir cihaz bir isteğin içeriğini yerine getiremeyeceği zaman Acknowledgment mesajı yerine Reset mesajı gönderir. Güvenilir olması gerekmeyen mesajlar Non-Confirmable olarak gönderilirler. Bu mesajların taşıdığı isteğin yerine getirilememesi halinde Reset mesajı gönderilebilir.

 İstek/Cevap Modeli

Metod kodu veya cevap kodu içeren CoAp istek/cevap semantiği CoAp mesajları üzerinde taşınır. Bir istek Confirmable veya Non-Confirmable mesaj üzerinde taşınabilir; eğer bir Confirmable mesaja verilebilecek cevap hazırsa, oluşturulan Acknowledmeng mesajı ile birlikte gönderilebilir. Bu cevap verme yöntemine “piggybacked“denmektedir. Bu cevap tipinde ayrı Acknowledgment ve ayrı cevap yoktur, ikisi birleştirilmiştir. Eğer sunucu, isteği anında cevaplayacak durumda değilse basitçe boş bir Acknowledgment üretir ve gönderir. Cevap hazırlandığı zaman yeni bir Confirmable mesaj oluşturulur ve cevap bu mesaj ile gönderilir. Bu cevap verme türüne “ayrılmış cevap” denir. Bu durumda istemci, kendisine Confirmable mesaj içerisinde gelen cevap karşılığında Acknowledgment göndermek zorundadır. Aksi taktirde sunucu sürekli olarak aynı cevabı gönderecektir. CoAP, cevapları isteklerle eşleştirmek için bir jeton (Token) kullanır. Jeton kavramı Mesaj Kimliğinden farklı bir kavramdır.

Eğer bir istek Non-Confirmable olarak gönderilmişse, cevap Non-Confirmable veya Confirmable olarak gönderilebilir.

CoAp, GET, PUT, POST, DELETE gibi temel http komutlarını http’dekine benzer şekilde kullanır. Ayrıca unicast iletişimin yanı sıra multicast iletişime de olanak tanır.

 Mesaj Formatı

  Versiyon (Ver): iki bit işaretsi tamsayıdır. CoAP’ın versiyon numarasını gösterir.

Type (T): iki bit işaretsi tamsayıdır. Mesaj tipini gösterir. Confirmable (0), Non-confirmable (1), Acknowledgement (2) ve Reset (3).

Jeton Uzunluğu (Token Length – TKL): 4 bitlik işaretsiz tamsayıdır. Değişken uzunluklu TOKEN alanının uzunluğunu gösterir.

Kod (Code): 8 bitlik işaretsi tamsayı. Bu alan bir isteği, başarılı bir cavabı, bir istemci hata cevabını, bir sunucu hata cevabını gösterebilir.

Mesaj Kimliği (Message ID): 16 bitlik işaretsiz tamsayı. Mesaj tekrarlarını tespit etmek için kullanılır. Ayrıca, mesaj tiplerini eşleştirmek için kullanılır.

Başlıktan sonra TOKEN değeri gelmektedir. TOKEN değeri istekleri ve cevapları ilişkilendirmek için kullanılır.

Başlık ve TOKEN alanlarından sonra OPTIONS alanı gelmektedir. Bir CoAp mesajı hiçbir opsiyon barındırmayacağı gibi birden fazla opsiyon da barındırabilir. OPTIONS alanını PAYLOAD alanından payload işaretçisi adı verilen 1 byte’lık alan ayırır.

Son olarak opsiyonel PAYLOAD alanı gelmektedir. Eğer bir payload varsa, bu payloaddan önce 8 tane bitten oluşan payload işaretçisi gelir. PAYLOAD alanı, payload işaretçisinden sonra UDP datagramının sonuna kadar uzatılabilir.

 Bu yazıda kısaca CoAp protokolünü tanıtmaya çalıştık. Elbetteki bir protokolün detaylarının birkaç paragrafta anlatılması mümkün değil. CoAp ile ilgili en detaylı bilgi için IETF’nin RFC7252 numaralı ve “The Constrained Application Protocol (CoAP)” başlıklı dokümanına bakılabilir.

