Demifantasy

Lâu lắm rồi không nghe ai nói về đất nước Về những canh tân, cải cách hoặc vun trồngVề con đường ra biển của Cửu LongHay đơn giản thôi, về trung trinh hiếu nghĩa. Đất nước ơi có bao dòng gấm vócChở trăm năm chí khí của cha ôngChở pháp lam, ngoã tượng khắp non sôngVầy song thất, kỳ yên mùa khai hội Đã chục năm chẳng thấy kẻ đọc KiềuHay hát lên những vần thơ chinh phụChỉ rặt hề, gái, tiền và dự án…

Cái bánh tét cũng lạ, có người ăn cả đời cũng không cần quan tâm tới nó là cái gì, chỉ cần biết năm hết tết đến là lôi bánh tét ra ăn. Người có tìm hiểu thì nói là bánh tét là nói trại của bánh tết, là bánh cho ngày tết. Có người cũng tìm hiểu đọc sách nói rằng bánh tét và bánh chưng là một cặp, xuất hiện trong truyền thuyết vua Hùng Vương thứ mấy không rõ tên là Lang Liêu được ngôi vua là nhờ món bánh trời đất này, luôn tiện tui xin đính chính là cặp bánh trời đất đó là bánh chưng và bánh dầy, không phải bánh chưng và bánh tét nha bà con.

Có người kể, hình như má tui, rằng ngày xưa Nguyễn Huệ đem quân đi đánh trận Ngọc Hồi là trong mùa Tết, cuộc hành quân dài ngày đó đòi hỏi tốc chiến tốc thắng, không được nghỉ mà phải đi một quãng đường dài, nên Nguyễn Huệ đã sai hậu cung cùng quân nhu gói một loại bánh có thể cất dọc đường, thả trước xuống sông suối ao hồ bên đường tiến quân, vừa no vừa ngon, vừa mang hương vị tết để quan quân có ý chí chiến đấu, đi đến đâu đói thì kéo bánh dưới ao hồ lên ăn chứ không cần hạ trại nấu nướng. Mà vua còn yêu cầu loại bánh đó phải không cần cắt bằng đao kiếm vì đao kiếm để chém quân thù không thể cùn. Nghe đồn, tui nhắc lại là tui nghe đồn cái loại thực phẩm có thể thả xuống ao hồ trên dưới 10 ngày không hư được hậu cung Nguyễn Huệ sáng tạo năm đó là cái bánh tét.

Bánh chưng và bánh tét không có điểm gì liên quan tới nhau cả, mặc dù cả hai loại bánh trên đều rộ lên vào mùa Tết, và chắc chắn hai loại bánh này không xuất hiện đồng thời trong lịch sử Việt Nam, vì bánh chưng được đặt tên theo cách nấu còn bánh tét được đặt tên theo cách ăn. Trong cả hai cái tên đó, không có bánh nào được đặt tên để kỷ niệm một sự kiện nào, hoặc một hình thái nào của trời và đất cả, mặc dù, theo ông Huỳnh Tịnh Của thì có một sự liên quan.

Theo Đại Nam Quấc Âm Tự Vị thì bánh chưng là địa bỉnh(*), bánh tét là thiên bỉnh(**), chữ bỉnh dấu hỏi, nghĩa là bánh chưng là bánh đất, bánh tét là bánh trời, đất thì vuông còn trời thì…trụ(?). Tui không biết tác giả viết tài liệu này từ đâu, nhưng bỉnh là từ rất hiếm gặp trong tiếng Việt.

Bỉnh tiếng Hán trong chữ viết có dùng bộ lúa (gạo):秉, nhưng bỉnh rất khó nói trại thành bánh được. Cố gắng gượng ép thì là ping-peng-panh-pánh-bánh (ping cùng nghĩa với bính, là pháp luật), hoặc ping-peng-băng-bănh-bánh (ping là băng tuyết), cả hay nghĩa ping đó đều không thuyết phục để dịch thành bánh.

Bánh chưng là bánh đất, làm từ lúa gạo, do con người phải theo phương pháp từng công đoạn mà chế tạo nên gọi là bánh chưng, đó là bỏ qua chữ chưng trong những cách nấu nướng của dân mình. Rất tiếc, chữ chưng là nói trai từ chữ trưng trong tiếng Hán, mà chữ trưng đó có nghĩa là “dùng một món gì đó nổi lên giữa xung quanh, sau khi trải một quá trình tôi luyện” (tui giải thích), trong nấu ăn thì được gọi là “hấp cách thuỷ”.

Bánh tét là bánh trời, khi ăn dùng chính dây gói của chiếc bánh mà siết lại cắt bánh thành từng khoanh để ăn. Bánh tét không có gì đặc biệt, cách nấu cũng đơn giản, nêm nếm gia vị càng đơn giản, cách gói cũng dễ, chỉ vài ba cái lá chuối và hai ba sợi lạt là gói được cái bánh tét, ăn cũng dễ, không cần dao nĩa gì khó khăn, lột cái lá chuối bên ngoài làm dĩa, dùng sợi lạt gói bánh làm dao, miệng ngậm một đầu sợi lạt đầu kia một tay cầm, đưa cái bánh vào giữa sợi dây rồi quấn quanh cái bánh một vòng, siết lại là cắt được một khoanh, đó là hành động tét bánh.

