Overheden, stichtingen, verenigingen en semi-publieke instellingen zijn ineffectiever en inefficienter dan sociale ondernemernemingen. Er wordt wel eens een tegenstelling gecreëerd tussen overheid, non-profits en sociale ondernemingen. Deze tegenstelling is echter vaak gebaseerd op anekdotes, zonder enig empirisch bewijs.

Het maatschappelijk middenvelden in Nederland is een van de drukstbezette van de wereld; met naar schatting 160.000 stichtingen, 110.000 verenigingen en meer dan 3000 quasi non-gouvernementele organisaties (quango’s), zoals woningbouwcorporaties, zorginstellingen en onderwijsinstellingen. Quango’s worden in meer of mindere mate door de overheid bestuurd en gefinancierd en ook wel semi-publieke instellingen genoemd. In toenemende mate, naar Angelsaksisch voorbeeld, wordt sociaal ondernemerschap geroemd als middel om te voorzien in publieke behoeften.

Veel mensen in het maatschappelijk middenveld in Nederland zijn vol van sociaal ondernemerschap, omdat sociale impact via een businessmodel wordt gegenereerd. De inkomsten kunnen ideaal gesproken en in gevallen zorgen dat de organisatie zichzelf op langere termijn kan onderhouden. Verder heeft de ondernemer een prikkel om kosten te beperken, omdat de ondernemer zelf verdiend aan succes en kosten beperkt om concurrentie voor te blijven.

Op dit moment het niet meer dan een mooie belofte: er zijn relatief weinig voorbeelden, het is relatief kleinschalig, met relatief weinig bewezen impact om te spreken van een succes. Maar zelfs al zou sociaal ondernemerschap zijn belofte waarmaken; dan nog kan overbeidsbeleid in bepaalde contexten effectiever zijn, en is het niet noodzakelijk tegengesteld aan sociaal ondernemerschap:

Overheidsbeleid en ondernemerschap kan elkaar aanvullen; zowel qua missie, denk bijvoorbeeld aan een rijschool voor elektrisch autorijden en belasting op uitlaat gassen; als qua organisatie, denk bijvoorbeeld aan het persoonsgebonden budget en kleinschalige zorg ondernemers

Overheidsinstrumenten kunnen effectiever zijn, omdat ze op een grotere schaal kunnen worden toegepast, en juridisch afdwingnaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan externaliteiten belasting, waarbij milieukosten belasting wordt geheven op producten. Bovendien is overheidsbeleid ideaal gesproken legitiem, omdat het voortkomt uit een democratisch proces.

Evenzo is het niet vanzelfsprekend dat quango’s en non-profits persé ineffectiever en inefficiënter zijn dan sociale ondernemingen. Het zou kunnen dat een verenigingsvorm het meest geschikt is voor een lokale sportvereniging, een stichting het beste past bij een fondswervende instelling, zoals de Nier Stichting, of een publieke taak het beste wordt vervuld door een quango, zoals het RIVM.  

 Een sociale economie moet draaien om waarde voor mens en milieu; de manier waarop dat wordt gerealiseerd is hieraan ondergeschikt. Een sociale onderneming is op dit moment een veelbelovend middel, maar zeker niet en wellicht nooit, het middel. De volgende vraag is in dit licht relevant: