ZÜHD (HASAN-I BASRİ)
DÜNYADA AZLA YETİNME
32- Hasan-ı Basrïden (rh) rivayet edildiğine göre, Rasûlullah (sav) şöyle buyurdu: "Benim, sizin ve dünyanın örneği, tozla kaplı bir çöle düşen ve ondan ne kadarını aştığını, çoğunun mu yoksa azının mı kaldığını bilmeyen, binekleri yorgun düşmüş, azıkları tükenmiş, çöl ortasında düşüp kalmış ve helâk olacaklarına iyice inanmış bir topluluğa benzer. İşte onlar bu durumdayken, onların karşısına, saçından su damlayan, yeni elbise içinde bir adam çıkageldi.
Onlar da:
"Şüphesiz bu olay (adamın çıkması), kasabaya çok az bir yol kaldığının haberidir." dediler.
Sonunda Adam onlara ulaştı. Onlara:
"Bu haliniz ne?" diye sordu.
Onlar da: "Gördüğün gibi, bineğimiz yorgun düştü, azığımız tükendi, çöl ortasında dü şüp kaldık.
Ne kadar yol aldığımızı bilmiyoruz.
Daha çok mu var yoksa bir şey kalmadı mı?" dediler.
O:
"Eğer sizi tatlı ve kana kana içeceğiniz suya, yeşil bahçelere götürecek olursam bana ne yaparsınız?" diye sordu.
"Senin hükmüne razı oluruz" dediler.
Adam:
"Bana isyan etmemek üzere, ahidlerinizi ve sözlerinizi
veriyor musunuz?" dedi.
Bunun üzerine, ona isyan etmeyeceklerine dair ahidlerini ve sözlerini verdiler.
O da onları çevirdi, yeşil bahçelere ve kana kana içecekleri bir suya götürdü. Kısa bir süre kaldıktan sonra:
"Şu bahçelerinizden daha otlu bir bahçeye, şu suyunuzdan daha kandırıncı bir suya geliniz." dedi.
Bunun üzerine o kavmin çoğunluğu:
"Bizim buna gücümüz yetmez, neredeyse şuna da güç yetiremeyecektik." dediler. Onlardan bir grup:
"Siz bu adama isyan etmeyeceğinize ahidlerinizi ve sözlerinizi vermiş değilmiydiniz?
Üstelik o, ilk sözünde doğruyu söylemişti.
Son sözü de ilki gibidir." dediler.
O adam yürüdü,
bir kısmı da onunla beraber yürüdüler.
Onları yeşil bahçelere ve kandırıcı suya götürdü.
Diğerlerine (kalanlara) gelince, karanlık gecelerinde onlara düşman geldi, öldürüldüler, esir oldular."
SAYFA 25
33- Fudayl bin Ca'fer'den (rh) rivayet edilmiştir:
Hasan-ı Basri (rh), İbni Hubeyre'nin yanından çıktı.
Kapıda kurräların dizilmiş olduğunu gördü.
"Burada oturmanızın sebebi ne?
Bu kötü kimselerin yanına girmek mi istiyorsunuz?
Allah'a yemin olsun ki onların (vali erkânının) meclisi, hayırlıların meclisi değildir.
Siz firkalara bölündünüz, Allah da sizin ruhunuzla bedenlerinizin arasını ayırdı.
Saray kapılarında ayak sürüdünüz.
el-etek öptünüz ve şuurunuzu kaybettiniz.
Siz Kur'an'ı aşağıladınız,
Allah da sizi zelil kıldı.
Allah'a yemin olsun ki, eğer idarecilerin sahip oldukları makam ve paraya rağbet etmeseydiniz, onlar sizin eteğinize yapışır, ayaklarınıza gelirlerdi.
Allah, uzak olmak isteyeni en uzağa atar." dedi.
34- Hişam'dan (rh) rivayet edildiğine göre,
Hasan-ı Basri (rh) şöyle dedi: "Vallahi öyle bir topluluğa yetiştim ki, onlar için evlerinde bir elbise dikilmedi.