Anh chị em nào đã ăn các nhà hàng điểm tâm của người Hoa đều biết món bánh gạo hấp, khi gọi sẽ được dọn ra một chiếc bánh y như chiếc bánh chưng thu nhỏ, cũng được gói bằng 6 sợi dây lạt thành 9 ô vuông như chiếc bánh chưng, đặt trong một xửng hấp cách thuỷ. Tui lượm được một cái hình trên mạng như sau:

hình lấy tại đây

Món này không phải gói bằng lá dong, nhưng về hình thức thì y như cái bánh chưng của mình, bánh làm bằng gạo dẻo, nhân thịt có tẩm ướp gia vị mặn mòi, khác với bánh tét nhân thịt chỉ ướp muối tiêu hành sơ rồi đem luộc.

Có thể bánh chưng ban đầu là cái bánh bên trên, nhưng người ta làm nhỏ còn mình làm to (Việt Nam ham to), sau đó bánh bự đem hấp cách thuỷ không chín hoặc chín quá lâu (tốn củi lửa) nên người ta đem luộc luôn. Đó là điểm tương đồng sát nhất giữa hai loại bánh ngày tết này, ngoài ra không còn điểm nào tương đồng nữa.

Bánh tét, sau khi gói và đem nấu, thì miếng mỡ trong thịt sẽ tan ra thấm vào nguyên cả lớp nếp bên ngoài, miếng bánh dai mà ướt tạo cảm giác dễ nuốt, cái lá chuối trước khi đem gói đã trụn qua nước sôi cho chín nên màu diệp lục không còn dính vào lớp nếp bao nhiêu, nhìn cái bánh tét là biết người gói đã gói được bao nhiêu cái bánh rồi. Tui có một cái hình bánh tét, đăng lại bà con coi:

Không có lý lẽ nào vững chắc (cho tới khi tui viết bài này) để cho rằng người Việt Nam học hai loại bánh này từ người Hoa, vì cái loại bánh ăn Tết của người Hoa đại lục là bánh Cao Niên, còn bánh ăn Tết của người Đài Loan là bánh tổ, cả hai loại này đều không có gì liên quan tới hai loại bánh trong bài đang nhắc đến.

Cũng không có lý lẽ nào vững chắc (cũng cho tới khi tui viết bài này) cho rằng Lang Liêu là người sáng tạo ra bánh chưng và bánh dầy, bởi vì cái bánh chưng của chúng ta dùng chữ “trưng” của người Hoa để nói về nấu “hấp cách thuỷ” cái bánh, và có một người anh em đầy đủ hình lẫn ý của chiếc bánh chưng vẫn còn đang tồn tại trong các nhà hàng điểm tâm của người Hoa như tui đã nói; còn chiếc bánh dầy thì có thể mua ở tất cả các bản làng dân tộc thiểu số biên giới Việt Trung với hình thức y chang: hai miếng bột kẹp miếng đồ ăn ở giữa, cụ thể là ở Sapa vẫn có một loại bánh tên là páu plau, anh chị em nào rảnh đi ăn đi rồi về xem lại.

Bài viết khai bút này đã quá dài dòng, tui xin dừng bút ở đây mặc dù còn nhiều điều chưa kịp nói tới. Khi bắt đầu viết, tui không có ý định phân biệt bánh nào như thế nào, chỉ muốn góp ý nhận định lại các loại bánh mà người dân đang dùng để ăn Tết, vì ít ra, mỗi người dân Việt đều cần phải biết chúng ta đang ăn cái gì, cái đó như thế nào, mong anh chị em giữ tinh thần đó để hiểu người viết.

Tui cũng không rõ với cái bài khai bút đầu năm của mình như thế này thì năm nay sẽ ra sao, dù sao đi nữa thì tui cũng chúc anh chị em một năm Bính Thân an khang thịnh vượng, tài lộc đầy nhà và gia đạo bằng an.

Thương!

Hình chú thích:

* bánh tét 1 – bánh tét 2

** bánh chưng 1 – bánh chưng 2

Tại Sao Gọi Là Lò Vi Ba

Hôm nay đi ăn, cô ấy hỏi: tại sao kêu là lò vi ba? Lò vi ba là tiếng Hán Việt, dịch thẳng từ Anh sang Hoa rồi sang Hán-Việt. Cái tên của nó là lò micro-wave, micro là siêu nhỏ, tiếng Hán là vi, wave là sóng, tiếng Hán là ba, nên micro-wave trong tiếng Hán-Việt là vi ba. Sau này một số thánh nhân nào đó không hiểu được tại sao gọi là lò vi ba, nên đã xài một chữ khác thuần Việt hơn để gọi chữ ba…

