#kerstvreugde

De decembermaand van een Deense remigrant. Alles is een beetje anders dit jaar en ik moet eraan wennen. Salted caramel pepernoten, kadootjeshysterie, een adventskalender, en nissegrapjes. Een beetje van alles.

Ik schreef er laatst al over: er is ook heimwee. En die is een beetje heviger nu, in de weken voorafgaand aan kerst. Want november en december in Denemarken, dat is, tja, een verhaal apart. Een verhaal dat me in de 8 jaar dat ik er woonde langzaam brainwashte, net zover tot ik dacht dat er niets mooiers is dan december in Denemarken. Dat is wat gløgg blijkbaar met je doet. Dit jaar is alles een…

Het was eind september. We gingen naar een Dalfs café. De jongste (2), die sinds vorig jaar kerst begrijpelijkerwijs een fascinatie voor ‘nisser‘ heeft, loopt sinds het langemouwenweer is wederom rond in zijn nisse-pyjama van vorig jaar. Zo ook op deze zaterdagmiddag. ‘Ooh een kerst-elfje!’ hoorde ik tot twee keer toe. Met daarna onmiddellijk een verzuchting á la ‘huh kerst al vóór sinterklaas’…

Ik was wat ongenuanceerd over kerst in Nederland, misschien. Daarom zet ik even uiteen waarin kerst in Denemarken bijzonder is. Het sleutelwoord: tradities.

Ik schreef in mijn vorige post enigszins ongenuanceerd dat ‘de Nederlandse nachtmis en een glühwein op het dorpsplein in het niet vallen‘ in vergelijking met Deense kersttaferelen. Nu is nuance sowieso niet mijn sterkste kant – het moet wel een beetje interessant blijven hier op het internet- maar ik dacht: dat is eigenlijk best onaardig. Bovendien: een beetje ongefundeerd ook. Wat weet ik nou…

Het gaat hier over de kerstkalender. Of de adventskalender, zoals hij naar goed christelijk gebruik eigenlijk heet. Onoficieel begint de kerstgekte hier al in oktober. Het wordt al een beetje officieler in november met J-dag, een term die de grote bierfabrikanten hier gemunt hebben en als excuus gebruiken om het land te bombarderen met kerstbier. En dan wordt het 1 december. Vanaf die dag beginnen de kerstkalenders overal af te tellen. Best een gek woord eigenlijk, kerstkalenders. Ik noem hem gewoon julekalender. Enfin. Je hebt bierkalenders. Chocoladekalenders. Theekalenders. Yogakalenders. Zelfgemaakte pakjeskalenders (voor je verkering, als je nog heel verliefd bent en alles voor elkaar over hebt).

Maar allemaal zijn ze natuurlijk afgeleid van 1 kalender.

De bakermat van de kerstkalenders.

Daar waar het leven begint en eindigt.

Die van de TV.

Ik hoor je denken: ja nee hoezo het is toch gewoon een adventskalender? Nou nee. Of toch. De Duitsers waren weliswaar de uitvinders van de papieren adventskalender, met een luikje met iets kleins, voor iedere decemberdag voorafgaand aan kerst.

Maar de Scandinaviërs (de Zweden, om precies te zijn) waren het die in 1960 het begrip adventskalender tot hele nieuwe hoogten brachten. Een kindertelevisieserie van 24 dagen met als idee: geef kinderen iedere dag een beetje kerstmagie, om de tijd voor kerst nóg spannender te maken. Een soort sinterklaasjournaal meets Home Alone, maar dan oscar-waardig. Sommige jaren waren zo populair, dat er het jaar erop een sequel werd gemaakt. Soms waren ze zo goed, dat er ook een film van moest komen. Sommigen waren van zo hoge kwaliteit, dat ze de ene na de andere mediaprijs kregen. En sommige acteurs waren zo populair, dat ze inmiddels nog steeds de roddelbladen beheersen (in de categorie ‘hoe gaat het nu met?’).

Het gekke is, ik heb in al mijn vier jaar en een week hier nog geen enkele aflevering van dit spektakel gezien. Maar nu ik een kind heb, heb ik een goed excuus. Sneeuwval heet de julekalender van de publieke omroep van dit jaar. De omroep koos er ditmaal voor die van vorig jaar van de Noren te kopen. “Het is een prachtig en zeer ambitieuze julekalender voor de hele familie, die alles te bieden heeft: van mystiek tot magie, humor en massa’s kerststemming. Op alle mogelijke manieren een klassieke kerstkalender over de strijd tussen goed en kwaad, en spannend voor groot en klein,” zegt staatsomroep DR er zelf over.

Nou, ik ga kijken. Vanaf morgen. Hoewel ik me wel afvraag hoe een julekalender ambitieus kan zijn maar dat ga ik ongetwijfeld snel ontdekken.

Oja mocht je ook graag een beetje julekalender Deense stijl willen meedoen, check dan finding hygge. Ik weet natuurlijk niet of het wat is, want op het moment dat ik dit schrijf is het nog geen 1 december dus zijn er nog geen vakjes open, maar allicht het proberen waard. Al was het alleen maar om een tripje naar Denemarken te kunnen winnen.

Kerst hier gaat helemaal niet over waarover je dénkt dat het gaat, maar over geiten en raven.