Parkyeri 2016 IoT Hackathon Katılım ve Koşullar

Etkinlik 14-15 Mayıs 2016 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri bölümünde yapılacaktır.

Etkinlikte bir Internet of Things ürününü oluşturmanızı, işleyen bir prototipini üretmenizi (programlama), satışa sunulduğunuda nasıl  özellikler içereceği ve nasıl görüneceği (ürünleştirme), ve  nasıl pazarlanabileceği (pazarlama)  belirlemenizi isteyecegiz. Etkinlik sonunda, kısa bir sunum ile hazırladıklarınız göstereceksiniz.

Katılım herhangi bir seviyede öğrenci olan herkese açık. Bireysel olarak veya takım olarak katılabilirsiniz. Takımınız varsa, takımınızın adını başvuru formunda belirtin. Bireysel başvuranları, başvuru formundaki bilgilere göre takımlar haline getirecegiz.

IoT cihazları Parkyeri tarafından sağlanacak. Takımlar cihazları etkinlik başında yapılacak açık arttırmada puanları ile alacaklar, Açık arttırmada kullanılmak üzere her takıma eşit miktarda puan verilecek. Cihazlar etkinlik sırasında kullanmanız için verilip etkinlik sonunda geri toplanacak.

Açık arttırmada yer alacak cihazlar:

3 x FPGA – Altera Cyclone ve Xilinx Spartan 15 x Gömülü Sistem – Arduino, Raspberry Pi, UDOO, vb. 11 x Gömülü Sistem Shieldları 82 x Modül – CAN-BUS, Camera, IR, Display, Breadboard, Keypad, WiFi, BlueTooth, vb. onlarca Sensör – Higrometre, CO2, Sarsıntı, Voltaj, Akım, Basınç, Duman, Termometre, PIR, Potansiyometre, Alev, Accelerometre,, Ledler, vb. 4 x Giyilebilir – Akıllı saat

Bunların dışında kullanmayı planladığınız cihazlar varsa kendiniz getirebilirsiniz.

Program yazmak ve sunum hazırlamak için kullanacağınız bilgisayarınızı yanınızda getirin. Etkinlikte kablosuz internet erişimi olacak.

Sektör profesyonelleri ve üniversite hocalarından oluşan bir mentor ekibimiz zaman zaman takımlara destek verecek.

Alanında uzman kişilerden oluşan bir jüri, etkinlik sırasında ve sonunda projeleri değerlendirerek puanlayacak ve en yüksek puanı alan proje ödül alacak.

Ödülleri etkinlik sırasında duyuracağız.

Program: 14 Mayıs Cumartesi 08.00-09.00 Kayıt 09.00 Tanışma, Takımların Bir Araya Gelmesi 10.00 – Ertesi Gün 19.00 Takım Çalışması

15 Mayıs Pazar 19.00 Sunum ve Ürün Teslimi 20.00-21.00 Değerlendirme ve Ödül Töreni

Yemek Saatleri 09.00 Kahvaltı 13.00 Öğle Yemeği 19.00- Akşam Yemeği

Kontenjan sınırlı olduğu için başvuruları proje önerisi ve katılmayı isteme nedeni bazında değerlendirip seçeceğiz.

Son başvuru tarihi: 10 Mayıs 2016

Kaydolmak için lütfen başvuru formu‘nu doldurun.

Maker ve DIY (do it yourself) kavramlarını araştırıken Koşuyolu’nda ‘’Makerhane’’ isimli bir mekanın açıldığını gördüm, ilk bakışta farklı bir girişim olduğunu belli ediyordu, iletişime geçtim ve bir hafta sonra İlge İPEK’ in Makerhane’ de misafiri oldum. Nautilus AVM’nin tam karşısında bulunan Sokullu Parkının bitişiğinde çok sıcak bir ortam ile karşılaştım. Mekan Parkın da verdiği hava ile gerçekten beklediğimden farklı çıktı. Tam Kendin Yap (DIY) hareketinin tarzına uygun bir yer.