Saigon – Ngày Mưa Trong Mùa Nắng

Chiều tối hôm qua Saigon tự nhiên mưa. Thật ra mùa này ở Saigon đang là mùa khô, tức là từ khoảng đầu tháng 12 tới cuối tháng 4 dương lịch, trời rất ít mưa, mà cái nắng cũng không quá gay gắt như những ngày mùa mưa. Mà thiệt ra thì, Saigon mưa hay nắng cũng đâu có ảnh hưởng gì tới đất đai, con người ở đây, vì cuộc sống của người Saigon đâu có phụ thuộc nhiều vô mưa hay nắng. Đâu có ai trồng cái…

Thời Loạn – Ngôn Loạn

Khoảng cách đây hai ba năm tui có đi Đài Bắc thăm gia đình chồng của nhỏ em. Trong một buổi ăn cơm tối, ba chồng nhỏ em hỏi tui có chỗ nào không có ghi trên bản đồ mà tui muốn đi coi cho biết không, tui nói tui muốn đi coi một chỗ nào đó làm đồ da của Đài Bắc, mà tìm trên bản đồ không thấy, để tham khảo sản phẩm thương mại và các loại chất liệu, công cụ của người ta. Sau khi tui nói điều đó ra,…

Dạo này tui ít cập nhật cái blog của mình, chắc cũng khoảng 90 ngày. Tại tui làm biếng là chủ yếu. Chủ đề để viết blog thì nhiều lắm, vô cùng, nhưng mà cái chủ đề đó, cho dù là nhà nước đốt nhà dân hay đổi tiền, công an đánh người hay xe cán chó gì đi nữa, thì đối với tui nó cũng thuộc loại không đáng nghĩ tới chứ nói chi là bỏ thời gian ra ngồi viết lại cho nó mất công. Báo tui còn không thèm…

Thất Ngôn Cho Ba Má

Một đời xong một mất một còn Một thời một đất một nước non Một lời người nói không còn nữa Một đời người nhận vẫn còn son Saigon, 15/05/2015 Tròn 2 con giáp ngày giỗ ba.

Mở Lớp Dạy Thương Mại Điện Tử

Anh chị em thân mến, Trước tình hình có những người bạn muốn học về thương mại điện tử (e-commerce) mà không biết chỗ dạy nên hỏi tui, và cũng từ kinh nghiệm làm việc về thương mại điện tử của với quá nhiều “thiên tài ecommerce Việt Nam”, nên tui quyết định mở hướng dẫn anh chị em về thương mại điện tử. Thương mại điện tử là nói ngắn gọn, chứ thật ra nó bao trùm nhiều việc khác, lớn cỡ chiến lược…

Những Điều Người Việt Nam Không Biết

Bên dưới đây, tui liệt kê ra những điều người Việt Nam hiện nay không biết. I Không biết 12 điều sau đây là loại người ấu trĩ: Không biết cám ơn Không biết xin lỗi Không biết xếp hàng Không biết đi toilet đúng chỗ Không biết bỏ rác đúng chỗ Không biết đóng góp cho xã hội Không biết dừng đèn đỏ Không biết dội bồn cầu công cộng Không biết đi vệ sinh đúng chỗ Không biết giữ gìn đồ của người khác…

Xách xe chạy ra chợ Tân Định, ghé vô quán mì chú Cẩu (since 1945) kêu một tô mì khô, anh bạn đứng sau xe mì nhớ mặt hỏi “mì sợi lớn phải hông anh”. Ăn xong kêu tính tiền, ảnh chạy ra nói “của anh 41 ngàn anh đưa 40 cũng được”. Tui đưa tờ 50 ngàn, ảnh thối lại 10 ngàn, nhăn răng cười “cám ơn anh, lần sau ghé nữa nha”.

Chạy qua quán cafe quen ngay góc đường, nói anh bảo vệ “em mua đem về, để xe chút nha anh”. Ổng cười gật đầu, tui vô mua cafe nhìn ra cửa thấy ổng quay xe theo cái hướng tui sẽ chạy về mọi khi ngồi lại uống cafe ở đó. Ở Saigon, khi tui lấy xe và hỏi: giữ xe nhiêu tiền anh, những anh nào trả lời “miễn phí” tui đều trả 10 ngàn, những anh nào nói “2 ngàn” tui sẽ trả đúng 2 ngàn, và những anh nào nói “cho nhiêu thì cho” tui đều không trả xu nào.

Bài tui viết nháp thì nhiều, nhưng chưa bấm nút publish. Cả tháng rồi quay qua quay lại với những điều lặt vặt, vẽ mẫu, cắt da, đục, may, chụp hình sản phẩm, làm website, làm hàng may đo cho khách quen, đi nói chuyện bó rau bắp cải giá 12 ngàn/ký với thằng em, chạy lên Thủ Đức chạy xuống Long An gặp bạn bè và mớ chuyện linh tinh mà tui phải tự làm sau khi đã thử mọi cách khác như thuê, mướn, nhờ, xin xỏ người khác làm giùm đều không đúng cái tui muốn, cho nên mình phải tự làm. Tới sáng hôm nay rảnh một buổi mới ngồi xuống uống miếng cafe viết vài chữ cho bà con khỏi trách rằng tại sao bỏ bê cái blog mốc meo lên.

Mua ly cafe gần nhà, mở cuốn sách về những điều xa lắc, trong studio bên trên một căn nhà đóng cửa, tui ngồi đó và thưởng thức cái nắng dịu hiếm hoi của mùa mưa Saigon. Tui thích ánh sáng tự nhiên hơn là ánh đèn neon, nên tui thường kéo màn cho sáng, và đọc sách dưới ánh sáng đó cũng là một thói quen khó bỏ. Thỉnh thoảng có đoạn khó nuốt quá, bèn dừng lại, uống ngụm cafe rồi suy nghĩ coi nhai đoạn đó ra sao, thí dụ nhai không nổi thì tui quăng luôn qua một bên, như bây giờ, ngồi đây viết blog, rồi để cái mớ chữ đó trong đầu mình, não tui sẽ tự phân tích bằng tiềm thức, và có thể sáng mai, sáng mốt, tuần sau gì đó tui sẽ tự ngộ ra ồ ồ à à thì ra nó là như vậy.

Sống chậm chăng? Chắc không phải, anh chị em sẽ không nói tui sống chậm nếu biết rằng tui làm mọi thứ nhanh lắm, cái thứ thiên hạ làm sáu tháng không xong thì tui làm chừng 2-3 ngày là xong, cái thứ thiên hạ nghĩ một năm không ra tui chỉ cách chừng 10-15 phút là biết làm. Có những thứ tui làm rất nhanh, nhưng có những thứ tui muốn làm thật chậm.

Mà cũng không phải muốn nữa, tự nhiên nó chậm như vậy, mà tui đẩy nó cũng không nhanh được, cho nên, thôi kệ, chậm thì chậm, đâu có chết ai, chết thì chết thằng chạy chậm là tui. Nhưng tui không chết, nên coi như không có ai chết vì cái kiểu đó.

Giống như thiên hạ cứ cắm đầu đọc sách ngôn tình, sách làm giàu, sách bói toán tử vi, sách quản lý vân vân, còn tui thì đọc cái thứ như thế này từ 2014 tới bây giờ chưa hết cuốn sách có 300 trang.

Tư tưởng Trung Quấc thời Trung Cổ – Hồ Thích

  Những ngày bầu trời u ám như trời Saigon sáng hôm nay làm cho tui nhớ tới bầu trời của Adelaide ngày tui đến đó. Cái xứ gì ta nói nó vắng người kinh khủng, tui đi nhiều nơi, mà đó là cái nơi được gọi là thành thị vắng nhất tui từng tới.

Những cái ga xe lửa đầy những băng ghế trống, những con đường đầy những chỗ đậu xe trống, những con hẻm vắng vẻ và những quán cafe cũng vắng vẻ. Hay tại tui đi ngay cái chỗ vắng vẻ chăng? Adelaide đã có những ngày như thế này đây:

Nhưng sạch sẽ, và ngăn nắp. Hay bởi vì tui tới từ Saigon, cái thành phố đang bị quá tải dân cư so với sức chứa của nó, nên tui thấy vắng?

Hôm qua đi gặp thằng em, nó hỏi: “sao anh không đi luôn đi mà anh kêu em?” Tui nói: “đây là nhà anh, đây là quê hương anh, tại sao anh phải đi?”.

Hôm bữa kia, một đứa bạn khác cũng nói câu đó, tui cũng trả lời y vậy, nó nói tiếp: “em thấy anh không phù hợp với tình hình hiện nay của Saigon, anh đi đi chứ ở đây đụng cái gì anh cũng chê”. Tui cười, nói nó: “anh hết chê rồi, anh đang thưởng thức chúng nó đó chứ”.

Xong tui nói “thôi em ráng đi, làm như anh nói, giữ được thì giữ, không giữ được thì bỏ, đi chỗ khác làm, thế giới đâu có thiếu chỗ cho em làm”. Nó cười, nói “em đâu có nghĩ học đại học 4 năm ra bây giờ đi làm cái nghề này anh”. Tui cười vô mặt nó, mới đầu là cười hùa, xong chuyển qua cười haha, xong nói nó:

“em tưởng 4 năm đại học của em có giá trị lắm hả, xin lỗi nha, nghe anh nói nè, ở Saigon, em muốn đi hốt rác, tức là cầm cây chổi đẩy xe rác đi quét đường á, em phải tốt nghiệp đại học, tức là cầm bằng cử nhân, em mới đủ tiêu chuẩn đi hốt rác. Mà chưa, em phải có 50 triệu đút lót nó mới nhận em vô. Mà chưa, em phải vừa có bằng đại học, vừa có 50 triệu đút lót, mà phải có ba má anh chị em làm trong ngành em mới được nhận vô nha cưng, chứ đửng tưởng thất học lang thang mà đi hốt rác được nha”.

