Tὰ πάντα ρει

ΗΡΙΝΝΑ: ‘‘Η μεγαλομάρτυρας της ποίησης από την Τήλο’’

To έργο που συνοδεύει το κείμενο της ανάρτησης για την ζωή της Ήριννας είναι του Άγγλου ζωγράφου John William Godward (1861 – 1922)

Η Ήριννα είναι μεγαλομάρτυρας της ποίησης γιατί πέθανε πολύ νέα, στα 19 της, από μαρασμό, επειδή η μητέρα της δεν την άφηνε να ασχολείται με την ποίηση, αλλά την ανάγκαζε να γνέθει και να υφαίνει. Η Ήριννα παρόλα αυτά έγραφε κρυφά... Η λυρική ποιήτρια Ήριννα από την Τήλο είναι μια από τις πρώτες ποιήτριες που αναφέρει η Ιστορία. Το όνομά της είναι υποκοριστικό του έαρ (άνοιξη) και σημαίνει «ανοιξιάτικη». Η Ήριννα έζησε στην Τήλο τον 4ο π.Χ. αιώνα, δεκαεννέα όλα κι όλα χρόνια.

Το έργο της ήταν μικρό, όπως και η ζωή της: αποτελείται από ένα ποίημα τριακοσίων στίχων, την Ηλακάτη και κάποια επιγράμματα. Σήμερα δεν σώζονται παρά πενήντα στίχοι, αρκετοί απ’ τους οποίους είναι μάλιστα θρυμματισμένοι. Και τόσοι όμως, είναι αρκετοί για ν' αποκαλυφθεί στον αναγνώστη μια χαμηλόφωνη και ταπεινή ποίηση, ελεγειακή, όχι στη μορφή αλλά στο περιεχόμενό της, θερμή και τρυφερή, η οποία αντιμέτωπη με το οριακό γεγονός του θανάτου, στρέφεται στην οικεία καθημερινότητα και ανακαλεί τις μικρές χαρές της ζωής, προσφέροντας την παρηγοριά που μόνο η Τέχνη μπορεί να χαρίσει στον άνθρωπο. Η Ήριννα είχε μια παιδική φίλη, τη Βαυκίδα, η οποία παντρεύτηκε (και έφυγε από την Τήλο), για να πεθάνει λίγο αργότερα νεότατη, όπως και η ίδια η ποιήτρια.

Στην Ηλακάτη (πρόκειται για τη ρόκα στην οποία τύλιγαν το νήμα οι γυναίκες πριν ξεκινήσουν το γνέσιμο στον αργαλειό) η Ήριννα αναθυμάται και περιγράφει με πόνο και νοσταλγία, με θλίψη και τρυφερότητα, τα παιδικά παιχνίδια των δύο κοριτσιών, «γιατί μες στην καρδιά τα χνάρια τους ζεστά / βρίσκονται ακόμα», τις δουλειές που οι μητέρες ανέθεταν στις μικρές φίλες αλλά και τη Μορμώ, το φόβητρο κάθε παιδιού εκείνης της εποχής. Κι ύστερα αναθυμάται τη θλίψη της για την απομάκρυνση της Βαυκίδας όταν παντρεύτηκε και «σε κλίνη ανδρός βρέθηκε» αλλά και τον άφατο πόνο της, στην κηδεία της φίλης της. Οι στίχοι της Ηλακάτης που σώζονται μαζί με τα τρία επιγράμματα της Ήριννας που γνωρίζουμε, αν τα βάλουμε το ένα κάτω από τον άλλο, δεν φτάνουν για να γεμίσουν δυο σελίδες ενός βιβλίου. Κι όμως, με αυτούς τους ελάχιστους στίχους η Ήριννα κατορθώνει να ζωντανέψει έναν ολόκληρο χώρο, πραγματικό και ποιητικό ταυτόχρονα: τη ζωή στη Τήλο κατά την ύστερη αρχαιότητα, την καθημερινότητα των κοριτσιών, τα παιχνίδια τους, την αγάπη που τα συνδέει, όπως και το πέρασμα του χρόνου όλα που τα αλλάζει.