#michelzevaco

Note : 1 chat.

İlk kitabı anlatırken konudan ziyade Pardayan’ın kişisel özelliklerinin üzerinde durmuştum. Şimdi de artık biraz romanın konusundan bahsedeyim. Birinci ciltte Pardayan ve babası ile tanıştık. Pardayan için en doğru tanım yine kitabın içinde kullanılan “otsuz ocaksız bir şövalye” tanımıdır. Babası kendini çok iyi yetiştirmiş, iyi silahşor ve kuvvetli bir yiğit haline getirmiştir. Baba şehir hayatından sıkılıp Paris’i terk edince oğul Pardayan bir otel odasında, otelciye borçla yaşayan bir genç olarak Paris sokaklarını beş parasız bir halde arşınlamaktadır. Babasının nasihatlerini birinci cildin tanıtımında vermiştim. Fakat dostumuz bu nasihatlere fazla itibar etmemiş yine yardım isteyenlerin imdadına koşmuş, insanlara itimat etmiş ve nihayet galeyana gelmiş halkın elinden iki tane kadını kurtarmıştır. Bu iki kadını kurtarması da Pardayan’ın hayatının dönüm noktası haline gelir zira kurtardığı kadınlardan birisi Navarre Kraliçesi’dir ve o sıralar Fransa’da yaşanan Katolik-Protestan geriliminde Protestan tarafı temsil etmektedir. Kahramanımız, daha önce de kendi ağzından aktardığımız gibi “insanlık dinine inanan” birisi olarak mezhep ayrımı gözetmeksizin yardıma ihtiyacı olanlara koşan bir kişiliktir. Aşık olduğu kıza kavuşmak için çeşitli badireler atlatır, hapishanelere düşer ve inanılmaz maceralarla kurtulur. Onlarca kişiyle kavga etmek zorunda kalır yine aynı şekilde kendisini kurtarmayı bilir. Kader kahramanımızı ve babasını yani Pardayanları 1572 Ağustosunda yaşanacak olan Sen Barthelemy katliamına doğru sürükleyecektir. Kitabın iskeletini oluşturan konulardan birisi de bu katliam gecesine doğru yaklaşırken zamanın Fransa kralı 9. Charles’in annesi Catherine de Medici ve diğer bazı Katolik asilzadelerin entrikalarıdır. Dostumuz birçok planı bozarsa da katliama engel olamaz ve tarihlerin de yazdığı gibi o gece on binlerce Protestan hunharca katledilir. Pardayan babasını da aynı gece kaybeder. Elimdeki kitap 1960 yılında Güven Yayınları tarafından yapılan baskı. İlk cildi Baskan Yayınlarından okumuştum, ikinci cildi Baskan’dan bulamadığım için resmini gördüğünüz kitabı okudum. Bu kitapta özel adlar okunduğu gibi yazılmış, Cemil Cahit Cem Türkçeye kazandırmış. Daha önce söylediğim gibi iki cilt bir macera olduğu için birinci macera bu kitapla birlikte sona eriyor. Ruhun şad olsun Michel Zevaco. Read the full article

Kitap Michel Zevaco tarafından geçtiğimiz yüzyılın başlarında gazetede tefrika olarak yayınlanmış. Tefrika olmasının kolay okunurluk açısından avantajlı olduğunu düşünüyorum. Ağdalı cümleler, uzun tasvirler yok. Aksiyon asla bitmiyor. On ciltlik eserin her iki cildi bir macera olmak üzere beş maceradan oluşuyor tüm eser. Birinci cilt baba Pardayan ve oğul Pardayan’ın maceralarını içeriyor. Bizim esas kahramanımız oğul olan Jean de Pardaillan. Bu arada belirtmem gerekiyor, değişik basımlarda isimler değişik şekillerde kullanılmış. Fransızca aslı Les Pardaillan. İsimlerin sadece Türkçe okunuşlarıyla yazıldığı baskılarını da okudum Fransızca olanlarını da. Bu elimdeki birinci cilt Baskan Yayınları tarafından basılmış. Murad Sertoğlu çevirisi. Şimdi kitaptan (birinci ciltten) yaptığım alıntılarla Pardayan’ın