Nó nói “anh nói quá, hốt rác mà có bằng cử nhân vậy mấy người quản lý có bằng gì?”

Tui càng cười lớn hơn, nói:

“trời ơi, em ngây thơ quá, cử nhân đi hốt rác còn cái đám thất học thì đi làm bộ trưởng, thứ trưởng, giám đốc sở, chi cục trưởng với chủ tịch bí thư hết rồi má ơi, ở không đâu mà đi hốt rác, làm việc nghiêm túc khó khăn vậy tụi nó không có làm nổi đâu má ơi :))”

Nó nhăn trán, suy nghĩ, xong nói: “điều hành đất nước mà anh làm như trong rừng dzậy anh”

Tui nhìn nó, không cười nữa, hỏi nhẹ nhàng: “chứ em nghĩ những nhà điều hành đất nước chúng ta hiện nay từ đâu ra? Trên trời rơi xuống hả? Hay ở bển về? Ở trong rừng ra chứ đâu.”

Nó im. Xong nó nói: anh đọc lại cái trang web tìm việc nước ngoài nãy anh chỉ em đi, xong lấy điện thoại ra bấm bấm kiểm tra, xong lẩm bẩm: hình như anh chỉ em cái trang này hai ba năm trước rồi thì phải.

Phải, có những ngày thư thái như hôm nay, tui mua ly cafe, lật cuốn sách viết lời người xưa, và nhâm nhi thưởng thức cái thời tiết mưa nắng thất thường này của Saigon, cũng như thưởng thức lối sống ngày nay của thiên hạ.

Có những điều ai cũng thấy đúng, thì nó sai.

Có những điều ai cũng nghĩ sai, thì nó lại đúng.

Chẳng qua là tui không tiện nói ra mà thôi.

Uống hết ly cafe rồi alo anh bạn đầu bài cái. Có cái hẹn 2h.

Sách Điện Tử Cho Mọi Người

45 ngày trước đây, tui có kêu gọi anh chị em đăng ký làm tình nguyện viên cho một dự án của tui, vào lúc đó thứ tui có chỉ là những ebook tui cất đã lâu trong máy tính của mình. Một số bạn trẻ đã đăng ký tham gia đóng góp, và bây giờ thì chúng ta có một nơi để tải sách điện tử, miễn phí. Địa chỉ của trang này là http://shop.demifantasy.com Số lượng sách còn rất ít ỏi, và giao diện trang web còn…

Tao Là Cung Bò Cạp

Sau khi coi tới lần thứ 10, và share trên Facebook, thì tui quyết định cho cái thứ này lưu danh trên blog của tui. Lý do tui share: tui rất thích thể loại remix, và tui rất thích thú ngắm nhìn cái thứ không phải ngày nào cũng thấy :)), sở thú ở Saigon thì đi chán rồi, coi tạm cái con này vậy, cũng vui. Đó giờ tui vô cùng thắc mắc về cái thứ gọi là sản phẩm của chế độ này. Thật ra không phải thắc…

A Cloudy Morning in Saigon

a few notes for a cloudy morning in the far east pearl. Enjoy. Thank you. http://blog.demifantasy.com/wp-content/uploads/2015/07/A-Morning-Cloudy-in-Saigon.mp3  

Từ nhà em tui đi bộ khoảng 5 phút thì ra tới trạm bus, đi 1 chuyến sẽ tới trạm xe điện, leo lên xe điện quẹt thẻ Myki rồi kiếm ghế ngồi chơi, nó dừng khoảng một chục trạm thì tới Melbourne Central Station, từ đó muốn đi đâu thì đi. Lần trước tới Melbourne thì em tui ở gần trung tâm, nên tui chỉ đi tram, không có biết cái thứ gọi là đổi line xe điện. Lần này thì lần đầu tiên ngồi xe điện từ trung tâm về nhà, tui lên cái line đi hướng Nam, phải nhảy ra cái xe đó tại trạm Camberwell rồi bắt một cái xe khác ở một platform (sân ga) khác cùng trạm để đi hướng Đông thì mới về được nhà. Lần lạc đường đó, vì tui không hỏi ai, cũng vì tự tin rằng mình đã đi đúng hướng, cũng cho rằng đi xe điện dễ òm, tui lạc hướng khoảng 4 trạm, nó chở xuống Kooyong station, cái trạm vắng hoe không ai xuống cũng không ai lên, chỉ có hai anh bạn Ấn độ làm nhân viên đường sắt đương thị sát tình hình thấy tui bèn đứng nói chuyện vài câu.

Như anh chị em thấy trên cái hình, nhiều trạm xe điện của Úc không có ai gác cả, chỉ có hai cái máy vàng vàng đặt ngay lối ra vô. Lên xe thì áp thẻ Myki vô nghe cái tít là được, xuống xe ra khỏi trạm thì cũng áp cái thẻ đó vô nghe cái tít, trên màn hình nó sẽ hiện ra tiền vé cho chuyến vừa rồi là nhiu, và thẻ còn nhiu tiền. Chắc cũng có người đi lậu, vì miễn đửng ra trạm trung tâm có lính canh thôi, mấy cái trạm kiểu tui chụp hình thì không bao giờ thấy ai đứng canh cả, và suốt cả thời gian tui di chuyển bằng xe điện cũng không bị ai bước tới gần yêu cầu kiểm tra coi đã “tap” thẻ Myki chưa trên xe điện. Tất cả hoạt động bằng sự tự giác. Kiểu: anh thấy tui cung cấp dịch vụ này tốt thì anh trả tiền, không thì thôi.

