venus

Akıl ile kuralların arasında hiyerarşi olmalıdır. Bu çoğu ülkeleri iyi hale getirir.

Evreni büyük bir organizma olarak düşünen ve panteist bir yaklaşımı benimseyen Stoacılar, ahlaki anlamda tek eşliliğe inanmazlardı. Onlar, özellikle de bilgelerin arasında kadınların ortak olması gerektiği düşüncesindeydiler. Yani herkes önüne gelen kadınla ilişki kurabilme özgürlüğüne sahip olmalıydı.

Platon gibi Stoa felsefesinin kurucusu Zenon da Kynik Diogenes de bu görüşü eserlerinde savunmaktadır. Derler ki; bütün çocukları aynı derecede baba sevgisiyle seveceğiz. Nasıl ki doğada hayvanlar özgürce birleşebiliyorsa; insan toplumunda da bu böyle olmalıdır; bu sayede hem sınıfsal imtiyazlar hem önyargılar hem de kıskançlıklar ortadan kalacaktır. 

Kinik felsefenin öncüsü olarak bilinen Sinoplu Diogenes, teorik yanı dışında olaylara yaklaşımı ve hayatı ile de ilgi çeken bir filozoftur. Şimdi sizlere Diogenes’in yaşadığı, yaptığı enteresanlıklardan bahsedeceğim.

Zamanında Diogenes, bankada çalışan babasından aldığı paraların üzerinde çalışarak sahte para basmıştır. Bu nedenle de sürgüne gönderilmiştir. Bu durum için ise, etik olup olmadığını eylem öncesi Delphoi tapınağına giderek Apollon’a sordum, danıştım, ondan onay alıp yaptım şeklinde cevap vermiştir. Fakat olayın aslının şu olduğuna inanılmaktadır: daha saygın bir kişi olmak isteyen Diogenes, Delphoi’de asıl en çok hangi yoldan toplumsal hayatta adını duyuracağını, sormuştur. Aldığı cevaplardan birisi de düzenbazlık olmuştur. Bunun üzerine de para basmaya karar vermiştir….

Bir gün de Diogenes, ciddi bir konudan söz ederken, kimsenin ona kulak vermemesine içlenerek, kuş gibi ötmeye başlamıştır… Bu durum herkesin dikkatini çekmiş, çevresinden insanlar birikmiştir. Bunun üzerine de halka veryansın ederek; söz konusu maskaralık olduğunda güzelce gelirsiniz; ciddi konuları ise umursamaz, ağırdan alırsınız diye veryansın etmiştir. 

Diogenes’ten övgü alan kişilerin başında ise vazgeçmeyi bilenler olmuştur. Örneğin; evlenmek üzere olup da evlenmeyenleri, deniz yolculuğuna çıkmak üzere olup da son anda karar değiştirenleri, politikaya atılmaya hazırlanıp vazgeçenleri ve bu tür son anda karar değiştirenleri över, saygı duyar; bu durumu şu cümleyle özetlerdi. ‘‘İnsan, dostlarına elini açık uzatmalı, avucunu kapamadan…’’

Bu garipliklere bakıldığında Diogenes’in  bir filozof olarak nasıl bir erdeme sahip olduğu konusunda şüpheye düşebilirsiniz. Ancak bu gariplikleri Kinik Felsefe özelinde değerlendirirsek, filozofun aslında benimsediği felsefe anlayışının izinde olduğu, yaptıkları ve söylediklerinin de bu ışıkta akıllıca birer eleştiri olduğunu anlayabiliriz.

Şöyle ki; Kinik Felsefe, erdemin ve mutluluğun dünyevi şeylerden uzaklaşıp, kendini soyutlayarak elde edilebileceğine inanırdı. Diogenes de kendini toplumsal değerlerden, toplumsal yaşamdan, toplumun normlarından uzaklaştırıp, onlarla yeri geldiğinde dalga geçerek dünyevi şeyleri ciddiye almamaktaydı.