Het is bijna kerst, mensen! De tijd van -denken we vaak- vrede op aarde en het kindeke Jezus en naastenliefde. Maar. Naastenliefde bestaat óók uit weten dat ons eigen, christelijk geïnspireerde verhaal maar 1 van de vele waarheden is. En omdat al die waarheden in een ideale wereld prima samengaan, dring ik jullie bijgaand een stukje alternatieve kersttraditie op. Te weten: de Vikingversie. Je…

Een kerstboom? Ja, leuk, zodra het 1 december is! Adventskaarsen? Ja, tak (toegegeven: die komen vooral van de Duitse helft in mijn huishouden). Risalamande en gløgg? I love it! Julefrokost? Jippie, wanneer en met welk gezelschap? En haring in kerriesaus? Hoe meer, hoe beter.

Politiek incorrecte kerstslaven

Maar waar mijn kersthart écht week van wordt, dat zijn ‘nisser’. Ik schreef al eens eerder kort over ze (of: raadpleeg wikipedia). Ze zijn zwarte piet, maar dan half zo klein. En met een rode muts. Politiek incorrect, maar dan zonder racistische motieven. Een nisse is eerder lief en ondeugend, met geheime krachten die ze aanwenden als je ze niet goed behandelt. Hun nisse-hoed zit tot ver over hun ogen zodat het lijkt alsof de grote boze wereld volledig aan ze voorbij gaat, en met hun iets te dikke lijf zitten ze altijd een beetje onnozel in een hoekje, de wereld te observeren (als ze niet door de kerstman aan het werk gezet worden om kadootjes in te pakken). Overigens is de huidige kerstman (die door Coca Cola is bedacht, dat weten we allemaal) geïnspireerd door nisser. “Die rode kleuren en mutsen zijn zo gezellig”, vond de ontwerper destijds.

In de kersthemel

Om mijn Deense kersthobby luister bij te zetten, gingen we zaterdag naar de winkel ‘Det gamle apotek‘, de H&M van de kerstspullen. Kerstballen, kaarsen, kerstmannen, kerststerren grijnzen je toe, zo ver het oog reikt. Maar meer nog dan de kerstballen, werd ik genadeloos ingepalmd door de aanwezige gnomen. Het liefst had ik ze allemaal mee naar huis genomen, maar de afspraak met het thuisfront is dat we onze nissefamilie met maximaal 1 per jaar uitbreiden (we hebben er nu 4). Nogal restrictief beleid, vind ik, maargoed. Het is een beetje geven en nemen.

De ik-kan-heus-wel-skieen-ook-al-wordt-mijn-zicht-volledig-ontnomen-nisse.

Mevrouw nisse (‘nissekone’). Ze heeft altijd twee vlechten in plaats van een baard.

Nisse met de langste baard. Zo’n wijsneusderig dorps-oudste-type dat altijd gelijk heeft, lijkt me.

Ho-ho-ho-nisse. De Winnie the Pooh onder de nisser. Tevreden zit hij, uitbuikend, te wachten tot zijn volgende bordje pap langsgebracht wordt.

Kerstnisser zijn -in tegenstelling tot tuin- en andere soorten nisser- de enigen die ook een familie kunnen stichten. Dit zijn moeder-en dochternisse. Kindernisser mogen nog vrij en onschuldig de wereld inkijken. De nissehoed zakt pas later op de neus. Denk ik.

Eskimo-neuzende nisser.

Oma-nisse. Omdat ze geen rode hoed heeft maar een bruine, hoeft ze met kerst niet te werken. Ze is een algemene nisse, die (bijvoorbeeld) in de tuin werkt.

Nog een moeder en dochter. Deze dochter is al wat ouder.

De ik-heb-mijn-hoed-tenminste-keurig-op-orde-nisse. Maar wat er onder de hoed allemaal aan schunnige gedachten schuilgaat, dat weet natuurlijk niemand.

De rondbuikige nisse die -afgezien van zijn grijze tenue- symbool heeft gestaan voor de kerstman.

De advents-helper-nisse. Advent is hier -hiephoi- nog een excuus om je huis vol te stoppen met versiering.

  * Zo’n proces, dat vergt nogal wat. Ik begon aan mijn vierde baan in 1 kalenderjaar, haalde mijn Deense taalbrevet met vlag en wimpel, durfde steeds vaker in het wild te oefenen, zocht nieuwe en oude hobbies, enzovoorts. Terwijl ik mijn weg probeerde te vinden in mijn eigen leven, ging het bloggen even niet zo. Ik weet niet of dat gaat veranderen in het nieuwe jaar. Ik hoop het. Voor nu: een fijne kerst en tot dan!

Speciaal voor het laatste pre-kerstweekend: de top 10 Deenste kersthits.

Zin om je kerst op te luisteren met een Deense sound? Het Deense muziekblog Gaffa.dk zette de populairste Deense kersthits in de afgelopen 10 jaar voor je op een rijtje. En ik geef er graag commentaar bij.

1. Deense rap.

Zoals alleen Denen op zijn Deens kunnen rappen. Blijkbaar een groot genre, in het Deens taalgebied. Behoeft meer onderzoek mijnerzijds, dus meer valt er nu even niet over te…