İlge İPEK ile iki saatten fazla konuştuk ama konuları sığdıramadık, nasıl olsa bundan sonra sık sık görüşeceğiz daha çok muhabbet ederiz diyerek ayrıldık. İlge Bey bir mekatronikçi aynı zamanda çocukuğundan bu yana elektronikçi yani hem okullu hem alaylı, dolayısı ile tecrübeli. Misafirperverliği, paylaşımcılığı ve beni bir çok konuda aydınlattığı için İlge Bey’e çok teşekkür ederim.

Belki çok klasik bir giriş olacak ama Makerhane ticari kaygısı olan bir girişim değil, sonradan bu girişimin  Robotistan ve Tinylab efsanesinin kahramanları tarafından ortaya çıkarıldığını duyunca klasik olmaktan çıkıyor tabi ki. Bu sayede de maker felsefesi ile tam olarak örtüşüyor. Tinylab prototiplemenin şimdiye kadar görülen en basit yolu denebilir, bu makalede tinylab’e gireresek çıkamayız, bu sebeple duymayanlar araştırsın diyerek bu konudan çıkıyoruz.

Makerhane’nin kapıları herkese açık, maker’lar arasında rakip olmak gibi bir şey söz konusu değil fakat Robotistan’ın rakipleri dahi olsa kapıları gelip Makerhane’yi herkes gibi kullanabilirler. Türkiye’de birlikte çalışabilirlik ikliminin sağlanması gerektiği, kıskançlığın, verimsiz iç rekabetin sonlanması ve Türkiye dışındaki büyük pazara açılmak gerektiği konusunda en başta hemfikir olduk. Geçmiş tecrübeler açısından bunu başarmış bir yapının parçası olduğundan İlge Bey ve Makerhane ile kafamız uydu.

 Makerhane Yapısı ; Kafe, Akademi, Atölye, Market

Kafe; Kullanmak ücretsiz, isteyen herkes gazetesini, tabletini, bilgisayarını alıp vakit geçirebilir, içecekler var, yiyecek olarak tost ve havuçlu kek mevcut.

Akademi; 10 ve 8 kişilik olmak üzere iki adet sınıf mevcut. Başlangıçta veriliyor olsa da hedefte eğitim vermek yok. Asıl hedef grupların gelip bu sınıflarda buluşmalarını, toplantılarını ve çalıştaylarını yapmaları. Kahveci mekanlarda yapılan buluşmalar yerine böyle bir mekanda buluşmak herkesin daha çok hoşuna gidecektir.

Atölye; Bu girişimin en önemli parçası Atölye, Makerhane Makerlar için öyle bir atölye hazırlıyor ki, kimsenin kendi evinde büyük masraflara girerek atölyeler kurmasına gerek kalmasın istiyorlar, birlikte çalışmanın da vereceği güç ile bir çok fikir ve ürünün burada hayat bulacağına ben de inanıyorum. Birkaç Üniversite dışında böyle bir atölye imkanı yok.  Atölye üyelik sistemi ile çalışacak ve bir üyelik aidatı olacak, tabi ki bu atölyenin kendini çevirmesi için gerekli.

Market; çocuk makerlardan en profesyonellere kadar ihtiyaç duyulan ürünler market kısmından temin edilir. Robot kollar, prototip kartlar, sensörler …

İlge Bey ile olan sohbetimiz kısa bir süre sonra Makerhane’den koparak iot’in büyük dünyasına kaydı.

Prototip’ten Üretime Geçiş; Bilenler için raspery pi, arduino, tinylab gibi prototip platformları ile ürün geliştirmek çok kolay, bilmeyenler için ise atölye zaten bunun için var. Fakat benim gibi prototip’i geliştirdikten sonrası hakkında bir fikri olmayanlar ne yapacak?  Bence İlge Bey gibi bilenler ile atölyede bir arada olmanın en büyük faydası bundan sonra olacak,İlge Bey kısaca şöyle özetliyor; Prototip atölyede geliştirilir, devre tasarlamak için atölyede eagle gibi bir araç kullanılabilir, birlikte tasarlanan devre dizgiye gönderilir, hatta elinizin altında bulunan 3D Yazıcılar ile ürünün bütün tasarımı basılabilir. Eğer oldu ise bundan sonrası zaten seri üretim, ama burda da kullanım kılavuzları, garanti belgeleri, paketleme vs. bir sürü iş var, burda da her türlü yardım yanınızda olacak. 

