#gemert

Het boek “De kunst van Nazareth” geeft een gevoel als van de uitspraak ‘het is voorbij, maar gelukkig hebben we de foto’s nog’. Het kan beschouwd worden als een portfolio van de kunsten die in en door de diverse ateliers van Nazareth aan bod zijn gekomen. Een verzamelgebouw waarin kunstenaars een eigen werkplek hadden. Genoemd naar het klooster dat onderdak was voor vrouwelijke kloosterlingen. De nonnen gingen, de kunstenaars kwamen, de naam bleef. Ze waren eerst buren vanaf 1986; de nonnen in het klooster – de kunstenaars in de school. Tot het jaar 2000, toen de Fransiscanessen uit Nazareth trokken en zich terug in Oirschot vestigden.

In de uitgave van de Stichting Ateliers Nazareth voert auteur Paul Verhees mij als lezer door de herinneringen van dat voormalige klooster, met meisjesschool ernaast, tot kunstcentrum met een beoogd collectief aan kunstenaars. “Het boek is een herinnering aan een periode van bijna 33 jaar, waarin een groep kunstenaars kon beschikken over ateliers in een voormalige meisjesschool in Gemert”, lees ik in het voorwoord. De geschiedenis van het klooster van de Congregatie van de zusters Franciscanessen staat erin beschreven, want daar is het verhaal van het gebouw waar later de kunstenaars hun verhalen verbeeldden ooit begonnen.

De zusters uit Oirschot hadden in 1847 hun oog laten vallen op Gemert om er een klooster te stichten. Ze wilden zich in de plaats ontfermen over de bejaardenzorg en aandacht geven aan onderwijs aan meisjes en aan arme kinderen. Naast het klooster werd dan ook een school gebouwd, die door forse groei van het aantal meisjes al snel moest worden uitgebreid. Het gebouw waarin dus klooster en school was ondergebracht wijzigde in de loop der tijd voortdurend van inhoud, aanzien en gebruik. Het was en is nog steeds een markant complex, hoewel het vandaag de dag is omgevormd tot gebouw met appartementen voor bewoning.

Dat een projectontwikkelaar de gebouwen met diverse functies van het klooster Nazareth van de gemeente kocht, betekende het einde voor het bijzondere initiatief van enkele kunstenaars er ateliers in onder te brengen. In het jaar 1986 kwam het schoolgebouw naast het klooster, dat dus door de Fransciscanessen in 1847 Nazareth was gedoopt, door de invoering van het basisonderwijs en herindeling van de scholen in Gemert leeg te staan – in 1972 was al gestopt met het lesgeven aan meisjes door de zusters, vanwege de leegloop van de congregatie. Er werd gezocht naar een nieuwe bestemming voor het pand, deze is dus gevonden in de kunst- en cultuurhoek.

Voordat de kunstenaars er hun ateliers konden betrekken moest er wel het een en ander worden verbouwd en gerenoveerd. Het externe en interne onderhoud kwam voor rekening van de stichting die was opgericht om de belangen van de kunstenaars te behartigen. Doordat er nogal wat achterstallig onderhoud was en de financiële draagkracht van de stichting niet groot was, namen de kunstschilders de taak van huisschilders en klusjesmensen op zich. Dit verhaal van Nazareth leest als een geschiedenisboek en ook wel enigszins als een avonturenroman. Want de kunstenaars gingen met hun voornemen natuurlijk een groot avontuur aan. Allerlei verschillende personen met uiteenlopende creatieve inbreng samen laten gaan in één gebouw is een kunst op zich. Normaal gesproken werkt de kunstenaar in afzondering in het atelier. Achter gesloten deuren tussen de veilige muren van de werkruimte werkt inspirerend en kan tot bloei komen.

In Nazareth werkten de kunstenaars uiteraard ook in afzondering. Ieder klaslokaal was opgedeeld in afzonderlijke ruimten. Daar kon de kunstenaar zich in terug trekken. Maar altijd was er de ander wanneer men buiten stapte. Men kon elkaar positief op de vingers kijken, van elkaar de kunst afkijken en het er samen over hebben. In het gebouw was een vaste ploeg kunstenaars werkzaam, waarvan diverse al vanaf de oprichting onderdak hadden. Enkele daarvan hebben meegeholpen de stichting op te zetten, die ook was voorzien van op bestuurlijk niveau ter zake kundige personen. Het boek noemt deze mensen persoonlijk en dankt hen via tekst en uitleg. De serie kunstenaars die een atelier hadden in Nazareth worden opgesomd. Want naast de vaste kern waren er een groot aantal die voor korte tijd of langer een werkruimte hadden. En er was een Achtste Atelier voor jong talent, die er een jaar achtereen konden werken.

Vele van de kunstenaars van Nazareth laten in het boek hun kunsten zien. Om die reden is de uitgave “De kunst van Nazareth” een vaardighedendossier of en prestatiemap te noemen. Een verrichtingenoverzicht waarmee de Stichting Ateliers Nazareth voor de dag kan komen. Bijzonder is dat het metier van iedere kunstenaar verschilt van de een in vergelijking met de ander. Dat heeft Nazareth juist zo levendig gemaakt. Het is jammer dat het tot een einde moest komen. Ateliers werden woningen. Het klooster is bewoonbaar voor de leek. Het is te hopen dat de bewoners er kunst van Nazareth aan de muur hebben hangen.