#schaahoren

Voetvissen

Wanneer bij eb het water langs de Franse Atlantische kust zich terugtrekt, trekken de Fransen er op uit. Bepakt en bezakt met netten, manden, harken, schepjes en rubberen kaplaarzen dan wel waterbestendige sandalen snellen ze richting het strand. Bij laag water is het namelijk tijd voor pêche á pied! Op de drooggevallen zeebodem scharrelen de Fransen hun kostje bij elkaar. Krab, garnaal, slak en schelp of beter gezegd alles wat smaakt gaat mee voor het diner. Als ik er een tref, doorgaans tijdens mijn zomervakantie, neem ik graag een kijkje bij zo’n Franse voetvisser.

Een met zeepokken begroeide schaalhoren (Patella vulgata) uit Jard-sur-Mer.

Eetbaar

Dat wulken, alikruiken, kokkels, tapijtschelpen, oesters en mossels bij de Fransen op het menu staan, wordt bij het betreden van een Frans strand vaak al duidelijk. Bij de meeste strandopgangen staat namelijk een bord met daarop de spelregels van het voetvissen en de minimummaat van de bovengenoemde soorten. Dat de Fransen nog veel meer nassen, leer je vervolgens van de voetvissers zelf. Zo stond ik juli 2011 vol verbazing te kijken naar een Fransman die schaalhorens van het drooggevallen rotsplateau oogstte. Blijkbaar was mijn opengevallen bek de man niet ontgaan, want voor ik het wist, stelde hij mij met een trots gebaar voor een culinaire uitdaging. Ik mocht (lees moest) er een proeven. Rauw!

De schaalhoren in Nederland

Nu kan ik een heel verhaal over de smaak van de schaalhoren gaan houden of uitweiden over de risico’s van het consumeren van rauwe schelpen -een schelpdiervergiftiging is zo opgelopen- maar dat is niet de bedoeling. Waar ik met dit schrijven naartoe wil, is een fossiele Patella vulgata die ik onlangs op de Zandmotor vond. Gewoon om even te showen.

Een schaalhoren die ik 13-09-2021 op de zandmotor vond.

In Nederland is de schaalhoren vrij zeldzaam. Je vind ze dus niet zomaar op onze stranden. Onze kust is namelijk niet geschikt voor de slak. Veel te veel zand. De puntkokkel (zo kan je hem ook noemen) hecht namelijk aan een stevige ondergrond. Dat biedt hem bescherming en bovendien een prima oppervlak om te begrazen. Het beest voedt zich namelijk met de algen die op de rotsen groeien. Met zijn ultraharde rasptong (radula), schraapt deze buikpotige zijn kostje bij elkaar: pâturer á pied.

Wie in Nederland toch op zoek wil naar schaalhorens, om welke reden dan ook kan het best naar een van onze waterwerken. Met name die in Zeeland. Deze kunstmatige rotspartijen vormen namelijk kleine biotopen waar de schaalhoren wel uit de voet kan. Wat ook kan, maar dan betreft het wel de schelp zonder het dier, is aangespoelde riem- en andere bruinwieren in de gaten houden. Sommige wieren gebruiken de schaalhoren namelijk om zich aan vast te hechten. Wanneer de schaalhoren om welke reden dan ook losraakt van zijn ondergrond kunnen de wieren deze met de stroom mee over grote afstanden transporteren. Zo komen Atlantische schaalhoren ook bij ons terecht.

Fossiel

Waar de schaalhoren die ik vond vandaan komt, durf ik niet te zeggen. Maar in ieder geval niet van een waterwerk. Gezien de conservering en vindplaats is dat onmogelijk. De schelp is namelijk fossiel en zo goed als zeker afkomstig uit het Laat Pleistoceen of Vroeg Holoceen.

De door mij gevonden schelp heet duidelijk een fossiele conservering.

Het zou dus best kunnen dat de door mij gevonden schaalhoren in lang vervlogen tijden door een wier naar hier is gebracht. Wie weet wel van ergens aan de andere kant van het Kanaal. Is het misschien een Franse.