#guraba

"Bizler bir gün Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'in yanındaydık. Buyurdu ki; "Gariplere müjdeler olsun." Denildi ki; "Garipler kimlerdir?" Şöyle buyurdu; "Kötü insanlar içindeki Salih insanlardır. Onlara isyan edenler, itaat edenlerden fazladır."

Bizlere yaşadığımız zamanın halini vasfederek teselli bulmamıza, ailemiz, akrabalarımız, içinde bulunduğumuz toplumdaki garipsenen halimizin aslında yanlış yolda değil, bilakis sadece sünnetine uyma gayretinde olan her kişinin kendisini içinde bulacağı bu halleri haber veren Muhammed Mustafa ﷺ 'e, ailesine ve ashabına salat ve selam olsun.

Hamd; gökleri direksiz yaratan, kulları için dalaletten hidayete götürecek elçiler ve kitaplar gönderen, bunları destekleyici insanlar var eden alemlerin Rabb'i, Melik'i, Malik'i olan Allah (Subhanehu ve Teala)'yadır.

Sünnete ittiba da Şeyh, alim, imam olan el-Acurri (rahimehullah) bu kitabında hadislerde haber verilen gariplerin (guraba) kim olduğunu, haklarında ne söylendiğini ve onları tarif ederken Rasulullah ﷺ'in söylemiş olduğu "kabilelerinden ayrılan, insanların bozduğunu düzelten" vb ifadelerin ne manaya geldiğini açıklamış, ehli sünnet vel cemaat'ten diğer imamların bunlara dair şerhlerini aktarmıştır.

Kitab 5 kısımdan oluşmakta;

1- Garip müminlerin, onların dünyadaki vasıflarının ve orada hangi hallerde bulunduklarının zikri

2- Gariplerin mertebesine ulaşmaya teşvik

3- Allah (azze ve celle) adına yemin ettiği zaman, Allah'ın yeminini doğru çıkaracağı garibin sıfatı (özellikleri)

4- Garipliği seven, kendisini gizleyen, bundan dolayı bir yerden diğerine intikal eden kimseler

5- Garibin ölümü

Bunlarla beraber yayınevi dipnotlarda eserin ilmi hacmini daha genişletici nakillerde bulunarak, konunun iyice anlaşılmasını sağlamıştır. Bu nakillerden en değerli olanlarından biri de İbn Receb el-Hanbeli'nin Keşful Kurbe fi Vasfi Ehlil Ğurbe eserinden yapılanlar. Zira İbn Receb (rahimehullah)'da bu eserinde garipler/gariplik hakkında benzer bir çalışma yapmıştır. Kitab, Türkçe tercümesi yok ama İngilizce tercümesi var ve Batı'da ki Müslümanlar arasında baya ilgi gören bir eser. Bu yönüyle Acurri'nin kitabı ve dipnotlar daha değerli oluyor.

Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Ne Mutlu Gariplere (Fe Tuba Lil Ğuraba) dediğinde, "Garipler kimdir?" diye sorulunca buyurdu ki; "(Sünnete sarılma yolunda) kabilelerinden ayrılanlardır."

*Şahidiyle hasendir. İmam Ahmed(1/398); Ebu Ya'la(8/388); Taberani(10/99); Darimi(2/402); İbni Ebi Şeybe(7/83); İbni Mace(3988); Bezzar(5/433) şahidi için bkz: Sehmi Tarihu Cürcan(1/216)

İbn Kayyım el-Cevziyye el-Hanbeli (rahimehullah) şunları söylemiştir;

Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)'in "Onlar kabilelerinden uzaklaşanlardır" buyruğunun manası şudur: Allah (Subhanehu ve Teala) Rasul'unu, yeryüzü halkının çeşitli dinlere mensup olduğu bir zamanda göndermiştir. Onların bir kısmı putlara ve ateşe ibadet ediyor, bir kısmı suretlere ve haçlara ibadet ediyordu. Bir kısmı Yahudi, bir kısmı Sabii, bir kısmı felsefeci idi. Bu yüzden İslam ilk zuhur ettiği zaman garip idi. Onlardan Müslüman olup Allah'ın ve Rasulunun davetine icabet edenler; boyu, kabilesi, ehli ve aşireti içinde garip duruma düşüyordu. Evet, İslam davetine icabet edenler kabilelerinden ayrışıyorlardı. Hatta onlardan bazıları kabilelerinden ve aşiretlerinden ayrılıp gurbete gidiyor ve İslam'a giriyordu. İşte hakiki garipler onlardı. Ta ki İslam güçlendi ve İslam'ın daveti yayıldı. O zaman insanlar İslam'a bölük bölük girmeye başladılar. Bundan sonra o hakiki gurbet ortadan kalktı. Sonra tekrar garipleşme ve yolculuk dönemi başladı. Ta ki İslam başladığı gibi garip hale döndü. Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'in ve ashabının üzerinde bulunduğu gerçek İslam bugün ilk zuhur ettiği zamanki halinden daha gariptir. Görünen alametleri ve izleri meşhur ve bilinir olsa da bu böyledir. Evet, gerçek İslam gerçekten gariptir. İslam ehli de insanlar arasında en garip kimselerdir. Hem çok az sayıda mensubu olan tek bir fırka; birçok takipçiye, reise, makama, ünvana ve yöneticiye sahip, Rasul (sallallahu aleyhi ve sellem)'in getirdiklerine muhalefet etmeden ayakta durması mümkün olmayan yetmiş iki fırka arasında nasıl garip olmasın ki? Zira bizzat O'nun getirdikleri; onların arzularıyla, zevkleriyle, içlerindeki şüphelerle, faziletlerinin ve amellerinin en yüksek derecesi olan bid'atlerle, maksatlarının ve isteklerinin son noktası olan çelişmektedir. Nebi'ye uyarak Allah'a doğru yol alan bir mümin, bu kimselerin arasında nasıl garip kalmasın ki? Onlar ki hevalarına uymuşlar, cimriliklerinin peşinden gitmişlerdir. Her biri kendi görüşünü beğenmiştir. Tıpkı Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)'in buyurduğu gibi; "Kendisine itaat edilen bir cimriliği, peşinden gidilen bir hevayı, öncelenen bir dünyalığı ve her görüş sahibinin kendi görüşünü beğendiğini gördüğünüz zaman, bir işin senin için kaçınılmaz olduğunu gördüğün zamana kadar iyiliği emredin ve kötülükten sakındırın! O zamanda ise kendinle ilgilen ve onların avamından uzak dur. Çünkü arkanızda sabır günleri vardır ve bu günlerde sabreden koru avuçlayan gibidir" Bundan dolayı Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) o zamanda dinine sıkı sıkı sarılan sadık Müslümanın, sahabeden elli kişinin sevabı kadar sevap alacağını bildirmiştir..

Bu büyük sevap sırf O'nun insanlar arasında garip durumda olmasından, onların hevalarının ve görüşlerinin karanlıkları içerisinde Sünnet'e yapıştığından dolayıdır. Şu halde Allah'ın kendisini dini hususunda bir basiretle, Rasul'unun sünneti hususunda bir fıkıhla, Kitab'ı hususunda bir anlayışla rızıklandırdığı, kendisine insanların içinde bulunduğu hevaları, bid'atleri ve sapıklıkları, onların Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) ve ashabının üzerinde bulunduğu dosdoğru yoldan ayrıldıklarını gösterdiği mümin bu yola girmek istediği zaman cahillerin ve bid'atçilerin sataşmalarına, saldırmalarına, küçümsemelerine, insanları kendisinden kaçırmalarına ve sakındırmalarına karşı kendisini hazırlamalıdır. Nitekim onların kafir selefleri onun önderi ve imamı olan Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)'e aynısını yapıyorlardı. Mümin onları doğru yola çağırır ve gittikleri yolu eleştirirse işte o zaman kıyametler kopar. O'nun için çeşit çeşit kötülükler düşünürler. O'na tuzak kurarlar. İşte bu kimse insanların dinlerinin bozukluğundan dolayı dini hususunda garip olan kimsedir.

İnsanların bid'atlere yapışmalarından dolayı Sünnet'e yapışması hususunda garip olan kimsedir. İnsanların akidelerinin bozukluğundan dolayı itikadı hususunda garip olan kimsedir. İnsanlar güzelce namaz kılmadıkları için namazı hususunda garip olan kimsedir. İnsanlarla ilişkileri hususunda garip olan kimsedir. Çünkü onlarla, onların istemediği şekilde ilişkiler kurar. Özetleyecek olursak; Halktan bir yardımcı ve destekçi bulamaz. O, cahiller arasındaki alim, bid'atçiler arasındaki Sünni (sünnete tabi olan) , hevalara ve bid'atlere çağıranlar arasında Allah'a ve Rasulu'ne çağıran bir davetçi, marufu (iyiliği) münker (kötülük) , münkeri de maruf gören bir topluluğun arasında ki marufun emredeni, münkerin de sakındıranıdır.

Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur;

“İslam garip başladı, başladığı gibi (bir hale) dönecektir. Ne mutlu gariplere!”

İmam Müslim(1/130); Ebu Avane(1/95) ;İbni Mace(3986); İbni Ebi Şeybe(7/83) Taberani, Evsat(3/156); İmam Ahmed(2/389); Ebu Ya'la(11/52); Lalekai İtikad(1/112) ; İbni Mende İman(1/520)

Garipler kimdir?" diye sorulunca buyurdu ki; "(Sünnete sarılma yolunda) kabilelerinden ayrılanlardır."

*Şahidiyle hasendir. İmam Ahmed(1/398); Ebu Ya'la(8/388); Taberani(10/99); Darimi(2/402); İbni Ebi Şeybe(7/83); İbni Mace(3988); Bezzar(5/433) şahidi için bkz: Sehmi Tarihu Cürcan(1/216)

Diğer rivayette; "Onlar insanların bozduklarını düzeltirler" lafzıyla gelmiştir.

İbni Ebi Şeybe(8/134); İmam Tahavi, Müşkil(689); Taberani(6/164)

Abdullah ibn Amr ibn el As'tan gelen rivayette; "Kötü insanlar içindeki Salih insanlardır. Onlara isyan edenler, itaat edenlerden fazladır." Lafzıyla gelmiştir.

İmam Ahmed(2/177,222); Taberani, Evsat(9/14); Abdullah İbni Mübarek, Zühd(syf.267); Deylemi(3937) Iraki, el-Muğni(108); İmam Gazali, İhya(1/101); İbni Kayyım, Medaric(3/169); Mecmauz Zevaid(7/278)

Diğer rivayette; "Dinleriyle birlikte firar edenlerdir. Allah Azze ve Celle onları kıyamet gününde İsa (aleyhisselam) ile birlikte haşredecektir."

Zayıftır. İmam Ahmed, Zühd(806); Ebu Nuaym, Hilyetul Evliya (1/25); İmam Beyhaki, Zühd(352) İbni Kayyım, Medaricus Salikin(3/170)

İbn Kayyım el-Cevziyye el-Hanbeli (rahimehullah) gariplerin özellikleri hususunda yukarıda geçen rivayetlerden birkaçını söz konusu ettikten sonra şunları söylemiştir;

İşte bunlar övgüye mazhar olan ve kendilerine gıpta edilen gariplerdir. İnsanlar arasında çok az olduklarından dolayı garipler diye isimlendirilmişlerdir. Zira insanların çoğu bu sıfatlardan başka sıfatlara sahiptirler.

İslam ehli, insanlar arasında gariptir. İman ehli, Müslümanlar arasında gariptir. İlim ehli, müminler arasında gariptir. Sünneti, hevalardan ve bid'atlerden ayıran Ehli Sünnet, ilim ehli arasında gariptir. Sünnet'e davet edip, muhaliflerin eziyetlerine sabredenler ise bunların hepsi arasında en fazla garip olanlardır.

Diğer taraftan bunlar gerçekten Allah'ın ehlidir. Dolayısıyla bunlar için gariplik diye bir şey yoktur. Bunların garipliği ancak Allah (Azze ve Celle)'nin kendileri hakkında "Eğer sen yeryüzündekilerin çoğunluğuna itaat edecek olursan seni Allah'ın yolundan saptırırlar. (En'am Suresi 116) buyurduğu; Allah'tan, Rasul'unden ve dininden garip olan, tanınsalar da kendilerine parmakla işaret edilse de asıl vahşete düşüren gurbeti yaşayan çoğunluk arasındadır.

Ebu Nuaym el-İsbehani, "Sıfatu'l Ğuraba" isimli kitabında şunları söylemiştir;

গুরাবা অর্থ কি, কাদেরকে গুরাবা বলা হয়? -

প্রফেসর মোখতার আহমাদ 

What is the meaning of Guraba in Islam?

" biz de onları, kendileri farkına bile varmadan ansızın yakaladık." ( A'raf, 95)