Makerhane’de dikkatimi çeken bir başka ayrıntı ise farklı bir kaç tane 3D yazıcının sürekli üretim halinde olması idi. Meğer o kadar yoğun kullanılmaya başlamış ki, 24 saat üretim halindeler, hatta bir mimar grubu gece geç saatlere kadar makerhane’yi kullanıyor.

Türkiye’nin en başarılı iot eventlerini düzenli olarak gerçekleştiren IoTxTR bir sonraki etkinliği Makerhane’de yapacakmış, ben Alper Yeğin ile irtibata geçerek yerimi şimdiden ayırtacağım.

Makerhane’de asıl amaç olmasa da şimdilik giriş seviyesinde eğitimler veriliyor. Fiyatlar yüksek olmasa da maalesef zengin bir ülkede yaşamıyoruz ve bu ücreti karşılayamayacak olanlar var. Sadece Makerhane değil bütün Maker girişimleri desteklenmeli, bu destekten kastım buralara gelecek olan, maker olmak isteyenlerin desteklenmesi. Ben Vestel, TTelekom, Turkcell .... olsam Makerhane’de yapılacak olan eğitim ve çalıştaylara hem katılım hem de sponsor desteği sağlardım. Yabancı bir kaç firmanın ar-ge, inovasyon vs merkezleri altında bu çalışmalara hızla başladığını görüyorum, Bence Makerhane tarzı girişimler büyükler tarafından ciddiye alınmalı, ciddi iş birlikleri sağlanmalı ve işte o parlak fikirler çıktığında fonlanmalı, yeni dünya düzeni budur.

Makerhane bundan sonra uğrak mekanlarımızdan biri olacak, dolayısı ile bize yazacak çok şey çıkacak.

http://www.makerhane.com/

Başından beri makalelerimizde iot platformları ve nasıl olması gerektiği hakkında bir çok yorum yaptık. Kesin olan şu ki iot gündemi her geçen gün mantıklı ya da mantıksız, gerçekçi ya da ütopik fikirler ile renkleniyor. Tabi biz de elimizden geldiği kadar nesnelerin interneti denen kavramın felsefesini, teknolojik bileşenlerini, her katmandaki seçenekleri ve çözümlenmesi gereken problemleri, uygulama dikeyleri bazında nesne, iletim, veri isterlerini açıklamaya çalışıyoruz.

Ülkemizde geçtiğimiz yıllarda bulut kavramı bolca konuşuldu, yıllarca tanım yapmaktan öteye gidilmedi ve sonra eskiden hosting denilen şey bir anda bulut oldu. Yani bizim için dağ fare doğurdu denebilir.

Sanırım IoT bizim beklediğimiz şeydi ki Türkiye’de ilgi ile birlikte kolları sıvayıp işe koyulanlar da oldu.

Bugün bunlardan biri, başarılı bir girişim hakkında yazıyorum. IVEN bir IoT platformu, kendi tanımlamaları şu şekilde; ‘’ IVEN firmaların sahadaki veya müşterilerindeki cihazlarını takip etmelerini ve yönetmelerini sağlayarak firmaların katma değerli servisler sunmasını sağlayan abonelik bazlı bir nesnelerin interneti bulut platformudur.’’

IVEN müşterilerine sdk ve rest api olmak üzere seçenekler vererek nesnelerini bu platforma tanımlama olanağı veriyor, sonrası ise tam IoT platformundan beklendiği gibi nesne verisini al, kurallarını tanımla, alarmlar tanımla ve işini otomatize et. TCP, MQTT, HTTP/s, CoaP, SNMP karmaşasını daha önce yazmıştık, IVEN neyle gelirsen gel diyor.  Aylık cihaz başına ödeme olarak modellemişler. 2016 yılında 10bin cihazın platforma bağlı olmasını hedefliyorlar.

IVEN B2B bir model, yani daha önce bir makalemizde (http://www.iotturkiye.com/post/130085500695/nosql-ve-iot-1) verdiğimiz şu jeneratör firması örneği vardı ya, o firmanın aradığı çözüm tam olarak bu. Tabi burda IVEN ‘in düşüncesi bu jeneratör servisi veren firma değil de Jeneratör üreticisinin ürününü geliştirirken IVEN’e hazır bir ürün geliştirmesi, hem de IVEN maliyetini de bu aşamada hesaba katması.

IVEN Türkiye’de iki büyük ev eşyası üreticisi olmak üzere ve ABD’de ilk müşterilerini platforma katmaya başlamış, yani yukarıdaki senaryo hayal değil gerçek. Gerçek olmasının arkasında ise 4 girişimci var; Erol Batuhan Özden, Berk Baydur, M.Sedat Güngör, Murat Cansoy. Eylül 2014 te NETAS WESLEY CLOVER fonunun finansmanı ile yola çıkılmış.

IVEN’i tebrik etmek için erken değil, bundan sonrası için başarılarının devamını dileriz.

Türkiye’de bu tarz başarılı örneklerin çoğalması gerek, başka çaremiz yok. Birlikte çalışma ve birbirini destekleme iklimine mutlaka girmemiz gerekir.

www.iven.io

Her yıl ağırlıklı olarak Kamu Bilgi İşlem Yöneticilerini bir araya getirmek amacı ile düzenlenen BİMY toplantısı bu yıl Antalya’da Endüstri 4.0 temalı olarak gerçekleşti. Kamu ve Özel sektörden bir çok temsilci genellikle endüstri 4.0 ve yeni teknolojiler üzerine paylaşımlarda bulundular.

Öne çıkan kavramlar; Internet of things, Endüstri 4.0, 3D Yazıcılar, Yeni iş Modelleri, start-up’lar, Ar-ge ve Ar-ge fonları, iş birliği ve iyilerin buluşması, DIY (do it yourself)

25 Mart tarihinde açılış konuşmaları ile başladı ve yarım günlük açılış konuşmaları bölümünde ağırlıklı olarak Karel ve Havelsan firmalarının sunumları, TBD yöneticilerinin tanım ağırlıklı konuşmaları ile geçti.

Havelsan özellikle iş ortakları ile büyümek stratejisine vurgu yaparken, iot tarafındaki güvenlik açıklarına vurgu yaptı. Türkiye’de güvenlik ürünleri pazarının %50 İsrail, %30 ABD ve diğerleri olarak paylaşıldığını vurguladı. Karel gömülü yazılıma yıllarını vermiş bir firma olarak yerli üreticilere hala rekabet şansı verilmemesine yönelik serzenişlerini dile getirdi.

Bilim ve Sanayi Bakanı Danışmanı Harun Demir; Endüstri 4.0 ve IoT konudsunda, zihnin hızına erişmek için büyük bir meydan okumadır şeklinde bir tanımlama yaptı. Enerji ve İletişim alt yapısının mükemmel olması gerektiğini ve Devletin gündeminde bu kavramın Akıllı Üretim olarak adlandırıldığını söyledi.

Ar-GE yasası ve uretimreformu.org hakkında bilgi verdikten sonra, devlet olarak yapılması gereken ne varsa yapmak için yola çıktıklarını iletti. En önemli problemlerden birinin de üretimde iyilerin birbirini tanımaması olduğunu, tanıştırılması gerektiğini iletti.

ASO Genel Sekreteri Yavuz Cabbar; ‘’Gömülü yazılımı içine koyamadığımız makine ucuz ihraç malzemezi’’, ‘’Kıskanç, gizleyen iş birliği yapmayan bir yapımız var’’, ‘’Ortak platformlar geliştirmemiz gerekiyor, bir arada iş yapıyor olma durumuna girmeliyiz’’

Enosad Hüseyin Halıcı; ‘’Sadece bilişim değil, iyi mekanikçiye de ihtiyacımız var.’’

TBD Kurucusu Prof. Aydın Köksal; ‘’1966’dan bu yana Bilişim’in Türkiye’nin kalkınmasında araç olacağını söyledim, tam umutlarım tükendi derken bugün büyük heyecan duydum. Fakat devlet yazylım sektörünün ayağına kurşun sıkmaktam vazgeçmeli, Türksat diye bir firma yazılım sektörünü zorluyor, bir kamu kurumu yaptırdığı yazılıma bakım sözleşmemesi yapmamak için yola çıkıyor, 210 mühendisi bu iş için istihdam ediyor.’’