nasıl bir kişi olduğunu anlatayım: “Tehlike meselesine gelince, bu benim için önemsiz bir şeydir. Dünyada hiç kimseden korkum yoktur." Tehlike, kahramanımız için basit bir meseledir. Kendini tehlikeye atmaktan asla sakınmaz. Cesaret en temel özelliklerinden birisidir. Saymayı bitirdiğim zaman Yunan tanrısı benzeri bir tiple karşılaşacağız sanırım. "Size oğlumu, Şövalye Jean de Pardaillan'ı ve kendimi, Henri de Pardaillan'ı takdim ederim. Silâhşoruz. Kılıçlarımızdan başka bir şeyimiz yoktur ve bu andan itibaren bu kılıçları, hayatımızla birlikte emrinize vermiş bulunuyoruz," dedi. Kutsal bir gaye uğuruna ya da dostluk uğruna ya da insanlık uğuruna kılıcını kınından çıkarır ve gerçekten hayatını ortaya koyarak savaşır. Yukarıdaki cümle mal varlığını da ifade ediyor aynı zamanda. Pardayan asla cebinde beş kuruşu olan biri insan değildir, olmamıştır da. Dünya malına zerre kadar ehemmiyet vermez. Cebine üç kuruş para girse bunu anında birileri ile paylaşır. Çoğunlukla tüm parasını tek bir yoksula verir, kapı kapı dolaşıp üçer kuruşluk sadakalar da vermez. Birisi gelip ihtiyacını beyan ettiği anda tüm para uçmuştur. Para aşkının olmadığı gibi makam-mevki aşkı da yoktur. Bunu ilerleyen ciltlerde daha net anlatmış zaten yazar. “Ondan sonra mektup elinden düştü ve şövalye gözyaşlarını tutamayarak ağlamaya başladı.” Şövalye, aynı zamanda oldukça duygusal bir tiptir. Bir anda bakmışsınız ağlamaya başlamış. Bütün hareketlerini duygularına göre belirleyen bir insan için normal bir eğilim. Acıklı bir olay gördü müydü şövalyeyi tutabilene aşk olsun. Harekete geçmeden önce bir bakmışsınız hüngür hüngür ağlıyor. "Doğrusu, babamı çok severim. Annemi hiç bilmem... Çünkü onu hiç görmedim. Babam bana küçükken baktı. Beni savaşlara götürdü. Kılıcıyla beni kaç defa korudu... Açık yerlerde yattığımız zamanlar, üşümeyeyim diye her zaman mantosunu bana verdi. Birçok defa bana yiyecek verir: 'Sen ye, ben kendime ayırdım; sonra yiyeceğim,' derdi. Hâlbuki torbasını aradığım halde yenecek hiçbir şey bulamazdım. Bütün bunları anladığınızı zannediyorum. Bunun için babamı çok severim. Çünkü yeryüzünde ondan başka beni seven ve düşünen tek bir kişinin bulunmadığını bilirim." Babası da kendisini böyle yetiştirmiş. Gerçi farklı nasihatler veriyor bu ciltte sık sık ama yine de iyilikten kendisini alamıyor. Yeri gelmişken babasının oğluna verdiği fakat kendinin bile inanmadığı hiçbir zaman da tutulmayan nasihatler şöyle: “Şimdi beni dinle..." "Dinliyorum babacığım." "Evvela erkeklere inanma... Bir kimseyi suda boğulurken görürsen hemen oradan uzaklaş. Bir sokak köşesinde hırsızların ve cânilerin bir adama saldırdıklarını görürsen hemen başka yola sap... Bir adam sana, ben senin dostunum, derse ona senden nasıl bir fenalık istediğini sor... Sana bir adam, iyilik yapmak isterse hemen zırhlı gömleğini giyin... Eğer seni biri imdada çağırırsa kulaklarını tıka... İşte sana öğütlerim... Bunları unutmayacağına yemin ediyor musun?.." "Ediyorum..." "Kadınlara gelince, onlara da hiç inanma! En güzel görünen, en iyi görünen kadınlar bile yalancı ve hilekârdırlar. Boynuna dolanacak olan kollar, en zayıf anında seni boğmaya kalkışacaktır. Bunu katiyen unutmaman lazımdır... Onun için sen de hiçbir