#macellan

Keşifler Çağı'nın en büyük donanması olan beş gemi ve 260 kişiyle ile İspanya adına yola çıkan, amacı dünyanın keşfedilmemiş bölgelerini keşfedip, ayak bastığı yerleri İspanya tahtına mal etmek(!) olan Portekizli Macellan'ın, üç yıl sonra, denizcilik tarihinde ilk defa dünyayı batıdan doğuya tam olarak dolaşıp, hastalıklar, iskorbüt ve yorgunluktan kırılmak üzere olan 18 kişi ve tek bir gemi ile yine İspanya'ya dönüş hikayesi/günlüğü tarihçi Laurence Bergreen tarafından en gözden kaçan detaylarıyla anlatılmış. İş Bankası çok hayırlı bir iş yapıp, neredeyse dünyayla eş zamanlı bastı bu kitabı. Tuğla büyüklüğüne aldanıp bir kaç haftada, yavaş yavaş okurum diye başladım ama Bergreen öylesine sıkı bir arşiv incelemesiyle, onlarca farklı arşiv, el yazması ve kütüphaneden yararlanarak tüm hikayeyi tek potada ve öylesine sürükleyici anlatıyor ki, bir gözüm Google Earth'de geçtikleri yer ve zamanları takip edip, işaretleyerek üç gün içinde ilk okumayı yaptım. Kolomb'a pek ısınamasan da hakkını vermek gerek ama Bougenville ve Cook'un müthiş gezilerinden sonra, aslında oldukça yanlış bir tanımlama ile bir dağınık karalar topluluğu değil de aslında bir okyunus gezegeni olduğu ortaya çıkan dünyayı, özellikle de o dönemlerde hakkında ve büyüklüğü üzerine tamamen yanlış bilgi, mesafe ve önyargılar bulunan devasa Pasifik Okyanusu'nu geçmeyi başaran Macellan'ın serüveni içinde kaybolunan müthiş bir macera. Bergreen hikayeyi sadece gemicilerin gözünden ya da günümüze kalan hatıratları üzerine kurmaktansa, dönemin iki süper gücü İspanya ve Portekiz'in iç ve politik çatışmalarından, sefahat düşkünü ve tescilli pedofil Papa II. Julius'un dünyayı harita üzerinde bir basit cetvel yardımıyla, yarısını İspanyonlara diğer yarısını ise Portekizlere verdiği hastalıklı yetki, Macellen'ın güzel yarım kürede gözlemdiği ve sonra onun adı verilen Macellen Bulutsusu ve burada spoiler'a kaçacak onlarca tarihsel gerçekle harmanlayıp, günümüz vakanüsitlere kibarca ders verircesine anlatıyor. Aradan yarım yüzyılı aşkın geçmesine rağmen, Macellan ve adamlarının isimlerini koyduğu yer ve halkların pek çocuğun hala kullandığını öğrenmek bile çok şaşırtıcı, pek çoğu aşağıltıcı isimler olmalarına karşın hiç değiştirilmemişler! Sadece geçen haftalarda gazetede okudum, Bougenville'in kendi adını koyduğu Papua Yeni Gine'de bulunan Bougenville adası sonunda bağımsızlığını elde etmeyi başarmış, umarım yeni isimlerinde de hak sahibi olurlar. Bu tür seyahatlara ilgi duyanlara, Türkçe kaynak olarak James Cook'un (1728-1779) ve Louis-Antoine de Bougainville (1729-1811) Dünyanın Çevresinde Yolculuk Öyküleri ya da bir başka enfes anlatı olan Charles Darwin'n (1809-1882) Darwin ve Beagle Serüveni'ni nacizane tavsiye ederim. Amudsen ya da Vasco De Gama gibi kaşiflerin hakkında yazılmış küçük seyahatnameler de var ama öylesine kısaltılmışlar ki, kuşa dönmüşler. Bu konulardaki yabancı literatür ise kütüphaneler dolusu elbette, ona hiç girmiyorum. İçimdeki bu merakı tetikleyen Bertancığımın ortaokulda bana doğum günüm sebebiyle hediye ettiği Sadun Boro ve eşi Oda'nın 1965-1968 arasında gerçekleştirdiği dünya seyahati kitabı da çok başka güzelliktedir. Yakalarsan kaçırma derim. Günaydın olsun herkese

Bu Fotoğrafı Çekmek 1.060 Saat Sürdü