Ailelerine, kendileri için özel bir yemek yapmalarını emretmediler.
Yatarken altlarına serecek bir şeyleri yoktu.
Hatta onlardan birisi şöyle diyordu:
"Kiremit olsa dahi, karnımda birşeylerin olmasını isterdim.
"Öğrendiğimize göre, kiremit suda üç yüz yıl kalıyormuş.
Öyle bir topluluğa yetiştim ki, onlardan biri büyük bir miras bırakacağı zaman,
"Vallahi, bu mal çalışma ürünü alın teridir." der, kardeşine dönerek:
"Bunun miras olduğunu biliyorum, heläldir.
Ancak kalbimi ve amelimi bozmasından korkuyorum.
Bu senin olsun, benim ona ihtiyacım yok." derdi.
Mirastan bir şey almazdı.
SAYFA26 ZÜHD /HASAN-BASRİ
35- İbni Şevzeb'den (rh) rivayet edilmiştir:
Haccac ölüp, Süleyman vali olduğunda,
Mevät denen sahipsiz toprakları insanlara dağıttı.
İnsanlar arazileri kapıştı.
Hasan-ı Basri'nin oğlu, babasına:
"Bizde insanlar gibi toprak alsak." diyecek oldu.
Ancak Hasan-ı Basri (rh): "Sus!
İki köprü arasında sadece bir sepet dolusu toprağım bile olsa içim rahat etmez." dedi.
36- Abdülvähid bin Zeyd'den (rh) rivayet edildiğine göre, Hasan-ı Basri (rh) şöyle derdi: "Öyle bir topluluk gördüm ki, içlerinden biri yetmiş sene geçse ailesinden özel olarak iştahını çeken bir yemek istemez, hattā yastık bulamazlardı.
Bir şeyler de yediği zaman karnında taş gibi hissederdi."
37- Hişâm'dan (rh) rivayet edildiğine göre, Hasan-ı Basri (rh) şöyle derdi:
"Öyle bir topluluk gördüm ki, heläl mal edinmek isteselerdi edinebilir, zengin olabilirlerdi.
Kendilerine, "Neden dünyadan nasibinizi almıyorsunuz?' diye sorduklarında:
"Biz kalbimizi bozmasından korktuğumuz için zengin olmak istemiyoruz' diye cevap verirlerdi.
38- Hişâm'dan (rh) rivayet edildiğine göre,
Hasan-ı Basri (rh) şöyle derdi:
"Öyle bir topluluk gördüm ki, kazandıkları dünyalık bir şeye sevinmezler, kaybettikleri bir şey için de üzülmezlerdi."
39- Cerir bin Hazim'den (rh) rivayet edildiğine göre,
Ha- san-ı Basri (rh) şöyle derdi:
"Öyle insanlar gördüm ki, onlardan birine dünyada helal olan bir şey sunulduğunda bunu önem semez ve:
"Bu konuda halimizin ne olacağını bilmiyoruz." derlerdi.
SAYFA 27
40- Yunus bin Ubeyd'den (rh) rivayet edildiğine göre,
Hasan-ı Basri (rh) şöyle derdi: "İnsanların elinde bulunana uzanmadığın sürece seni iyi görür ve sana ikramda bulunurlar.
Eğer aksini yaparsan, seni alaya alır, sözlerinden hoşlanmaz ve senden nefret ederler."
41- Ebu Said'den (rh) rivayet edildiğine göre,
Hasan-1 Basri (rh) bir gün çarşıdaki mālāyani konuşmaları dinlemiş ve şöyle demiştir:
"Bana öyle geliyor ki, bunların geceleri de kötü olduğu için gündüzleri kötüdür."
42- İbni Şevzeb'den (rh) rivayet edildiğine göre, Hasan-1 Basri (rh) şöyle dedi: "Her kim ihtiyacından fazla binasını yükseltirse, Allah kıyamet günü yedi kat göğü boynuna geçirir."
