#mildam

In het werk van Tineke Noordzij is beweging belangrijk. De dynamiek van de dans vooral. Eerst een snelle opzet in potlood, waarna het rap wordt ingekleurd. Te snel eigenlijk om te beklijven. Het penseel lijkt zo vlug over het papier te gaan dat niet alle delen worden bereikt. In de aquareltechniek hoeft dat ook niet. Is het zelfs aangenamer om de papieren huid onbedekt te laten. Maar Noordzij vult te weinig aan en laat teveel open. Mooier was om enkel het potlood te gebruiken en het penseel in het etui te laten. Want de kracht van de beweging zit in de frivole hulplijnen. Daar is de actie puur. Door de vlekken kleur valt het juist stil, is het gebroken dat ene moment. De door elkaar waaierende kleuren suggereren wel beweging, maar het maakt van de pittige abstractie weer een dode realiteit.

Worden dan de tekenlijnen weggelaten en moeten de kleurvlekken de sfeer zelf bouwen, dan wordt de levendigheid benadrukt. Dan opeens zit de vaart er weer in. Maar werkt Noordzij toch teveel in de compositie door om een waarheid vast te houden. Door juist het penseel te laten zwieren, zodat de verf over het papier kan stromen, kan het werk meer kracht hebben. In de vingers van Tineke Noordzij dient er een voorstelling te zijn, maar de bevroren beweging is niet te vatten. De dans van de tango is vurig en opzwepend, er is een duidelijke cadans en een afgemeten maat. Heerlijk om dat in beeld uit te werken, terwijl het paar over de vloer paradeert. Noordzij wordt veel gevraagd om als kunstenaar die dansparen vast te leggen. Maar de warmte die ik voel bij deze muziek en dat ritme, klinkt niet door in dit werk. Het laat me koud.

Voor deze tentoonstelling in Galerie Mildam is haar gevraagd om rustieke plekken in Oranjewoud te verbeelden. In deze composities zit de beweging in de lagen verf. Teveel lagen echter om de techniek te typeren. De werken zijn onrustig, dit kan goed zijn voor de uitbeelding van het landschap en het bosgezicht. Maar in de portretten van landhuizen is dit geen goede keuze en geeft een rommelig aanzien. Architectuur verdient meer aandacht. De ramen klapperen hier in de sponning, deuren hangen daar scheef en het waterpas is er kwijt geraakt. Een kerkje kan dat aan, omdat er meer steen dan raam in is. Maar eigenlijk is deze opzet van Noordzij door haar in een te klein kader gezet. Zal het werk meer aanspreken wanneer de vellen papier grote zijn en de kunstenaar een breder verfgebaar laat zien. En wanneer er minder tinten in  eenzelfde omgeving worden gebruikt. Soms valt het licht letterlijk door de bomen en zie ik door de bomen het bos niet meer. Door de overmatige beweging kan ik het onderwerp niet duiden.

Maar dan opeens is er een verrassing in deze expositie. Om een hoekje is een meer dan interessante compositie gehangen. De landschappelijke verbeelding, waarbij delen uit tijdschriften en stukken uit eerdere werkstukken zijn geknipt en gescheurd en in een collagetechniek zijn verwerkt, getuigt van een creatieve geest. In deze creatie is Noordzij naar mijn mening meer artistiek en inventief met de kunsten bezig. Haar website laat ook juweeltjes in deze stijl zien. Daar word ik warm van!

Er is te leven bij en veel te beleven in de bouwwerken van Tjabel Klok. Uit plakken gebakken klei, dat tot keramiek verhit, bouwt hij muren om torens te vormen. Mysterieuze bouwsels die niet gebruikt lijken, wel een likje verf kunnen gebruiken en meestentijds de wereld buiten sluiten. En wanneer zich dan een raam opent of een poort zich ontsluit kan de emotie binnen glippen. De ingang is namelijk letterlijk te zoeken, figuurlijk is de kijker ernaar allang binnen.

De bezoeker van Galerie It Alde Tsjerkje, waar Tjabel Klok op dit moment exposeert, sluit zich met het werk af in de beleving om de ervaring van de vormgegeven fantasie ten volle te kunnen benutten. Want bij gesloten ramen en dichte deuren wordt je nieuwsgierig naar hetgeen daarbinnen tussen de muren gebeurd. Nog meer wekt het de interesse dan dat er openingen zijn waardoor ongehinderd in het binnenste gekeken kan worden.

Op het balkon van het hoogste bouwwerk kun je zomaar Rapunzel verwachten, die haar lange haarlokken over de rand gooit om zich door de prins te laten redden. Je hoort haar gezang aanzwellen, maar dat kunnen ook de stemmen zijn die van buiten het kerkje door de open deur naar binnen galmen. Er komt veel verhaal naar boven bij het zien van deze bijzondere objecten.