Sonraki oturumda Siemens TR Ali Rıza Ersoy, Scheer TR Çağrı Tolga Avşar, Bites Uğur Coşkun, GE TR Ussal Şahbaz konuştular ve sunum yaptılar.  

Çağrı Tolga Avşar; ‘’İş ve Teknoloji 1 olacak’’

‘’Kompressör yerine hava basıncı satmak diye bir iş modeli size nasıl görünüyor’’

Uğur Coşkun; ‘’Artırılmış gerçeklik alanındaki patent sayısı endüstride 2. sırada’’

Ussal Şahbaz; ‘’Herkes hizmet sektöründe çalışmak istiyor, eğer yaptığınız işi annenize birkaç kelime ile anlatabiliyorsanız büyük ihtimalle kısa bir sürede işsiz kalacaksınız’’

‘’GE, 20 Şubatta Predix’i sundu, predix makine işletim sistemi.’’

  İkinci gün;

Telenity Ceo’su İlhan Bağören; En farklı sunumlardan birini yapan İlhan Bağören; iot projelerinde önemli bir yere sahip olan entegrasyonlar ve api yönetimi konusunu anlattı. Çok farklı bir ekonomik modelin izahını yaptı.

Duayenlerin Paneli;

Cengiz Ultay (Vestel yönetim Kurulu Üyesi ve TTGV Başkanı); Çok özgün bir üslup ile hem Endüstri 4.0 hem de diğer gündem maddelerini tanımladı.

‘’Her türlü endüstrinin 3D ile bir araya gelmesi gerekiyor; Data , Digital, Design. Dünyadaki büyük verinin parçası olmak için Türkiyedeki büyük verinin sahibi olmak gerekir.’’

Çarpıcı; Türkiye’de tarım beş bin yıl önce nasıl yapılıyorsa aynı şekilde yapılıyor, bugün afrikada,mesela Kenya’da kim hangi bölgeye ne ekecek planlaması meteoroloji, ilaç, kimyasal verileri incelenerek planlanıyor.

Firmaların yapılanması artık piramidin dört yüzünden cellular’a dönmesi gerekiyor.

Çarpıcı; Bir Avusturya Bankası Quantum fiziğinden yola çıkarak iki şehir arasında quantum anahtar gönderme çalışmasını yaptı.

‘’Yakın süreçte data petrolden daha kıymetli hale gelecek’’

Prof. Aydın Köksal; ‘’büyük işler büyük motivasyon ile oluyor, geçmişte büyük bilim insanları, büyük düşünürler çıkmıştır, ölümsüzlük peşinde koşmuşlardır.’’ ‘’Bizim yazılım endüstrisinin sürdürülebilirliğini sağlamamız gerekmektedir.’’

Sonuç

Konuşmacılar tarafından sık sık Almanya vurgusu yapılmıştır. Nesnelerin İnterneti global bir kavram olsa da Endüstri 4.0 kavramı Almanya kökenlidir. Bunun sebebi Almanya’nın köklü bir sanayisinin olması ve yine Almanya’nın otomasyon konusunda büyük ve tecrübeli firmalara sahip olmasıdır. ‘’İnsansız üretir, karanlık fabrikalar’’ vurguları yapılmaktadır.

Otomasyon ve IoT arasında ya da Endüstri 4.0 arasında çok basit bir fark vadır. Otomasyon uzun yıılardır hayatımızda olan bir kavramdır. Fark ise analog makinelerin artık gömülü sistemin yanında diğer mekanizmalarla haberleşir hale gelmesi, merkezde akıllı bir mekanizmanın bütün üretime şeflik yapmasıdır.

http://www.iotturkiye.com/post/124191158750/iot-asl%C4%B1nda-nedir

http://www.iotturkiye.com/post/121168594900/nesnelerin-interneti-basit-sorulara-cevaplar

Her yıl Bilgi İşlem Yöneticilerini bir araya getiren TBD BİMY toplantılarının teması bu yıl Sanayi 4.0.