43- Ravh bin Sevr'den (rh) rivayet edilmiştir: Hasan-1 Basriye (rh), "İki kişiden biri, helâl yoldan dünyalık istiyor ve bunu elde ederek akrabasına veriyor, kendisi için tasaddukta bulunuyor. Diğeri ise dünyayı istemekten kaçınıyor.
Bunlardan hangisi daha iyi?" diye sordum.
"Dünyadan kaçınan bana göre daha iyidir." dedi.
Ben tekrar: "Ey Ebu Said, biri heläl yoldan dünyalık istiyor ve bunu elde ederek akrabasına veriyor, kendisi için tasaddukta bulunuyor.
Bunlardan hangisi daha iyi?" diye sordum.
O: "Dünyadan kaçınan bana göre daha iyidir." dedi.
44- Heysem, babasından Hasan-ı Basri'nin (rh) şöyle dediğini rivayet eder:
"Ey âdemoğlu!
Daha ne zamana kadar sabah-akşam eve gelip,
ailene Yemek getirin!' diyeceksin?
Neredeyse Allah seni katına alacak.
Hayatı hep yiyerek mi geçireceksin?
Senden sonra malınla başka bir erkeğe gidecek ya da başka bir kadınla evlenecek birisi için mi mal biriktiriyorsun?
Şunu bil ki, ey ademoğlu, 'malım, malım!' diyorsun.
Yiyip tükettiğin, giyip eskittiğin, verip de önden gönderdiğinden başka malın mı var?!"
45- Hişâm'dan (rh) rivayet edildiğine göre,
Hasan-ı Basri (rh) gelirini dağıtırken,
"Falan aileye şu kadar, filan aileye şu kadar verin!" diye paylaştırırdı.
Bu arada oğlu,
"Senin de ailen var." der,
bunun üzerine Hasan (rh) kalanıda ona atardı."
46- Hişâm'dan (rh) rivayet edildiğine göre,
Hasan-ı Basri (rh) şöyle dedi: "Allah'a yemin olsun ki, öyle topluluklara yetiştim ve içlerinden bir kısmıyla arkadaşlık yaptım ki, onlar karşılaştıkları dünyalık bir şeyden dolayı sevinmezler, kaçırdıkları bir şeyden dolayı də üzülmezlerdi.
Dünya onların gözünde şu topraktan daha değersizdi. Onlardan birisi elli sene yaşar, ne bir elbise diktirir, ne altına bir yatak alır, ne de ailesine özel bir yemek yapılmasını emrederdi.
Gece olunca namaza durur.
boyunlarını büker ve gözyaşı dökerek kurtuluşları için Rablerine yalvarırlardı.
Bir iyilik yaptıklarında şükreder ve kabul edilmesi için dua ederlerdi.
Bir kötülük işlediklerinde de üzü lür ve Allah'tan mağfiret dilerlerdi.
Allah'a andolsun ki, onlar günahlardan mağfiret ile kurtulurlardı.
Size gelince, ömrünüz kısa, ameliniz azdır.
Ölüm daima ensenizde ve önünüzde azap vardır. Öyleyse gece gündüz Allah'tan mağfiret dileyin."
47- Zübeyr el-Hanzaliden (rh) rivayet edilmiştir:
Hasan- Basriye (rh):
"Ey Ebu Said, namaz kıldın mı?" diye sordum.
"Hayır." dedi.
Ben: "Ama çarşıdaki halk kıldı." dedim.
Bunun üzerine: "Çarşıdaki insanlarda hayır yok.
Duydum ki, onlar mü'min kardeşlerinden paralarını esirgiyorlar." dedi.
48- Hasan-ı Basri (rh) şöyle derdi:
"Öyle insanlara yetiştim ki, onlardan birine helal bir şey sunulduğunda, "Benim ona ihtiyacım yok.
Bizi bozmasından korkarız." derlerdi.
#ZÜHD
#DÜNYADA #AZLA #YETİNME
#HASAN-I #BASRİ
