#yeniatlantis

1-KADINLAR ÜLKESİ

Çıktıkları bir gezide, sadece kadınların ve kız çocukların yaşadığı, giriş çıkışın mümkün olmadığı bir ülkeden bahsedildiğini duyan üç Amerikalı arkadaş, bu gizemli ülkeyi keşfetmek için dayanılmaz bir istek duyar. Bir süre sonra bütün hazırlıklarını tamamlayıp Kadınlar Ülkesi'ne hareket ederler.

Tahminleri, bir yerlerde mutlaka erkeklerin de yaşadığı, kadınlarınsa kaba, ilkel ve belki de vahşi olduğu yönündedir.

Oraya vardıklarında karşılaştıkları manzara ise onları şaşırtır. İdeal bir sosyal düzen kurmuş bu kadınlar kendi aralarında en ufak çatışmadan uzak, kız kardeşliği hayatlarının merkezine almış, eğitim, kültür, yönetim, ekonomi gibi konularda da diğer toplumlardan çok daha gelişmiştir.

Charlotte Perkins Gilman tarafından 1915'te kaleme alınan, feminist ütopyanın ilk örneklerinden biri olan Kadınlar Ülkesi, hayatımıza doğal bir şekilde yerleşmiş pek çok düşünceyi sorgulamanızı ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine yeniden düşünmenizi sağlayacak.

2-GÜNEŞ ÜLKESİ

Acılarla yoğrulmuş hayatının özlemlerini Güneş Ülkesi'nde dile getiren Tommaso Campanella, eseri sayesinde bize döneminin buhranlarını, umutlarını, toplumları etkileyen cereyanları okuma fırsatı veriyor.

Astroloji, felsefe, okültizm, teoloji, sosyoloji, ekonomi, siyaset, strateji gibi alanlarda görüşler içeren ve 17. yüzyıl Avrupası'nda, düşüncelerinden dolayı epey hırpalanan bir filozof tarafından hapishanede kaleme alınan Güneş Ülkesi, ütopya türünde yazılmış en önemli eserlerden biri.

Çağlarüstü olması özelliğiyle günümüzün ütopya hayallerini de içeriyor: Güneş Ülkesi'nde yöneticiler aydın kişilerdir. Ülkenin en yüksek yöneticisi filozof bir rahiptir. Her birey, topluma yararlı olacak şekilde bir görev üstlenir.

Özel mülkiyet yasak olup, her şey ortaktır.

3-YENİ ATLANTİS

Avrupalı denizciler uçsuz bucaksız denizlerde yol alırken, Peru, Çin, Japonya gibi ülkeleri ziyaret edip oraların kültürlerini öğrenirler. Fakat bir gün işler umulduğu gibi gitmez ve rüzgâr onları daha önce keşfedilmemiş bir adaya sürükler: Bensalem. Burada oldukça nazik karşılanan ve ağırlanan denizciler, haklarında hiçbir şey bilmedikleri bir toplulukla ilk defa karşılaşırlar.

Onları neyin beklediğini bilmediği bu adadan bir an önce ayrılmak isteseler de gemilerinin aldığı hasar ve erzak sıkıntısı bir süre burada konaklamalarını gerektirir.

Francis Bacon, en önemli ütopik eserler arasında gösterilen Yeni Atlantis'te, bilimin devlet tarafından desteklenip korunmasının önemini vurgular. Tıbbın, adaletin, mekaniğin, astrolojinin gelişiminin de ideal toplumu yaratmadaki fonksiyonlarını ele alır.

Yeni Atlantis ilk kez Bacon'ın ölümünden sonra 1627'de yayımlanır.

4-ÜTOPYA

Devlette de işler böyle yürür, kralların meclisinde de... Kötü düşünceleri kökünden söküp atamıyorsun diye, müzminleşmiş hastalıklara yüreğinden geçtiği şekilde deva olamıyorsun diye, toplumu kendi haline bırakıp çekip gidemezsin, rüzgârlara karşı kürek çekemiyorsun diye gemiyi fırtınalı dalgaların ortasında bırakamazsın.

Öte yandan, farklı düşüncelere kapılmış insanlar üzerinde hiçbir etkisi olamayacağını bile bile, bu tür tuhaf ve haddini aşan bir konuşma yaparak onları ezmemelisin. Bunun yerine dolaylı bir yoldan yaklaşarak meselenin üzerine gitmelisin, elinden gelen bütün çabayı sergilemeli, her ayrıntıyı ilmek ilmek dokumalısın, böylece bazı şeyleri iyiye döndürmeyi başaramasan bile en azından kötülüğü törpülemiş olursun.

Çünkü insanlar iyi olmadıkça her şeyi iyileştirebilmen olanaksızdır, zaten böyle bir iyileştirmenin de şu önümüzdeki birkaç yıl içinde olacağını hiç sanmam.

5-DEVLET

Platon ya da İslam dünyasında bilinen adıyla Eflatun, antik Yunan düşüncesini 21. Yüzyıla taşıyan nadir ve nadide şahsiyetlerden. Sokrates'in talebesi, Aristo'nun hocası olan Platon, bugün de konuşmaya devam ediyor.

Ünü, belki kendisini de aşan eseri Devlet'te kurduğu cümleler, karşılıklı konuşmalar ise sanki TV programı yahut gazetelerde karşımıza çıkıyor gibi. İdrak edilememiş demokrasinin despotizme dönüşeceğini söyleyen Platon'a göre devlet işleri içten gelen bir sevgi, edep ve kâmil akıl ile yürütülmezse o sistemin son çöküş ve yok oluştur.

- Ve sanırım, yoksullar zafer kazanarak diğer grubun bazılarını öldürüp bazılarını da ülke dışına sürünce ve vatandaşların geri kalanına hem vatandaşlıkta hem de devlet görevinde eşit bir pay verince - devlet görevlerinin birçoğuna kura ile atama yapılır, demokrasi kurulmuş olur. - Evet, dedi, demokrasinin kuruluşu böyle olur, ya silah gücüyle kurulur ya da gruplardan birinin geri çekilmesiyle sonuçlanan korkutmayla ya da dayatmayla.