Emanuel SMAKA

Shqipëria ka ngjashmëritë dhe ndryshimet e saj me Evropën, por a vlen në këtë rast “evropianizimi”? Vendi ynë ngjason me vendet e rajonit në kulturë, në tradita dhe në zakone, kjo na shtyn të mendojmë se kemi edhe të drejta territoriale si pjesë e Evropës.

Por nga ana tjetër, vendi ynë, të paktën deri më tani, nuk ka kredencialet e domosdoshme për lidhjen e aleancave afatgjata për pjesëmarrje në grupime të nivelit të lartë politik apo ekonomik siç është BE-ja.

Pavarësisht ngjashmërive dhe ndryshimeve, vendi ynë është evropian, andaj kjo nuk duhet të ngelet vetëm në kuadrin territorial. Por, çfarë mund të bëjë Shqipëria që të jetë sa më e ngjashme me BE-në përtej mendësisë, prirjes dhe vullnetit? Pse mos të jetë një shtet evropian me të drejta të plota?

Së pari, Traktati Evropian përcakton se çdo vend mund të aplikojë për anëtarësim po qe se respekton vlerat demokratike të BE-së dhe është i përkushtuar t’i mbështesë ato. Por nga ana tjetër, shteti pretendent për të hyrë në familjen e madhe evropiane, duhet të përmbushë disa kritere të mirëpërcaktuara politike, ekonomike dhe ligjore.

Shqipëria mund të mos i ketë plotësuar në nivelin e duhur këto kritere, por është një zë i fuqishëm me pikëpamje demokratike dhe një mbështetëse potenciale e normave që nxjerr BE-ja. Në këtë pikë, përmbushja e kriterit politik shërben si katalizator për t’u pajtuar me dispozitat parësore të traktatit të BE-së. Këtu e kam fjalën për rritjen e nivelit të demokracisë, pa të cilin nuk mund të pranohemi në asnjë grupim serioz, jo pastaj të aspirojmë për anëtarësim në BE.

“Një demokraci ku qeveritë ndërrohen pareshtur, por që nuk arrin të korrigjojë politikat e veta dështuese, është një demokraci në krizë”, thotë Ivan Krastev, një teoricien i mprehtë i demokracisë moderne.

Pikërisht kjo po ndodh në vendin tonë dhe për këtë arsye qëndrojmë kaq larg ngjashmërisë me Evropën. Prej 25 viteve qeveritë e vendit tonë po ndërrohen, por nuk po korrigjojnë politikat e gabuara demokratike. Në këtë rast, politikanët tanë po veprojnë në mënyrë të gabuar. Asnjë shqiptari nuk i mungon vullneti për të kontribuar në rritjen e demokracisë së vendit, kështu që vënia në punë e këtij vullneti do të na bënte gjithnjë e më të ngjashëm më vendet e BE-së në aspektin demokratik.

Së dyti, për të qenë vend anëtar me të drejta të plota në BE, Shqipërisë i duhen reforma konkrete në fushën ekonomike, në mënyrë që të jetë pjesë e patjetërsueshme e zinxhirit ndërshtetëror ekonomik të Bashkimit Evropian. Ivan Krastev, në librin e tij “I besojmë mosbesimit”, përsëri thotë se “Në kohën që ne po jetojmë, është tregu ai që vendos se cila do të jetë politika ekonomike e qeverisë, pavarësisht se kush i fiton zgjedhjet”.

Kjo shprehje na shtyn të mendojmë se një ndër pikat kryesore për integrimin e Shqipërisë, është fuqizimi i pozitave ekonomike si një mënyrë efikase për plotësimin e kriterit politik dhe atij ekonomik.

Shqipëria ka nevojë për një treg sa më të ngjashëm me standardet e BE-së, pasi vetëm në këtë mënyrë mund të mbijetojmë në një treg të ashpër konkurrencial. Ndonëse sot nuk shihet si diçka me rëndësi, tregu i unifikuar është një nga arritjet më të mëdha të BE-së. Që prej vitit 1992, tregu i unifikuar ka krijuar miliona vende pune dhe ka gjeneruar rreth 800 miliardë pasuri më shumë. Një treg i unifikuar shqiptar brenda BE-së, u jep bizneseve qasje të pakufizuar tek afro 500 milionë konsumatorë nga mbarë BE-ja. Kur barrierat tregtare hiqen, atëherë më shumë kompani mund të konkurrojnë me njëra – tjetrën, që nënkupton çmime më të ulëta e zgjedhje më të mëdha për konsumatorët. Kjo do të ishte një mënyrë mjaft efikase për të rritur ngjashmëritë dhe bashkëpunimet ekonomike me Evropën.

Përsa i përket anës ligjore, vendi ynë është i hapur të bashkëpunojë dhe të pranojë propozimet e Bashkimit Evropian në lidhje me të drejtat dhe detyrimet që mund të marrim ne si shtetas shqiptarë, qoftë në sferën kombëtare ose në atë ndërkombëtare.

Pra mund të themi se anëtarësimi i Shqipërisë në BE varet drejtpërdrejt me mënyrën e menaxhimit të spektrit ligjor, ekonomik dhe politik kombëtar. Ne kemi nevojë për Evropën, ashtu siç edhe Evropa ka nevojë për ne. Kemi shumë për të marrë nga Evropa, ashtu siç edhe kemi shumë për t’i dhënë Evropës.