#maide sr

Nisa, insanın yaratılışının başlangıcı ile söze başladı. Mâide, yeniden dirilmek ve amellerin karşılığını bulmak gibi insanın sonu ile yani âhiret ile söze son verdi.

Abdullah b. Amr'dan şöyle rivâyet etmiştir: "Hz. Peygamber, bineği üzerinde girerken Mâide sûresi nazil oldu.

3 - "el-munhanikatu", kasten veya tesadüfen ipin boğazına geçmesi sonucu boğularak ölen hayvanlara denir.

"el-Mevkûzetu", keskin olmayan bir şeyle vurularak öldürülen hayvanlara denilmektedir.

"Mütereddiye", tepeden veya yüksek bir yerden yuvarlanıp ölen hayvanın yenilmesi helal değildir.

"Natiha" başka bir hayvanın boynuz atmasıyla ölen hayvan demektir.

Nusub : Ka'be'nin etrafında bulunan taşlara denilmektedir. İbn Cüreyc, bunların 360 taş olduğunu belirtmektedir.

Süddî şöyle demiştir: Bu ayet, Arefe günü nazil oldu. Bu ayetten sonra helal ve haram nâzil olmadı.

İbn Cerir: Hz. Peygamber, Arefe gününden seksen bir gün sonra vefat etmiştir.

19. Ey ehl-i kitap! Peygamberlerin arası kesildiği bir sırada size elçimiz geldi. Gerçekleri size açıklıyor ki (kıyamette): «Bize bir müjdeleyici ve uyarıcı gelmedi» demeyesiniz. İşte size müjdeleyici ve uyarıcı gelmiştir. Allah her şeye hakkıyla kadirdir.

19 - Hz. Peygamber ve Hz. İsa arasında uzun bir müddet bulunmaktadır.

Katade, altıyüz yıl olduğunu belirtmektedir.

Buhârî, Selmân el-Farisî ve Katâde'den aktardığına göre fetret dönemi beşyüz altmış yıldır.

Dahhak, dörtyüz otuz küsur yıl olduğunu belirtmiştir.

İbn Asakir, Şabi'den: Mesih'in göğe yükselmesinden Hz. Peygamber'in hicretine kadar dokuzyüz otuzüç yıl geçmiştir.

Yaygın olan ilk görüş, yani altı yüz yıldır

37. Ateşten çıkmak isterler, fakat onlar oradan çıkacak değillerdir. Onlar için devamlı bir azap vardır.

37 - Cabir b. Abdillah'ın aktardığına göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Bir topluluk, cehennemden çıkıp cennete girecektir." Câbir'e "Fakat Allah, cehennemlikler hakkında Ateşten çıkmak isterler, fakat onlar oradan çıkacak değillerdir demiştir" dedim. Hz. Câbir de "Ayetin başını oku, ayetin başında kafirlerden bahsedilmektedir" dedi. Talk b. Hubeyb'den şöyle aktarılmaktadır: Ben, şefaati en sert şekilde inkar edenlerdendim. Nihayet Câbir b. Abdillah ile karşılaştım ve cehennemliklerin cehennemde ebedi kalacaklarına dair ne kadar ayet biliyorsam okudum. Hz. Câbir, "Ey Talk! Sen Allah'ın kitabını ve Hz. Peygamber'in sünnetini benden daha iyi bildiğini mi sanıyorsun? Senin okuduğun ayetlerde geçen kimseler müşriklerdir. Fakat cehennemden çıkacak olanlar ise günah işlemiş, bundan dolayı da cehennemde azap çekmiş, sonra da oradan çıkmış müslümanlardır" dedi.

44. ... Kim Allah'ın indirdiği (hükümler) ile hükmetmezse işte onlar kâfirlerin ta kendileridir.

44 - Berrâ b. Azib, İbn Abbas, Hasan el-Basri ve başkaları bu ayetin ehl-i kitab hakkında nazil olduğunu belirtmiştir.

İbn Abbas, ayet hakkında dedi ki: "Kim, Allah'ın indirdiklerini inkar ederse kafir olur, kim kabul edip öyle hükmetmezse zalim ve fasık olur."

