Untitled

Proizvodnja instant kafe predstavlja složen industrijski proces koji se sastoji od nekoliko ključnih faza, počevši od nabavke sirovih zrna pa sve do konačnog pakovanja. Svaka faza, uključujući prženje, mljevenje, ekstrakciju i sušenje, ima presudnu ulogu u oblikovanju arome, okusa i kvaliteta konačnog proizvoda, pri čemu primjena savremenih industrijskih metoda osigurava visoku efikasnost i konzistentnost. Da bismo dublje razumjeli kako se sirova kafa transformiše u granule spremne za brzu pripremu, upoznajmo se sa cjelokupnim procesom proizvodnje, koji obuhvata:

1) Dobavljanje zelene (sirove) kafe - sirova zrna kafe, uglavnom sorte Robusta i Arabika, nabavljaju se iz različitih dijelova svijeta, s posebnim naglaskom na Brazil i Vijetnam, kao najvećih svjetski proizvođača sirove kafe. Također, pri kupovini zelene kafe postoje različiti stepeni kvaliteta. Zelena kafa najvišeg stepena kvaliteta čini nešto 10% ukupne berbe, i ova zrna se koriste za tzv. specijalnu kafu (specialty coffee), dok za instant kafu, zelena kafa predstavlja kafu nižeg kvaliteta sa različitim nedostacima (npr. nezrela ili prezrela zrna, slomljena i oštećena zrna, itd.) koji utiču na kvalitet krajnjeg napitka.

2) Pečenje sirovih zrna - predstavlja ključni korak jer omogućava razvoj specifičnih organoleptičkih svojstava, uključujući aromu, okus i boju, što direktno utiče na kvalitet kafe. Kako bi se postigla ujednačena kvaliteta zelenih zrna niže kategorije, nabavljena kafa se obično prži na visokoj temperaturi i do tamnog stepena prženja. Visoko stepen prženja kao rezultat daje kafu sa intenzivnim okusom, s izraženim prženim i gorkim notama, dok istovremeno smanjuje i potpuno eliminiše prirodno prisutne voćne i cvjetne arome karakteristične za plod kafe.

3) Mljevenje pržene kafe - kako bi ekstrakcija u narednom koraku bila što efikasnija i uspješnija, pržena zrna se melju na precizno određenu veličinu čestica, u zavisnosti od specifikacije proizvođača. Veličina mljevenja igra važnu ulogu, jer previše krupno mljevena kafa može dovesti do nepotpune ekstrakcije, dok previše sitno mljevena kafa može rezultirati prekomjernom ekstrakcijom i nepoželjnim gorkim notama. Osim toga, neujednačeno mljevenje može uzrokovati varijacije u ekstrakciji, što narušava konzistentnost okusa i ukupni kvalitet instant kafe.

4) Ekstrakcija koncentrata kafe - prethodno samljevena kafa izlaže se vrućoj vodi od oko 175 °C pod pritiskom, kako bi se dobio tekući ekstrakt (koncentrat) kafe. Visoka temperatura i pritisak omogućavaju bržu i potpuniju ekstrakciju topivih supstanci (supstance koje kafi daju karakterističan okus i aromu), što značajno povećava efikasnost industrijskih postrojenja u poređenju s klasičnim kućnim metodama ekstrakcije kafe iz samog zrna. Pri atmosferskom pritisku voda ključa na 100 °C, što ograničava mogućnost ekstrakcije. Međutim, viša temperatura postignuta primjenom višeg pritiska u industrijskim uslovima omogućava bolju iskoristivost sirovine i efikasniju ekstrakciju topivih supstanci. Dobijeni ekstrakt se potom dodatno koncentriše isparavanjem ili zamrzavanjem, kako bi sušenje bilo što efikasnije.

5) Sušenje ekstrakta kafe - dvije najčešće korištene metode:

a) Sušenje raspršivanjem - tečni ekstrakt kafe raspršuje se u sitne kapljice unutar sušne komore i dolazi u kontakt s vrućim vazduhom (200-300°C), što omogućava brzo isparavanje vode, nakon čega se osušeni prah taloži na dnu komore. Dobijeni prah se može podvrgnuti kontrolisanom vlaženju (aglomeracija) radi formiranja granula ili se zadržava u praškastom obliku, u zavisnosti od želejnih karakteristika konačnog proizvoda.

b) Sušenje smrzavanjem (liofilizacija) - dobijeni tečni ekstrakt se zamrzava na približno -40°C, nakon čega se smrznuta kafa lomi na komade ili granule i suši u vakuumu. Ovom metodom dobija se proizvod visoke kvalitete, bez gubitka okusa i arome, ali je proces energetski zahtjevan i skup zbog rada na niskim temperaturama i pri smanjenom pritisku. Pored toga, postupak je znatno sporiji i ima manji kapacitet proizvodnje u poređenju sa prethodno navedenom metodom.