Water tot wijn

Minder tot de verbeelding sprekend zijn de gebruiksvoorwerpen van Klok. Met zijn vakmanschap weet hij toch tot orthodox gevormde en bewerkte bekers, schalen en vazen te komen. Aardige elementen, in de zin van dat ze uit aarde gevormd zijn. Werelds, vanuit de aarde voor de wereld gemaakt. De landschappelijk abstracte beeltenis in de bolling van de voorwerpen is meegebakken, terwijl een kunstmatig craquelé tot de verbeelding spreekt. Het glazuur licht de matte kleuren op, de raku-techniek zorgt voor  de haarscheuren.

De schildering is qua vorm en inhoud te sturen, maar het resultaat is ook voor de maker steeds weer een verrassing. Het maakt unica mogelijk, maar Klok weet na jarenlange ervaring wel wat hitte met het materiaal doet. Hij brengt veel variatie aan in en op het thema. Diverse vormen met eenzelfde uitstraling en hetzelfde karakter, terwijl het alle eenlingen zijn.

Op ieder potje past een dekseltje, hoewel niet iedere afsluiter gelijk is. Klok duwt in de natte materie een kiezelsteen, die meebakt in de oven en zodoende de knop vormt om het deksel te lichten. Zo heeft iedere pot, mits met dop, een eigen dimensie aan het eigenzinnige karakter mee gekregen.

Kortom, het keramiek van Tjabel Klok klinkt als de spreekwoordelijke klok. Het klopt allemaal en is esthetisch goed in vorm. De eenheid van kunst en vorm is juist in evenwicht. Toegepaste kunst, dat goed verkoopbaar is. Kunstzinnige drager van een bos bloemen, enkele losse vruchten of gewoon om in alle eenvoud mooi te zijn. In de bekers wordt water welhaast tot wijn.

De klei objecten van Jayanne Reddy lijken een persoonlijk karakter te hebben. In It Alde Tsjerkje in Mildam laat ze tot 5 oktober vooral fraai gevormde klokmodellen zien. Maar ze schijnt ook haar kunststukje te doen met bijvoorbeeld vogelhuisjes. Het aardewerk krijgt in haar vingers details, waardoor de aard van het keramiek een andere is dan de wijzers van de klok erop doen vermoeden. Die wijzers staan steeds op het uur van 10 over 10 en glimmen dus altijd met een lach. Het onderwerp als gebruiksvoorwerp probeert te leven met een knipoog.

De volumineuze opzet beleeft een ruimtelijk effect. De vlakken van de doosvormen zijn uni getint met afwijkende niet transparante kleurstellingen. In verhouding van het formaat zijn deze vlakken echter groot en doods, dicht en op een enkele opening na gesloten. Ondanks de eerste vrolijke kennismaking blijken de objecten in zichzelf gekeerd en maken nauwelijks contact met de kijker. Aardige ingevingen, veel variatie op hetzelfde thema, om de schoorsteenmantel mee op te fleuren. Maar minder sprekend als beeldend kunstvoorwerp.

Een klok op horlogeformaat zou in de idee van Reddy meer tot de verbeelding spreken. Immers is ze dan gedwongen de wanden te minimaliseren, waardoor een speels effect zal ontstaan. Deze pendules en tafelklokken missen node een bepaalde levendigheid. Terwijl de hangklok wel meer een speelse inslag heeft, krijgt de koekoek er geen uitweg. De wanden zijn te dicht om in gedachten met de objecten in dialoog te kunnen gaan. En dat is toch een voorwaarde om ze op waarde te schatten. Nu blijven het enkel handvaardig kundig gevormde hebbedingen zonder ziel. De hartvormige klok op gestapelde kiezels is dan weer de welkome variatie op het welhaast uitgekauwde thema.

Die hartvorm sluit aan bij de houten wandborden waarop de “hearts” ordelijk zijn vast gezet. Wit in het gelid met een rood dan wel goud gekleurde dwarsligger. Ook zijn hartjes, eventueel versiert met tekst, los te koop bij het Jays Clays atelier. Verder tekent Jayanne naïef het madonnaportret in een kleitablet en nam ze voor deze expositie een hoge tot de rand gesloten koffiepot mee.

Kortom gesteld heeft dit aardewerk een opgeruimd karakter, maar is het weinig toegankelijk en spreekt nauwelijks aan. Het is speels creatief, maar staat er zonder emotie zonderling bij. Het schreeuwt erom zich te laten open werken, maar telkens blijft de maker braaf bij haar leest. Nergens durft ze haar ziel erin te leggen om de objecten aldus verkoopbaar te houden.

Het rode hart in het logo op het visitekaartje is zwart onderstreept: Jayanne Reddy wil wel dat haar werk ziel heeft, maar in deze opstelling als in Mildam heeft deze dat niet. Hoewel de portfolio op haar website anders doet vermoeden, lijkt deze vormgeefster nog niet “ready” voor het echte werk.