49. (Sana şu talimatı verdik): Aralarında Allah'ın indirdiği ile hükmet ve onların arzularına uyma. Allah'ın sana indirdiği hükümlerin bir kısmından seni saptırmamalarına dikkat et. Eğer (hükümden) yüz çevirirlerse bil ki (bununla) Allah ancak, günahlarının bir kısmını onların başına belâ etmek ister. İnsanların birçoğu da zaten yoldan çıkmışlardır.

50. Yoksa onlar (İslâm öncesi) cahiliye idaresini mi arıyorlar? İyi anlayan bir topluma göre, hükümranlığı Allah'tan daha güzel kim vardır?

49/50 - Muhammed b. İshak, İbn Abbas'tan şöyle rivayet etmiştir: Ka'b b. Esed, Abdullah b. Sûriyā ve Şås b. Kays birbirine "Muhammed'e gidelim, belki onu dininden çeviririz" dedi. Hz. Peygamber'e gelip "Ey Muhammed! Sen biliyorsun ki biz Yahudi din adamları ve eşrafındanız. Şayet biz sana tabi olursak Yahudiler de peşimizden gelir, hiç biri bize muhalefet etmez. Bizim kavmimizle husumetimiz var, senin huzuruna mahkemeye gelelim, sen de bizim lehimize karar ver. Böylece biz de sana iman edip seni tasdik ederiz" dediler. Hz. Peygamber bunu kabul etmedi. Allah (Celle Celalühü) da onların hakkında bu ayetleri nazil etti (İbn Cerîr).

Medinede nazil olmuştur. 120 ayettir.

bu maide sûresinde neshedilmiş bir ayet yoktur. Bu süre'i celilede onsekiz farize vardır ki,

3-Sizlere ölü, kan, domuz eti, Allah Teâlâ'dan başkasının adına boğazlanan hayvan, boğulmuş, vurulmuş, yuvarlanmış, süsülmüş. veya canavar yemiş, daha ölmeden boğazladığınız müstesna, ve dikili taşlar üzerine boğazlanan hayvanlar ve zarlar ile kısmet istemeniz haram kılınmıştır. Bunlar birer fısıktır. Bugün kâfirler sizin dininizden ümitsizliğe düşmüşlerdir. Artık onlardan korkmayınız, benden korkunuz, bugün sizin için dininizi ikmål ettim, ve sizin üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâmiyet'e razı oldum. Imdi her kim son derece açlık halinde çaresiz kalırsa günaha meyilli olmaksızın o yasak etlerden hayatını kurtaracak miktar yiyebilir şüphe yok ki, Allah Teâlâ çok bağışlayandır, pek esirgeyendir.

3 - Hz. Ömer : Biz o âyeti kerimenin nazil olduğu zamanı da mekânı da biliriz, Hz. Peygamber cuma günü arefede bulunurken nazil olmuştur diye buyurmuş.

Bu âyeti kerimenin nuzulundan seksen bir gün sonra Fahri Alem hazretleri ahirete irtihal buyurmuştur.

22-Dediler ki, ya Musa!. Muhakkak orada zorbalar olan bir kavim vardır. Ve onlar oradan çıkmadıkça biz oraya elbette girmi yeceğizdir. Fakat onlar oradan çıkarlarsa bizler oraya muhakkak giricileriz.

22 - O zorbalardan maksat Ad kavminin kalıntısı olan Amalikadan ibadettir.

23-Kendilerine Allah Teâlâ'nın ihsanda bulunmuş olduğu korkan- lardan iki er dedi ki: Onların üzerlerine kapıdan giriveriniz, siz ona girdiğiniz zaman şüphe yok ki, galiplersiniz. Artık siz mü'min kimseler iseniz Allah Teâlâ'ya tevekkül ediniz.

23 - o iki er Yûşa bini Nun ile Kalib bini Yufenna'dan ibaret iki muhterem zattır. İsrail oğulları, bu iki zatın bu nasihatlarını dinlememişlerdir.

26-Buyurdu ki: Şüphesiz orası onların üzerine kırk yıl haram kılınmıştır. Orada şaşkın bir halde

26 - Gerçek şu ki Mukaddes yurda girmeyeceğiz diyenlerden hiçbiri oraya daha sonra girememiş, hepsi de Tih çölünde helak olmuşlardır. Sonra onların evlât ve torunları zorbalar ile savaşta bulunmuşlardır. Bir rivayete göre Hz. Musa ile Hz. Harun da Tih çölünde vefat etmişlerdir. Hz. Harun'un vefatı Hz. Musa'nın vefatından bir sene öncedir. Hz. Musa vefat edip kırk sene sona erince Cenâb-ı Hak Yüşâ Aleyhisselâm'ı İsrail oğullarına Peygamber göndermiştir. İsrail oğulları onunla beraber Eriha tarafına giderek savaşlarda bulunmuşlar, altı ay kuşatmadan sonra Eriha'yı feth etmişler, zorbaları yenilgiye uğratmışlardır.

54-Ey iman edenler!. Sizden her kim dininden dönerse muhakkak Allah Teâlâ bir kavmi getirir ki, onları sever, onlar da onu severler. Mü'minlere karşı mütevâzi olurlar, kâfirlere karşı da izzet sahipleri bulunurlar. Allah yolunda savaşa atılırlar ve kınayanın kınamasından korkmazlar, işte o, Allah Teâlâ'nın lütfudur, onu dilediğine verir ve Allah Teâlâ'nın lütfu ve ilmi geniştir.

54 - Tefsirlerde genişce beyan olunduğu üzere on bir grup daha sonra İslamiyet'ten dönmüş. Üç grup Rasûlu Ekrem'in zamanında dinden dönmüşlerdir ki, bunlar Yemen'de bulunan "beni Müdlic" kabilesiyle Müseylemetülkezabın kavmi olan "beni Henife" kabi- lesi ve beni Eset kabilesidir. Yedi kavim de Hz. Ebu Bekir'in hilafeti zamanında dinden dönmüşlerdir ki bunlar da "Fezare", "Gatfan", "Beni Selim", "Beni Yerbu", "Kende" ve "Beni Bekr bini Vail" kabileleriyle "Teym" kabilesinin bir kısmından ibarettir.

63-Din bilginleri, fakihleri onları günah sözlerinden ve haram yemelerinden engellemeli değilmidirler?. İşledikleri şey elbette ne kadar kötü!.

63 - İbni Abbas Radiallahutealà anhuma demiştir ki: Bu âyeti kerime, Kur'an'daki en şiddetli bir âyettir. Alimlerden Dahhâk da demiştir ki: Bence bu ayeti kerimeden daha korkunç bir âyet Kur'an-ı Kerim'de yoktur. Gerçekten de bu âyeti kerime ilmî, vazife- sini bir engel bulunmadığı halde terkeden her ilim sahibi hakkında pek şiddetli bir tehdidi içerir bulunmaktadır.

85-Artık Allah Teâlâ da onlara bu söylediklerinden dolayı altından ırmalar akan cennetleri, içlerinde ebediyen kalıcı olmaları üzere ihsan buyurdu. Bu ise iyi hareket edenlerin mükâfatıdır.

85 - Rivayete göre bu dört âyeti kerime, Necaşi ile onun arkadaşları hakkında nazil olmuştur.

114-Meryem'in oğlu İsa dedi ki: Ey Allah!. Ey bizim Rabbimiz!. Bizim üzerimize gökten bir sofra indir ki, bizim geçmişimiz ve geleceklerimiz için bir bayram ve senden bir âyet olsun ve bizi rızıklandır ve sen rızık verenlerin en hayırlısısın.

115-Allah Teâlâ buyurdu ki: Ben onu sizin üzerinize elbette indireceğim. Fakat sonra sizden kim küfre düşerse artık ben kâinatta hiçbir kimseye etmeyeceğim bir azap ile ona azap ederim.

114/115 - Tefsirlerde açıklandığı üzere sofra şu mahiyette bulunmuştu: İki bulut arasında yere indirilen sofra, bir kırmızı sofra idi. Üzerindeki yiyecek ise kılçıksız ve pulsuz, kendi yağıyle kızarmış, kebab olmuş balık idi, bu balığın baş tarafında tuz, kuyruk ta- rafında bir kâse içinde sirke, çevresinde de çeşit çeşit sebzeler var idi. Beş tane de çörek var idi ki, birincisinin üzerinde zeytin, ikincisinin üzerinde bal, üçüncüsünün üzerinde yağ, dördüncüsünün üzerinde peynir beşincisinin üzerinde de kurumuş et bulunuyordu.