kadına gönlünü kaptırma... Onlardan daima uzak yaşa... Bunu vaat ediyor musun?" "Vaat ediyorum!" "Sana Giboulee'yi bırakıyorum. Bu kılıç senin en çok güvenebileceğin dostun olacaktır. Ondan başka hiç kimseye itimat etme..." "Etmeyeceğim!" "O halde rahat rahat sana veda edebilirim." "Yolun açık olsun babacığım!" Gördüğünüz gibi gayet esprili bir yanı da var hem baba hem de oğul Pardayanlar’ın. Baba inanmasa da oğlunu tehlikelerden korumak için bu tür nasihatleri veriyor. Kitabın bir yerinde şöyle dediğini işiteceksiniz: “Ah, şu gencin, ötekinin, berikinin yardımına koşmaktan vazgeçeceğini bilsem sağ kolumu feda ederim. Ah şu gençlik delilikleri." “Çarpışmalar son derece vahşice oluyordu. Pardaillan'lar âdeta masallardaki devler gibi çarpışıyorlardı. Yeniden iki askerin kılıcı kırıldı. Üç kişi daha yaralanarak yere yuvarlandı. Diğerleri canlarını kurtarmak için nefes nefese birkaç adım gerilediler. Pardaillan'lar bu saldırıyı da püskürtmüşlerdi. Fakat onlar da vücutlarının birçok yerinden irili ufaklı yaralar almışlardı. Bu yüzden vücutları kan içinde kalmış ve sarf ettikleri büyük gayret sonunda hâlsiz düşmüşlerdi.” En önemli özelliği atlayacaktım az daha. Pardayan hakikaten Yunan tanrıları kadar güçlü bir karakterdir. Onun için yenilgi diye bir şey söz konusu olamaz. Kitap boyunca asla yenilmez, maceralar yüz cilt bile devam edecek olsa Pardayan’ın yenilme ihtimali olmayacaktı. Çok kuvvetlidir, ondan daha kuvvetli bir insanın yeryüzünde var olması ihtimali yoktur. Kılıcı çok iyi kullanır ve kendinden iyi kılıç kullanabilecek bir babayiğit de asla var olmamıştır. Biraz gerçeküstü bir görüntüsü olsa da kitabı ve kahramanı değerli kılan ayrıntılardan birisi de bu yenilmezliktir. “Pardaillan bunu yapamayacağını biliyordu. Krala karşı özel bir sempatisi yoktu. Daha doğrusu IX. Charles'ın kral olup olmaması kendisini zerre kadar ilgilendirmiyordu. Onu en çok hayrete düşüren şey: Cosseins, Guitalens, de Tavannes, Mareşal Montmorency gibi para ve mevkilerini IX. Charles'a borçlu olan kimselerin şimdi nasıl olup da Kralın aleyhine birleşmiş olmaları, ona ihanet ederek kendisini devirmeye çalışmalarıydı. Bu ne ahlâksızlık, bu ne utanmazlıktı?.. Onları ele vermeye gelince, Pardaillan bunu bir an bile düşünemiyordu. O, asla böyle bir işi yapacak yaratılışta bir adam değildi.” Haksızlığa tahammülü yoktur. Bunlara göz yumma ihtimali olmadığı gibi gammazlık gibi bir özelliği de yoktur. Bir haksızlığı gördüğü anda onu gidermek için uğraşır ve bunu başarır da. Konu bir ordunun karşısına tek başına dikilmeye vardığında dahi vazgeçmez, gözünü budaktan sakınmaz. Şikâyet de etmez. Kimseyi kimseye gammazlamaz. Bu işler bittikten sonra Navarre Kraliçesi: "Siz de Protestan mısınız?" diye sordu. "Ben insanlık dinindenim. İşte hepsi bu kadar..." İnsanlık dinine mensuptur. Dini taassubu yoktur. İnsanları fikirlerine ve yaşayışlarına göre yargılamaz. Kimsenin dini nedir, geliri ne kadardır, mevkii nedir diye bakmaz. Bir dilenciye de aynı şekilde yaklaşır bir prense de. Evet, alıntılarım bu cilt için bu kadardı. Pardayan’ın neden sevdiğimi anlatabilmişimdir sanıyorum. Erdemlerin umursanmadığı bir dünyada –ki ben bu umursanmamanın yeni bir şey olduğuna inanmıyorum insanlık var oldu beri erdemler, insanın bencilliğinin gerisindendir- Pardayan her hal ve tavrıyla doğru insanın özelliklerini taşır. Asla yalan söylemez, hile yapmaz, adam satmaz, gözünü budaktan esirgemez. Gerçek bir üst insandır. Read the full article