Ở đâu mà không có người gian.

Thẻ Myki xài kiểu trả trước, anh chị em nạp vô thẻ một số tiền, rồi xài dần nó sẽ trừ dần. Có nhiều cách nạp tiền vô thẻ Myki, có thể lên website của nó để nạp, ghé tiệm tạp hoá để nạp, hoặc có cái máy nạp tiền ngay trạm xe điện, thường thì có 2 cái máy, một cái máy nạp tiền mặt và một cái máy nạp bằng thẻ tín dụng, tui thường xuyên tích trữ tiền xu để nạp thẻ Myki, trước hết là để cho nhẹ túi, sau nữa là có cảm giác đi Myki không có tốn tiền, vì toàn nạp bằng tiền thối lại, tiền thừa. Tự kỷ ám thị thôi, haha.

Úc vẫn như vậy, giống cách đây 4 năm tui đi. Đi đường vô tình đụng vô ai đó người ta vẫn nói “i’m sorry” trước hết, và người kia thì “it’s alright” nhẹ nhàng kèm nụ cười tha thứ, ai tiếp tục đường nấy, chứ không phải cái kiểu “địt mẹ đi đứng thế à” và rồi “đồ giẻ rách” và tiếp theo là những thứ văn hoá được moi móc ra tung vô mặt nhau.

Melbourne theo tui thấy là có đông người hơn. Tui đem theo bình nước mua ở siêu thị giá 75cent trong balo, trên đường đi dạo khắp khu trung tâm Melbourne tui hứng nước từ rất nhiều vòi nước công cộng đặt giữa đường, ai thích thì uống. Nước nhẹ, ngọt và mát lạnh, giống như nước miễn phí ở sân bay Changi từ những vòi nước công cộng trong sảnh đợi, nhưng có vẻ người Sing thích sỉ nhục người uống nước miễn phí hay sao mà đặt tất cả các vòi nước ngay trước cửa nhà vệ sinh. À, không phải, trong sân bay Tulamarine người Úc cũng đặt vòi nước công cộng ngay trước cửa toilet.

Và người Úc gọi là “toilet” chứ không gọi là WC hay water closet.

Và nước đóng chai được bán với giá 4$, mắc hơn sữa bò cùng dung tích, và mắc hơn tất cả các thứ nư

ớc khác cùng dung tích. Nhưng đó là chuyện của nước đóng chai Evian, nghe đồn lấy từ đỉnh Everest xuống đóng vô chai cho bạn. Tất nhiên, uống cái thứ nước từ đỉnh núi cao nhất thế giới với cái giá đó cũng hợp lý. Không có tiền uống nước suối Everest hả, ra vòi nước công cộng mà hứng giống tui, ha. Bao ngon, bao mát lạnh, và bao free.

Bên bờ sông Yara

Lần thứ hai đi Úc, cũng là lần thứ hai tui đi chợ Salamanca. Đó là cái chợ kỳ quặc nhất thế giới, theo tui nghĩ, vì cái cớ nào mà chúng nó lại họp chợ ở cái đảo xa xôi không ai thèm tới nhất thế giới này – đảo Tasmania, và vì cái cớ nào mà hàng Trung Quấc lại tràn ngập cái chợ của người Úc như vậy?

Tui đi ngang xe đồ ăn màu vàng bán đồ ăn Việt Nam, là cái xe mà lúc trước nhỏ em tui đã từng phụ việc ở đây một thời gian. Lần trước tui đi, nó đã căn dặn tui hết sức là “hãy ghé lại chào chị chủ, nói em gởi lời hỏi thăm”, và kết quả là chị chủ xe đồ ăn đó đã rủ tui qua nhà chị ấy ăn cơm tối cùng gia đình. Tui, thằng anh của một con bé phụ bán xe đồ ăn của chỉ, mới gặp lần đầu tiên, và lần đó thì tui khá nhếch nhác, vì những người đi du lịch một mình thường không để ý lắm tới bề ngoài của mình. Lần này tui đứng quan sát từ xa, vẫn thấy chị chủ đứng chỉ đạo trong xe, và tui biết nếu tui nhảy vô xe chào hỏi như lần trước thì chỉ vẫn nhớ ra cái con nhỏ phụ việc chỉ năm nào; nhưng tui không ghé vô nữa, mặc dù nhỏ em trước khi đi nó vẫn dặn tui là có thấy chỉ thì chào hỏi giùm em.

