“Birileri, sıradan birileri, bir gün gelip hayatın ve cinselliğin içindeki şiddet ve acıyı görünür kılar. Ruhsal acıdan bedensel acıya sığınılır, avcı avlanır, zarar gören zevk alır, aşağılayan yücelir, sonra hepsi yer değiştirir. Bir kadının zihninin cinsel kıvrımlarında gezinen Elfriede Jelinek, tabuları sıradanlaştırmanın yollarını bu anlatıyla zorlayarak uçurumlarda geziniyor.”

“Piyanist” Avusturyalı yazar Elfriede Jelinek’in anne-kız ilişkisinin en hastalıklı yanını anlatan romanı. Erika hayatı boyunca annesinin aşırı korumacılığı altında yaşamış, artık genç sayılamayacak orta yaşlı bir kadın. Annenin adeta bir projesi. Çocukluğundan beri müzik dışında hiçbir şey yapmasına izin verilmemiş, bir gün çok ünlü bir müzisyen olacağına anne tarafından inandırılmış. Hiç kimse bu anne-kız arasına giremez, çünkü hepsi gerçekten müziğin ne anlama geldiğini anlayamayacak kadar incelikten yoksun. Bir tek Erika anlıyor ve kızın muhteşem yeteneğine ve zekasına ulaşabilecek biri olamaz. Üstelik annenin en büyük korkusu kızın onu bırakıp gitmesi, aşık olması. Bu yüzden buna izin veremez. Erika’nın güzel görünmesi de yasak. En büyük zaafı asla giyemeyeceği elbiseler alması. Olsun dolapta durmaları bile yetiyor ona. Kızın yalnız kalması, annesinden habersiz bir şey yapması dayak sebebi. Cinsellik mi? Bu iğrençliğe Erika’nın ihtiyacı yok, zaten asla öyle bir şey yapmaz kız. Beden önemsiz bir yük. Özellikle de Erika için, o çok daha büyük amaçlar için var. Kızın kendi bedenine dokunması bile mümkün değil, çünkü anneyle birlikte yatıyor.

Piyano dersleri veren Erika, genç bir öğrencisinin dikkatini çeker. Hayattan kopuk olan kadın, artık öğrenci, oğlan öğretmen olmuştur. Anne karşısında kız, oğlanın karşısında yaşlı bir kadın Erika. Yeni efendisini arıyor. Onu cezalandıracak, ne giyeceğini söyleyecek ve asla bırakmayacak, nefes aldırmayacak. Oğlan da bir nesne arıyor. Aşk ve cinsellik konusunda deneyim kazanacak, üstelik öğretmenini öğrencisi yaparak üstünlüğünü kanıtlayacak. Zaten yaşı geçiyor bu kadının, oğlan onun son şansı. Annenin hastalıklı sevgisi Erika’yı yaralıyor.

Romanın dili ve üslubu aşağı yukarı böyle, ben de böyle yazmayı tercih ettim. Okurken boğulacak gibi olduğunuz bu roman birçok kız çocuğunun aşina olduğu bir hikaye. Annelerinin hayallerini gerçekleştirmek için yetiştirilen, boyundan büyük sorumluluklar yüklenilen çocukların. Sadece kariyer anlamında değil, her anlamda şekillendirilip, topluma ya da aileye uygun hale getirilen çocuklar. Bir insanın, başka bir insan üzerinden bu kadar geniş hakları olması çok korkunç değil mi? Aile kutsal mı gerçekten? Çocuklarının iyiliğini isteyen aileler bile, o çocuklara zarar vermiyor mu? Ailemiz karşısında köleden ne farkımız var, onların mülkü değil miyiz? 

Bu ne demektir? Neden kimse çocukta iradenin ne aradığını sormuyor? Evlilik gibi, cinsel ilişki gibi çocuklarla yan yana gelmemesi gereken kelimeleri nasıl da kolay zikrediyorlar? “Normal” bir cinsel istismar değilmiş! Cinsel istismarın normali mi olur sığır! Senin adaletine, bakanlığına ayrı sıçayım! Kendi rızasıyla, ailesinin rızasıyla evlenmiş çocuklar diyor ya nasıl olabilir böyle bir şey! Çocuk nasıl evlenebilir?! O çocuğa imam nikahı kıyan imam neden yargılanmıyor? Düğününe giden kaymakamlar, valiler neden yargılanmıyor? O çocuk neden okulda değil diye neden sormuyorsunuz? 4+4+4 sisteminiz yüzünden binlerce kız çocuğunun okumadığını biliyorsunuz. Bu çocuklar okumuyorsa tabiki aileleri tarafından satılacaklar. Anadolu’nun iğrenç ahlak anlayışını hepimiz biliyoruz, ailelerin bu çocukları korumadığını, koruyamacağını da çok iyi biliyoruz. Bu çocukların tek koruyucu yasalardı, devletti. Onun da ırzına geçtiniz, bravo. 