Zevaco aslında taklitçi bir yazar. Ecel Köprüsü ve Venedik Âşıkları kitaplarında mesela, aşikâr bir Monte Kristo taklidi var. Belki diğer romanları da öyle. Taklitçi belki biraz abartı oldu. Hangi romancı taklitçi değil ki. Hangi yazar yüzde yüz özgün olduğunu iddia edebilir ki? Orhan Pamuk “Yeni Hayat”‘ı yazarken Oğuz Atay’dan etkilenmediğini iddia edebilir mi? Zevaco da etkilenmiş biraz işte. Belki bu etkilenmeleri, belki Dostoyevski gibi bir odayı elli sayfa anlatmaması, Proust gibi okuyucuyu çileden çıkarmaması, belki diğer yazarlar gibi olmaması onun edebiyat büyüklerinin arasına girmesine engel olmuştur. Zaten Pardayanlar yazarını çok çok aşmış kitaplar. Ve insanlar halen ikiye ayrılıyorlar Ahmet Altan’ın dediği gibi. Pardayanlar’ı okumuş olanlar ve okumamış olanlar. Pardayanlar nobel ödülleri almış, tarihlere geçmiş, ellerden düşmemiş, derslerde işlenmiş kitaplardan çok farklıdır. Bir edebiyat kitabında bir parçasının yayınlanması yerine üniversitede ders olarak okutulmaya değerdir. Zira içeriği size zaman geçirtmekten ziyade sizi düşündürtmeye yöneliktir. İyi olmak, doğru olmak, güçlünün değil de zayıfın yanında olmak, dünya varlığına önem vermemek, maddeci değil de manacı olmak, kendine güvenmek, gözünü budaktan sakınmamak, sonucunu bile bile doğru bildiğinden şaşmamak gibi duyguları verir kitap ilk satırından son satırına. "Başenkizitör birdenbire sordu:- Nasıl oluyor da siz kıymette bir adam şövalye ünvanından başka bir şeye sahip bulunmuyor ve otsuz ocaksız fakir bir asilzade halinde kalıyor?Pardayyan omuz silkti- Beni Kont dö Marjansi tayin etmişlerdi… Bu kontluğun toprağını ve gelirini bana vermişlerdi…Reddettim. Bir melek bana bütün servetini bırakmıştı. Bir meteliğini bile almadan hepsini fakirlere bahşettim…- Peki nasıl oluyor da sizin gibibir savaş adamı, basit bir sergüzeştçi halinde kalıyor?- Kral üçüncü Hanri’nin başkomutanlığını vermek istediler… Reddettim!- O halde nasıl oluyor da siz kıymette bir diplomat, sadece böyle ehemmiyetsiz ve kıymetsiz bir vazife almış bulunuyor?- Navar Kralı Hanri, beni birinci nazırlığa tayin etmeğe kalktı. Reddettim!Espinoza bir an düşünür gibi göründü. içinden : ” Verdiği her cevap balyoz darbesi gibi…Şimdi ben de onun gibi balyoz darbeleriyle konuşayım!” diye düşündü ve birdenbire:- Çok iyi etmişsiniz ! dedi. Kıymetinizden aşağı olan ünvan ve vazifeleri kabul etmemekle çok iyi etmişsiniz.Pardayyan şaşkın gözlerle baktı:- Yanılıyorsunuz mösyö! Bana verilen ünvanlar da, vazifeler de benim gibi fakir bir sergüzeştin hayalini kurabileceği ünvan ve vazifelerden çok üstün şeylerdi.Pardayyan yalancı bir tevazu komedisi oynamıyordu. Düşündüğü gibi söylüyordu. Kendisine verilen ünvan ve işlerin liyakatından çok üstün olduğundan emindi. Kendine kıymet vermezdi. Fakat Espinoza da Pardayyan kadar güçlü, kurnaz diplomat bir adamın bu kadar mahcup ve kendini beğenmez bir tabiate sahip olduğunu bilemezdi. Mütereddit, yavaş ve hesaplı bir tavırla söze başlayarak:- Size Grandük