Lần trước, sau cái màn chào hỏi xe đồ ăn ấy, tui đã bước quanh khu chợ Salamanca với một bàn tay của ai đó bóp chặt trái tim mình. Nhỏ em tui cùng đám bạn học của nó đã trải qua 4 năm ở cái đảo xa xôi ấy bằng cách nào, mà nó tự tin kêu thằng anh nó quay lại chào hỏi những người nó đã từng quen biết, và vô vàn người Việt Nam đã và đang du lịch Thái Lan, Singapore, Malaysia đã ăn ở như thế nào, mà tiếng Việt đang có cơ hội trở thành ngôn ngữ phổ biến khắp thế giới, trong các biển báo “Lấy dư thức ăn bị phạt 5000$”, “Chỉ lấy vừa đủ thức ăn”, “Cấm chó và người Việt Nam”.

Lần trước, tui ở nhà của Ruth, một bà chủ có phòng cho sinh viên mướn, là nơi một người bạn của em tui cũng đã ở suốt mấy năm ở Hobart giới thiệu. Bà Ruth không cần giữ passport hay giấy tờ gì của tui cả, cũng tới ngày đi mới thu tiền, và tui hoàn toàn có thể biến mất trước ngày gặp bả bất cứ lúc nào. Và thật ra mà nói, cái đảo Tasmania nó hẻo lánh tới mức bạn tới đó rồi thì bạn cũng chẳng muốn đi đâu nữa, và bạn đã đi rồi, thì bất cứ cái gì bạn đã làm trên cái đảo đó cũng chẳng còn ai quan tâm.

Có những con người một đi không trở lại. Đó là những người bít lối.

Có những con người ra đi mà để lại một cách sống. Đó là những người mở đường.

Lần này, tui ở nhà của Ian, một căn nhà chắc khoảng 100 năm tuổi, vì ông Ian chắc hơn 70 tuổi. Tụi tui tìm được căn nhà qua dịch vụ chia sẻ phòng Airbnb, là cái thứ “khách sạn lớn nhất thế giới nhưng không sở hữu một căn phòng nào”. Căn nhà yên tĩnh, ấm áp, phòng tắm rất hiện đại và bếp núc gọn gàng, có một chú mèo xám mập mạp và phàm ăn. Chỉ có điều phải đi bộ 15 phút để bắt một chuyến bus cũng 15 phút để tới trung tâm Hobart.

Thuyền trưởng người Hà Lan Abel Tasman đã trông thấy đảo Tasmania đầu tiên và được lấy họ để đặt tên cho vùng đất này. Điều tui quan tâm không phải là ai đã thấy cái gì, mà chính là sự bền vững của cái đô thị trên đảo này. Gần như không có gì thay đổi, và những căn nhà ở đảo vẫn như cũ, món ăn như cũ, đường sá như cũ, cái chợ Salamanca vẫn còn ông nghệ sĩ ôm cây guitare 6 dây, cái xe bán đồ ăn Việt Nam vẫn màu vàng như cũ, và lòng người vẫn như cũ.

Khó mà nói rằng cái gì đã mang cái chợ trời hẻo lánh nhất thế giớ này đặt ở đây, cũng như ai đã đem những cái đồ da Trung Quấc bán vào chợ này, nhưng tui phải nói thật rằng, bên cạnh những thứ đồ thủ công do người Úc làm vô cùng mắc mỏ thì cũng đầy những thứ nhìn qua là biết Made in China tràn lan.

Cũng như người Trung Quấc ở Úc. Tràn lan, phải nói là ở đâu cũng thấy. Brunies Island cũng thấy, Wineglass Bay cũng thấy, trên những chuyến bus cũng thấy, trong nhà hàng, siêu thị, đường phố đều thấy và đều nghe âm thanh của họ. Đó là ở Tasmania, ở Melbourne còn đông Chinese hơn, người Hoa còn xây hẳn một China Town với cái cổng chào to đùng tại Melbourne. Đó là ở Melbourne, ở Adelaide người Hoa mở luôn mấy cái nhà hàng Dumpling King, Dương Tử ngay trung tâm Adelaide, thậm chí tụi tui mò xuống Glennelg vẫn thấy mùi Chinese, còn ở Sydney thì người Hoa đã đông tới mức dân châu Á bị kỳ thị ra mặt.

Sự kỳ thị của người Úc dành cho dân châu Á nó giống như cái thái độ của hai cô gái Hà Nội xinh đẹp mà tui đã hỏi đường đi ăn sáng ở cái thủ đô ngàn năm văn hiến năm 2000, khi hai cô gái đó quần là áo lụa xinh đẹp ngút trời nhìn hai thằng tui nghèo nàn rách rưới chạy xe gắn máy nói giọng Saigon hỏi: “em ơi cho anh hỏi khu này có chỗ nào bán đồ ăn sáng không?” Đó là lần đầu tiên trong đời tui quan sát được thái độ kỳ thị: hai cô gái xinh đẹp ấy im lặng, ngoảnh đầu, bỏ đi một nước.

