#selenoid

Bu yazı bir nasıl yapılır yazısından ziyade küçük tamiratların bünyeye kattığı başarmışlık hissi ile ilgili olacak. 16 yaşında bir arabam var. 2,5 yıldır kullanıyorum. Motor ve güvenlik haricinde hiçbir şeyine dikkat etmediğim için ufak ufak sorunlar çıkartmaya başladı. Bunlardan biri de -tam olarak ne zaman başladı bilemiyoruz ama- bozuk kalorifer musluğu. Sanırım ilk belirtileri Ağustos ayında ortaya çıktı ama bi şekilde kendi kendine düzeldiği için oralı olmadım. Asıl olay kış gelince başladı. 

Ben ufacık bir selenoid vananın sürüş konforuna bu kadar etki edebileceğini inanın tahmin etmezdim. Bir sabah eşimle birlikte uzun yola çıkınca öğrenmiş oldum. İşin fenası yapacak hiçbir şeyiniz yok. Özellikle gece yolculuk yapmak gerçekten zulüm. Neyse ben inat ettim ve sanayiye gitmek yerine kendim çözmek istedim. Çünkü bu arıza olsa olsa termostatın çalışmaması yüzündendi. 

Bu modelin kronik sayılabilecek nadir sorunlarından biri, sıcaklık kontrol kartındaki bir mosfet’in yanması. Benim de ilk şüphelendiğim parça oydu. Fakat yine de (babamın da tavsiyesiyle) önce kalorifer musluklarını kontrol ederek hatayı aramaya başladım. Klima musluğuna 12V gerilim gelirken kalorifer musluğuna bağlanan konektör mutlak 0V gerilim seviyesine iyice alışmış, dünyayı umursamadan yerinde duruyordu. Ben de bu musluğa dışarıdan 12V vererek sıcak suyun geçip geçmediğini kontrol ettim. Su geçmiyordu ama sorunun vanada olup olmadığından hala emin değildim. Çünkü görmediğim/bilmediğim başka bir şey de içeriye giden havanın ısınmasını sağlayan mekanizmayı engelliyor olabilirdi. 

Yukarıdaki şüphem yüzünden sıcaklık kontrol kartını söktüm ve inceledim. İlgili mosfet nispet yaparcasına sapasağlam görünüyordu. Sıcaklığı ayarlayan potansiyometreyi ölçtüm. O da sağlamdı. Peki dedim. O zaman ya musluğa enerji gitmiyor ya da musluğun kendisi bozuk. Aracın elektrik diyagramında bu vananın bir sigortaya bağlantısı olmadığını buldum. Yani direk kontrol kartına bağlıydı. O zaman kablo kopmuş veya kartın başka bir yeri bozulmuş olabilirdi. Karta enerji gelip gelmediğini kontrol etmek gerekiyordu.

Sıcaklık kontrol kartını arabadaki yuvasına oturtmadan sadece konektörlerini bağlayarak bir kaç noktadan gerilim ölçtüm. Kartta enerji vardı. Acaba başka bir temassızlık mı var diye düşünürken musluğa gelen konektörden tekrar gerilim ölçtüm ve 12V değerini gördüm. Daha önce birkaç kez ölçüp her defasında sanki akünün toprak noktasıymış gibi 0V ölçtüğüm konektör bu sefer enerjiliydi. O anda jeton düştü. Sıcaklık kontrol kartındaki potansiyometreyi test ederken aslında kontrol kartını farketmeden soğuğa ayarlamışım. Bu ne demek? Vana bozukmuş.

Selenoid vanaların yapısı çok basittir. İçi boş silindir etrafına sarılmış bakır tel ve o silindirin içindeki metal bir parçadan oluşur. O bakır telden akım geçerse içindeki metal hareket eder ve vanaya bağlanış pozisyonuna göre ya vanayı açar ya da kapatır. Enerji kesilirse de tam tersi hareket yapar. Yani kolay kolay bozulmaz, bozulursa da tamir edilmez. 

Yukarıdaki meseleyi bildiğim halde bir umut (işin ucunda 100 lira masraf ve tamir edememenin verdiği kötü his var) musluğu yerinden söktüm. Sonra musluğun elektriksel kısmını sökebildiğim kadar söküp incelemeye başladım. Bakır tel kopmamış sapasağlam duruyor fakat içindeki metal paslanmış, kireçle kaplanmış garip bir şey olmuş. Parçayı zımparaladım. Erişebildiğim yerlerdeki tortuyu kiri vs. wd40 ve zımpara yardımıyla temizledim. Sanırım musluğun arabadaki pozisyonu nedeniyle o metalin olduğu bölüme olması gerekenden fazla miktarda su girmiş (ya da su çıkmamış kalmış orada) ve o metalin ileri-geri hareket etmesini engelleyecek kadar kir, pas ve tortu birikmesine neden olmuş. Zımparaladıktan sonra musluğu tekrar toparladım ve 12V ile test ettim. Duymayı pek beklemediğim o sesi, selenoid vana sesini duydum. Bir umut diye giriştiğim iş sayesinde parçayı tamir etmiştim!