ünvanı ve Hindistan varidatından yılda on bin düka altını ile birlikte brinci derece bir devlet idaresi, askeri ve idari tam salahiyetle birlikte kral vekilliği teklif ediyorum… dedi. Ayrıca sarayınızın idaresi için yılda yirmi bin dükalık bir maaş alacak ve sekiz ispanyol kadırgasının amiralliği ile İspanya altın pösteki şövalye nişaniyle şereflendirileceksiniz… Bu şartlar sizce kafi mi?Pardayyan :- Bu, dedi, sizin benden isteyeceğiniz işe göre değişir.Espinoza:- Bir cümle ile, dedi, kılıcınızı kutlu bir gayenin hizmetine koyacaksınız.Şövalye gayet sakin:- Mösyö, dedi. Dünyada asil ve doğru bir gaye hizmetine kılıç koymayacak şövalye tasavvur edemem. Böyle bir iş için sadece şeref ve insanlık duygularına hitap etmek yeter. Unvanları, gelirleri, maaşları ve nişanları saklayın… Şövalye dö Pardayyan’ın kılıcı verilir, ama satılmaz!Espinoza hayretle haykırdı:- Ne? Yaptığım teklifi red mi ediyorsunuz?Şövalye gayet soğuk bir tavırla:- Elbette reddediyorum! dedi. " Pardayyanlar, cilt 5, sayfa 128, Güven yayınları Görüldüğü gibi şövalyenin dünyayla çok alakası yok. Umrunda da değil. Önemli olan Pardayan'ın adı. İsminin temiz kalmasından daha mühim hiçbirşey yok onun için dünyada. Hayatta iyi ve kötü arasında var olan dengesizlik onun için hep bir üzüntü sebebi, ve kendisi bizzat kötülükleri ortadan kaldırmak için var olan bir mitolojik kahraman. Asla yenilmez, zekası ve mantığı asla şaşmaz, asla yanlış yapmaz. İnsani zaaflardan uzak, nefsini ıslah etmiş bir Anadolu dervişi ile bütün doğaüstü güçleri bünyesinde barındıran bir yarı-tanrı mitolojik kahramanın birleşimidir. İnsanlar Pardayanları okuyanlar ve okumayanlar olarak ikiye ayrılıyor. Gerçekten de bu kitapları okumuş bir insanın diğerlerinden ayrı davranıp davranmadığı yönünde bir araştırma yapılacak olsa ahlaki olarak pozitif etkilerinin olduğu kanıtlanabilir. Etik bir ikilemde kalmaz Pardayan okuru. Doğru olan kendisine kaybettirecekse dahi bunu seçer kolaylıkla. Yıllar sonra fark ettiğim bir özelliği de Pardayan'ın; birazcık kara bir kitap oluşu. Biraz nihilist, biraz bunalım bir hali var. Pardayan'a en yakın kitap nedir okuduğun diye sorsalar hiç düşünmeden Tutunamayanlar'ı söylerim. Oğuz Atay'da zaten kitabında bahsetmiştir Pardayan'dan. Pardayan'da bir Tutunamayandır bariz bir şekilde. İnsanların dünyasında, bir yönüyle onlardan uzak bir şekilde sürdürür yaşantısını. Sözü uzatmadan kitapların isimlerini sıralayıp çıkayım, yayınevi ve sayfa numarası veremiyorum zira değişik senelerde değişik yayınevleri tarafından basılmış. Bence en makbul olanı 50'li yıllardaki Güven Yayınevi basımı, sonra da 70'lerde Baskan Yayınlarınınki var ikinci sırada. Oluş'u tavsiye edemeyeceğim. Yeni baskılarını da okumak kısmet olmadı. Pardayanlar Pardayan'ın Aşkı Pardayan ve Fausta Pardayan'ın İntikamı Pardayan Enkizisyonla Boğuşuyor Pardayan'ın Zaferi Pardayan'ın Oğlu Pardayan'ın Milyonları Pardayan'ın Kızı Pardayan'ın Sonu. Read the full article

#pardayan #pardayanlar #michelzevaco #zevaco #roman #kitap #kahramanlik #sovalye #malatya #y (Malatya, Turkey)

Pardayanlar serisinin ikinci kitabı Pardayan'ın Aşkı. #pardayan #pardayanlar #lespardaillan #michelzevaco #kahramanlik #kitap #yenikitap #roman (Malatya, Turkey)