Lần thứ hai tui thấy sự kỳ thị chính là ở nước Úc. Ở Sydney. Trên chuyến xe điện từ sân bay về nhà của Yang. Một người Úc đã quyết tâm đứng chứ không ngồi vào cái ghế còn trống, kế hai người Trung Quấc đang xí xô xí xào nói chuyện với nhau. Và Yang, chủ nhà nơi tụi tui ở tại Sydney cũng nói ra cảm nhận của cô ấy, rằng tụi Úc nó rất là “racist“, có lẽ vì Yang là người Bắc Kinh. Tui hỏi: ủa bộ Úc nó chỉ kỳ thị Chinese thôi hả, nó còn kỳ thị ai khác không? Yang nói: có, nó cũng kỳ thị tụi Ấn độ lắm, và Ấn độ cũng kỳ thị tụi Chinese lắm. Tui hỏi: vậy Chinese có racist không? Yang nói: không, không bao giờ đâu, Chinese không có kỳ thị ai cả. Và cô ấy kể một câu truyện cười:

một hôm có một trận đấu cricket ở một sân vận động, có rất nhiều cổ động viên người Ấn độ tới xem và cổ vũ. Một phóng viên Úc đang có mặt tại trận đấu đó bèn phỏng vấn một nhóm cổ động viên ấn độ rằng:  “xin chào các bạn, các bạn có vui không? Dạ tất nhiên. Tất cả người Ấn độ đều ở đây hôm nay đúng không? Vâng tất nhiên. Tui có chút thắc mắc, à, nếu tất cả người Ấn đều ở đây thì ai sẽ coi chừng mấy cửa tiệm 7/11?”

Tụi tui cười vang sau câu chuyện đó, nhưng đó là sự thật sở Sydney: gần như tất cả các cửa hàng tiện lợi mà tụi tui ghé vô ở Sydney đều do người Ấn độ đứng tính tiền.

Và ở văn phòng xét quấc tịch Úc mà tui đi với nhỏ em tới để coi thằng con cho nó trong lúc nó làm bài thi quấc tịch, thì tui thấy rất nhiều người từ nhiều “chủng tộc” khác nhau, tóc vàng, da đen, tóc xoăn, mắt nâu, sari, quần jeans đều có đủ.

Úc khá dễ sống, một người làm nhân viên đi dây cáp có thể làm lương tương đương với một anh kỹ sư phần mềm, và một bà bán rau ngoài chợ có thể làm lương tương đương với một cô thư ký văn phòng. Bạn sẽ không chết đói nếu bạn làm việc, và sau một thời gian làm việc, bạn có thể tích luỹ đủ để mua một tài sản có giá trị, thí dụ như nhà cửa chẳng hạn. Và khi người ta nói mua nhà ở Úc thì người ta quan tâm tới chất lượng của căn nhà, chứ không chỉ quan tâm tới mảnh đất đó.

Người Úc khá hiền hoà, và lịch sự, và văn minh. Họ không khạc nhổ ngoài đường như người Hàn, không nghiêm trọng người Nhật, không dơ bẩn như người Trung Quấc, không hình thức như người Mỹ, và không vô hậu như người Việt Nam. Nhưng không phải tất cả người Úc đều là người tốt, vẫn có những người rất xấu tính, không biết có phải những người đó xấu tính vì họ kỳ thị châu Á hay họ xấu tính với tất cả mọi người, mà tui đã từng ngồi trên một cái xe và bị một ông Úc cố tình de xe đụng vô hông chiếc xe tui đang ngồi. Thằng em rể tui là người lái chiếc xe đó, và nó xuống xem xét, thấy không có gì nên bỏ qua, cuối cùng bị vợ nó cằn nhằn suốt đoạn đường về. Một hôm, nói chuyện gì liên quan tới Úc lái xe không mấy lịch sự, nó nói:

tui thấy người lái xe lịch sự nhất thế giới là người Mỹ.

Tui ngạc nhiên quá, hỏi lại: ủa cậu có lộn hông, Mỹ lái xe đàng hoàng hả?

Nó tỉnh bơ:

đúng rồi, người Mỹ phải lái xe đàng hoàng thôi, because everybody has a gun.

Tui cười phá lên, hahaha, yes yes, you’re right.

Nó mà biết tui đang nghĩ gì trong đầu lúc tui cười đó :)). Tui chỉ ước mình có hai trái bom. :))

Chuyến đi còn nhiều hình, nhưng tui sẽ chia nhỏ ra để post, không phải vì tiết kiệm, mà vì sợ tải nhiều tốn băng thông của anh chị em.

Một số website cho các bạn thích làm việc tự do

Bên dưới là một số website mà tui nghĩ rằng có ích cho một số anh chị em thích làm việc tự do, trong nghề thiết kế đồ hoạ (graphic design) và phát triển website (website developing). Hay là anh chị em đi làm mà còn dư thời gian, thì về nhà làm thêm mấy việc kiếm thêm tiền nha. Đa số sẽ yêu cầu anh chị em có một cái thẻ tín dụng, hoặc một tài khoản ngân hàng, hoặc một tài khoản Paypal, nếu không…