Havarilerin reisi, ey Allah'ın ruhu bu yiyecek dünyadan mi, âhiretden mi diye sormuş, Hz. İsa'da hayır ikisinden de değil, bu Allah'ın kudreti ile meydana gelmiş bir harikadır diye buyurmuştur. Sofradan bir çok kimseler yemişlerdir. Bundan yiyen fakirler hayatları boyunca zengin olmuşlardır, hastalar da şifa bulmuşlardır.

Rivayete göre bu sofranın inişi kırk gün, gün aşını devam etmiştir. Öğle vakti uçar giderdi. İlk günü pazara tesadüf ettiğinden o günü, Hıristiyanlar bir bayram günü kabul etmişlerdir.

117-Ben onlara senin bana emrettiğinden başkasını söylemedim, benim ve sizin Rabbimiz olan Allah Teâlâ'ya ibadet ediniz, dedim. Ve ben içlerinde bulunduğum müddetçe üzerlerine şahit olmuş idim, vaktaki beni aldın, onların üzerlerine gözetleyici ancak sen oldun ve sen herşey üzerine tamamiyle şahitsin.

Sofra mânasına gelen maide adını almıştır.

3 - Veda haccı sırasında Peygamber efendimiz Arafatta iken nazil olmuştur.

63-Din bilginleri, fakihleri onları günah sözlerinden ve haram yemelerinden nehyetmeli değil midirler? İşledikleri şey elbette ne kadar kötü!

63 - İbni Abbâs r.a dedi ki : Kuran-ı Kerim de âlimleri kınayan ve onları korkutan bu ayet kadar şiddetli başka ayet yoktur.

89 - Yemin kefareti : Ailenize yedirdiğinizden 10 düşkünü yedirmek yahut giydirmek yada bir köle azad etmektir. Bunları bulamayanlar 3 gün oruç tutar.

Enam sr. : Mekkede nazil olmuştur 165 ayettir.

61 - İbn Abbâs r.a : Ölüm meleği Azrail'e yardım etmekle görevli meleklerinde olduğunu söylemiştir.

82-O kimseler ki, imân etmişler ve imânlarını bir zulme bulaştırmamışlardır. İşte korkudan emin olmak onlara aittir. Ve hidâyete ermiş olanlar da onlardır.

82 - Ayette geçen haksızlık (zulum) kelimesi ile (şirk) manası kast edilmiştir.

Araf sr. : Mekkede nazil olmuştur 206 ayettir.

Araf : cennet ile cehennem arasına konmuş bir sur olup cennet ve cehennem ehlini birbirinden ayırır.

73 - Semûd kabilesi şam ile hicaz arasında bulunan hicr mıntıkasında bulunur

142-Ve Mûsa ile otuz geceye vaadleştik, ve onu bir on ile tamamladık, artık Rabbinin tayin ettiği vakti tam kırk gece oldu.Ve Mûsa kardeşi Harun'a dedi ki: «Sen kavmimin içinde benim halifem ol ve ıslaha çalış ve müfsidlerin yoluna tâbi olma.»

3 - Munhanıka ; boğulmakla ölen hayvan

Mevkûze ; vurulmakla öldürülen hayvan

Mütereddiye ; Yüksekten aşağıya düşüp ölen hayvan

Nâdihâ ; başka bir hayvanın boğazlayıp öldürdüğü hayvan

Zülem ; demir ucu ve tırnağı olmayan küçük kumar oku.

19 - Hz. Muahhmed sallallahu aleyhi vesellem ile İsa aleyhisselam arasında bir peygamber gelmemiştir. Bunun müddeti de 569 senedir.

26 - Musa aleyhisselam ile Harun aleyhisselam tih vadisinde vefat ettiler.

Yuşa aleyhisselam 40 sene sonra Peygamberlik vazifesine başladı.

103 - Bahira ; Sütü putlar için korunan ve insanların sağmadığı devenin adıdır.

Sâibe ; putlar namına adak yaptıkları üzerine hiç bir şey yüklenmeyen deve

Vasile ; Doğumda ilk olan dişi deve