İlk filmi 2013′te vizyona giren, senarist ve yönetmenliğini James Demonaco’nun yaptığı The Purge gerilim/korku türünde ve esasen bir distopya. 2020′li yıllarda ABD’nin yeni kurucu babaları her yıl 12 saatliğine cinayet de dahil bütün suçların cezasız kalacağı bir arınma gecesi düzenlerler. İlk film bu gecede ev ve aile eksenli bir ‘purge’ anlatırken, ikincisi sokak ve kamusal alanı, üçüncüsü de siyasal ve örgütsel yönünü yansıtmaya çalışmış.

İlk film sokağı göstermemesiyle zaten olumsuz bir başlangıç yapıyor. Çünkü henüz bu olayın nasıl kabullenildiğini, ne gibi sonuçları olduğunu ve nasıl yürüdüğünü bilmediğimiz gibi, sadece bir ailenin başına gelenler hikayeye gerçekçilik katmaktan ve soruları cevaplamaktan çok uzak kalıyor. Purge sayesinde güvenlik sistemleri satarak bir anda zengin olan ailemiz, eve ‘yanlışlıkla’ aldıkları siyahi genci öldürüp ruhlarını ve toplumu arındırmak için eve girmeye çalışan bir grup zengin bebenin hedefi oluyorlar. Olayın siyasi, toplumsal, sınıfsal yönüne pek değinmeden safi aksiyon kasmasıyla, üstelik baya klişe sahneleriyle bence serinin en kötü filmi. Ayrıca  Ethan Hawke’in ne kadar kötü yaşlandığını gördükçe de üzülmedim değil.

The Purge: Anarchy ise hem atmosferi hem de eleştiriye ağırlık vermesiyle serinin en iyi filmi. Purge gecesi gerek sokakta kalan, gerekse de sokağa çıkmayı seçmiş beş kişinin yollarının kesişmesiyle başlarından geçenleri anlatıyor ve ilk filme göre çıtayı baya yukarı çıkarıyor. 

Purge giderek sosyo-ekonomik olarak alt kesimlerdekilerin, evsizlerin, siyahların, güvenliklerini sağlayacak durumda olmayanların yok edildiği bir geceye dönüşür. Dolayısıyla sağık ve yardım giderlerinin, toplumun ‘yük’ü olan nüfusun azalarak ekonominin düzelmesi vaadiyle desteklenir. İşin dini ve ahlaksal boyutu da var, öyle ki İsa’nın insanların günahları yüzünden ölmesi gibi kendi günahları için birilerinin kurban edildiği ritüeller düzenlenir. Kurbanlar ise tabiki para ile satın alınan, ölmek üzere olan ve ailesine para bırakmak isteyen insanlar olur. Zenginlerin başka bir eğlencesi de insanları bir yere kıstırıp avlamaya çalıştıkları bir avdır. Ayrıca ordunun da bizzat Purge’e dahil olması, devletin ve kurucu babaların planlarının gösterilmesi bakımından filmin eleştiri yönünü sağlamlaştırmıştı.

Election Year ise başkanlık seçimlerinin yapılacağı yıldaki Purge’ü konu alıyor. Purge’e karşı olan kadın aday ile destekleyenler arasında geçen film, ikincisi kadar iyi olmamakla birlikte, yine de sağlam siyasi yorumlar getirmiş ve bizi  Frank Grillo karizmasından mahrum etmemiş. 

Şu fotoğrafı Clinton-Trump karşılaştırmasında görmüşsünüzdür muhtemelen. Benzerlikler var ancak sırf bunun siyasi propagandası için çekildiğini de düşünmüyorum. Anlatacak çok şey var ama eyyorlamam bu kadar.