#gastles

Geschiedenis Voor 1600 werd er al leer gelooid in dit gebied. Toen Brabant generaliteitsland was waren beroepen niet beschermd door de steden. Er was veel armoede. Toen er een kans was werd het leerlooien weer opgepakt, uitsluitend met plantaardige stof.  Boeren met wat vee deden al aan leerlooien omdat de omstandigheden in het gebied daar de kans toe bood; bomen voor schors, veel en schoon water ( Loonse en Drunense Duinen). Van boomschors wordt looistof gemaakt, dat noem je ‘run’. De boeren ‘fabriekjes’ waren een paar maanden per jaar in bedrijf.  Run (of ‘eek’) moet vers zijn, daarom was er vaak een combinatie van looien-runmolen-schoenfabriek. Na 1860 (stoomindustrie) werd er ook machinaal gewerkt met stikmachines. Omdat er werd gemechaniseerd was er meer behoefte aan grondstoffen (sneller fokken van vee) dit resulteerde in slechter leer. (moeilijker te conserveren dus). Huiden van eind 19de eeuw zijn zwakker en er kan bv rooie rot optreden. 

Looien Plantaardig looien kost tussen de 9 en 19 maanden. Dit kleurt leer in alle soorten bruin, het ligt aan de soort hout die gebruikt is. (kastanje maakt donker bijvoorbeeld) Een alternatief is looien met chroomzouten. Hier zijn drie variaties van, 2, 3 en 6. Alleen 3 is toepasbaar. Deze methode maakt het leer wel lichtblauw, maar het is daarna wel in elke vorm te bewerken, kleuren en een patroon in te maken.  Het nadeel is dat chroom 3 onder invloed van zon en licht chroom 6 wordt. en dan heeft het geen looiende werking meer en is schadelijk voor de gezondheid. In goedkope-loon landen zoals Bangladesh wordt de uitgewerkte chroom 3 in emmers doorverkocht. Als je goedkope schoenen koopt is het waarschijnlijk uit een van deze landen. Goede schoenen kosten geld, voor het bovenwerk zijn al 35 á 40 handelingen nodig.  In Afrika doet men meer drogen dan looien, (is meer conserveren dan behandelen) maar dat soort ‘rawhide’ kan weer gaan rotten na aanraking met water.   Aluinlooiing (een natuurlijk zout) van schaap, geit of bond (verkleurd het haar niet) is veel gebruikt voor boekbanden en handschoenen, van het begin van de 20ste eeuw tot 1935. Je kan er glacéleder mee ,alem. Nadeel is dat het minder stabiel is. Wel concerverend maar niet goed bestand tegen vocht. Combi met textiel, zijde of damesschoenen, maar reageert/krimt anders dan andere materialen.  Vetlooiing is

Looiproces Vanaf het moment van villen begint het rottingsproces door het vocht in de cellen.De huiden worden gepekeld, om het vocht uit te drijven. Daarna gaan de huiden in pakketten naar de looierij om het zout er weer uit te spoelen. Hier spelen geografische omstandigheden dus een rol want er is veel schoon water voor nodig. Om de haren van de huid te krijgen werden de huiden vroeger aan stokken in een stroom gehangen, het ‘stromen’. De haren laten los door enzymen in het water. Restanten vlees aan de huid werd er af gehaald op een bok. Dit was gevaarlijk werk (kans op koudvuur ivm rot vlees en scherpe messen, in de winter nat en koud). 

Eigenschappen Huid is opgebouwd uit collageen, en heeft lange cellen. Bij looien word het vocht uit de cel vervangen door looistof. Dat maakt het leer waterafstotend. De elasticiteit gaat er uit, en het kan niet meer rotten. Om dat laatste tegen te gaan kun je looien of drogen. Leer heeft veel gebruiksdoelstellingen. Het is heel stabiel, geen last van krimp of rek en weinig last van temperatuurwisselingen. Het is niet aantrekkelijk voor insecten. 

Bovenleer en zoolleer BL is altijd plantaardig gelooid. Het is een dikkere huid.  ZL is de ondergelegen huid, langzaam leerproces, vocht eruit en geplet, waardoor nog waterafstotender. Proces was eerst twee jaar en nu een half. Zoolleer wordt geplet, bovenleer gesplit. Suede is de vleeskant van opperleer (de nerfkant) Nubuck is de splitkant.